Türkiye'nin plastik kirliliğinin azaltılması, kaynakların daha verimli kullanılması ve geri dönüşüm iktisadının güçlendirilmesine yönelik çalışmalar, İstanbul’da düzenlenen Türkiye Plastik Atık Çalıştayı ile kapsamlı şekilde ele alındı.
Sıfır Atık Vakfı tarafından 31 Ağustos–1 Eylül 2026 tarihlerinde İstanbul'da, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy'un teşrifleriyle gerçekleştirilen Gelecek İçin Sıfır Atık – Ortak Akıl Platformu Türkiye Plastik Atık Çalıştayı, plastik kirliliğiyle uğraş ve döngüsel iktisadın güçlendirilmesine yönelik kapsamlı değerlendirmelerin akabinde tamamlandı.
Sıfır Atık Hareketi Kurucusu, Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı ve Sıfır Atık Vakfı Onursal Başkanı Emine Erdoğan'ın öncülüğünde global bir etraf hareketine dönüşen Sıfır Atık vizyonundan hareketle gerçekleştirilen çalıştay, plastik sorununu sadece atık idaresi çerçevesinde değil; Üretimden tüketime, eser dizaynından tekrar kullanıma, geri dönüşümden insan sıhhatine ve ekonomik dönüşüme kadar bütüncül bir yaklaşımla ele aldı.
TÜRKİYE'NİN İKLİM EYLEMİ VE DÖNGÜSEL EKONOMİ GÜNDEMİNE KATKI SAĞLAYACAK BAŞLIKLAR ELE ALINDI
Türkiye'nin 9–20 Kasım 2026 tarihlerinde mesken sahipliği yapacağı COP31'e giden süreçte gerçekleştirilen çalıştay, plastik kirliliğiyle gayrette Türkiye'nin ortak yaklaşımının güçlendirilmesi açısından değerli bir istişare ve kıymetlendirme tabanı oluşturdu.
COP31 Başkanlığını yürüten Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'un liderliğinde sürdürülen hazırlık sürecine katkı sunması hedeflenen çalıştayda, Türkiye'nin iklim hareketi ve döngüsel iktisat gündemine somut katkılar sağlayacak başlıklar değerlendirildi.
Türkiye Plastik Atık Çalıştayı'nın kapanış programında İstanbul Teknik Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Hasan Mandal, Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş ile İstanbul Valisi Davut Gül iştirakçilere hitap etti.
"MEVCUT DURUMU VE GELECEKTE NASIL OLMASI GEREKTİĞİNİ HEP BİRLİKTE PAYLAŞTIK"
Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, kapanış programındaki konuşmasında, çalıştayda farklı masalarda Türkiye'deki plastik atık krizine tahlil arandığını belirterek, "Farklı masalarda Türkiye'deki plastik atık krizine tahlil aradık. Bu tahlillere katkı sunan tüm paydaşlarımıza teşekkür etmek istiyorum. Türkiye'nin plastik atık problemine daima birlikte tahlil bulmak için burada akıl teri akıttık. Mevcut durumu ve gelecekte nasıl olması gerektiğini daima birlikte paylaştık. İki gün boyunca farklı kurumların temsilcileri kendi perspektiflerinden kendi bakış açılarıyla masalara katkıda bulundular. Çalıştay öncesi 4 ilimizde uyum toplantıları gerçekleştirmiştik. Plastik atık sıkıntısının baş gösterdiği Adana, Mersin, Muğla ve Antalya illerinden valilerimiz dün burada bizimleydi. Kentlerimizi Valiler Oturumu'nda 360 derece ele aldık. Kentlerimizdeki plastik atık krizini çözeceğimize biz yürekten inanıyoruz" dedi.
"VALİLİKLERİMİZLE ÇALIŞMALAR YÜRÜTÜLÜRSE MUTLAK BAŞARIYA ULAŞMAK ÇOK DAHA KOLAY OLACAK"
Ağırbaş, "İçişleri Bakanlığımızla yeni bir protokol imzaladık. Sıfır Atık Festivali ve Sıfır Atık Forumu'nu da Valimiz Davut Gül liderliğinde gerçekleştirmiştik. Valiliklerimizle çalışmalar yürütülürse mutlak muvaffakiyete ulaşmanın çok daha kolay olacağını düşünüyorum. İstanbul Valimiz Sayın Davut Gül'e teşekkür etmek istiyorum" diye konuştu.
"YEREL DENEYİMLERİ ULUSAL POLİTİKALARLA BULUŞTURMAK ZORUNDAYIZ"
Çalıştayın akabinde sürecin 17 bakanlık ile birlikte takip edileceğini söyleyen Ağırbaş, şöyle devam etti:
“Türkiye'nin her ilinin, her kesiminin plastik sorunu farklı lakin tahlil ortak. Tüm farklılıklar Türkiye Plastik Döngüsü'nün farklı kesimlerini temsil ediyor. Mahallî tecrübeleri ulusal siyasetlerle buluşturmak zorundayız. Buradaki masalarda farklı mevzuları ele aldık. Ele aldığımız bütün mevzularda verimli ve başarılı çıktılar elde ettik.
Bugünden itibaren 17 bakanlığımızın dayanağıyla buradan çıkanları hareket planına dönüştürecek ve inşallah plastik krizini vatandaşımızın gündeminden çıkarmak istiyoruz. Masalardan çıkan sonuçları başta kamuda ve başka bölgelerde takibinin yapılmasıyla alakalı var gücümüzle çalışacağız.”
"ÇÖZÜM İÇİN 'NASIL YAPACAĞIZ?' SORUSU ÖNEMLİ"
İTÜ Rektörü Prof. Dr. Hasan Mandal ise, tahlil için "Nasıl yapacağız?" sorusunun değerli olduğunun altını çizerek, "Bu soru, bu iki günlük toplantıda dikkate alınarak çalışıldı. Kolay bir plastik üzere, etraf olayı üzere gözükse de dinamik bir ortamda tahlil noktası fakat birlikte iş yapılarak mümkün. Avrupa'da ikinci ülkeyiz üretim noktasında. Geri dönüşüm noktasında yeniden ikinci ülkeyiz ancak katma bedelde daha geriden geliyoruz. Katma pahası konuşurken yalnızca teknoloji firmaları değil, hizmet dalımızı de ele almalıyız" dedi.
"TARİHİ BİR HAFTAYA TANIKLIK ETTİK"
İstanbul Valisi Davut Gül, ise tarihi bir haftaya tanıklık ettiğimizi tabir ederek, "Başta bu tertibi düzenleyen Sıfır Atık Vakfımız ve Başkanı ile katkı sunan herkese başka ayrı teşekkür ediyorum. Yönetişimin en yeterli somut göstergelerinden birisini hayata geçirdiniz. Hem bölüm var hem sivil toplum kuruluşları var hem de 17 bakanlığımızın iştiraki var. Birçoğunu bildiğimiz fakat birçoğunu da bilmediğimiz fark etmediğimiz, yani madalyonun bir öbür yüzünü de görmüş olduk. COP31'e giderken, bu çalıştayın sonuçlarıyla, somut çıktılarla gideceğiz. Bundan sonraki süreçte siyaset yapıcılara talepler de iletilecek" diye konuştu.
"Bazen denilir 'STK'lar ne yapar?' İşte Sıfır Atık Vakfı başta olmak üzere, STK'lardan beklediğimiz bu cins etkinlikler" diyen Gül, "Elle tutulur, somut ve toplumun muhtaçlıklarının lisana getirilmesi. Sıfır Atık Vakfımızın kuruluşunu himaye eden Emine Erdoğan Hanımefendi olmak üzere Samed Başkan'a ve çalışma arkadaşlarına teşekkür ediyorum. İstanbul olarak buna konut sahipliği yaptığımız için kendimizi şanslı addediyoruz" sözlerini kullandı.
PLASTİK DÖNGÜSÜ 4 ANA BAŞLIKTA ELE ALINDI
Çalıştay kapsamında, İstanbul Teknik Üniversitesi Sıfır Atık Enstitüsü akademik uyumunda plastik döngüsünün bütüncül formda kıymetlendirilmesi gayesiyle dört ana tematik blok ve 15 çalışma masası oluşturuldu.
İki gün boyunca gerçekleştirilen çalışmalarda plastik üretimi, tasarımı ve ekonomik dönüşümden tüketim, atık, kirlilik ve etrafa; gıda güvenliği ve insan sıhhatinden yönetişim, finansman, bilgi ve gelecek vizyonuna kadar plastik döngüsünün tüm basamakları ele alındı.
TEMATİK MASA ÇIKTILARI PROF. DR. HASAN MANDAL TARAFINDAN PAYLAŞILDI
İTÜ Rektörü Prof. Dr. Hasan Mandal, çalıştayın kapanışında 15 tematik masadan gelen sonuç çıktılarını kamuoyu ile paylaştı:
Masa 1 – Sürdürülebilir Plastik ve Hammadde Üretimi:
Türkiye'nin birincil hammadde dışa bağımlılığını azaltmak için ikincil hammadde kullanımının artırılması, kaynağında farklı toplama ve ileri geri dönüşüm teknolojilerinin yaygınlaştırılması ve GEKAP kaynaklarının bu yatırımları destekleyecek biçimde yönlendirilmesi gerektiği ortaya konmuştur.
Masa 2 – Eko-Tasarım, Sürdürülebilir Ürün ve Ambalaj Geliştirme:
Eko-tasarım için ürün grubu bazında açık kriterler ve ahenk takvimi oluşturulması, çevresel beyanları doğrulayacak data altyapısının kurulması ve tasarım kararlarının toplama ve geri dönüşüm altyapısıyla birlikte ele alınması gerektiği belirlenmiştir.
Masa 3 – Kaynak Verimliliği, Temiz Üretim ve Endüstriyel Simbiyoz:
Birincil hammadde ve dışa bağımlılığın azaltılması, emniyetli ikincil ve biyobazlı hammadde arzının geliştirilmesi, yüksek katma değerli mühendislik plastiklerinde yerli kapasitenin artırılması ve plastik madde akışlarının izlenebilir hale getirilmesi öncelikli dönüşüm alanları olarak belirlenmiştir.
Masa 4 – Plastik Sanayisinde Yeşil Dönüşüm, İhracat ve Rekabet Gücü:
AB mevzuatına ahenk sürecinde dalın rekabet gücünün korunması için izlenebilirlik, test ve sertifikasyon altyapısının güçlendirilmesi; teknoloji, finansman ve nitelikli insan kaynağının birlikte desteklenmesi gerektiği ortaya konmuştur.
Masa 5 – Tek Kullanımlık Plastikler, Sürdürülebilir Tüketim ve Yeniden Kullanım Sistemleri:
Tek kullanımlık plastiklere yönelik dönüşümün kademeli bir takvim ve uygun finansmanla yürütülmesi, kaynağında başka toplama ve kontrolün güçlendirilmesi ve geri dönüştürülmüş gerecin bilhassa besin ile temas eden eserlerde kullanımına ait mevzuatın netleştirilmesi gerektiği belirlenmiştir.
Plastik geri dönüşümünün temelinin kaynağında başka toplama olduğu; bunun sürdürülebilir finansman, kayıt dışılığın azaltılması, lisanslı işletmelerin güçlendirilmesi, aktif kontrol ve vatandaş farkındalığıyla birlikte ele alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Masa 7 – Turizm, Eğitim, Sağlık ve Toplu Yaşam Alanlarında Plastik İdaresi:
Ayrı toplanan plastiklerin sonraki evrelerde tekrar karıştırılmasını önleyecek sistemlerin kurulması, belediyelerde misyon ve kapasite meselelerinin giderilmesi ve bilhassa turizmde tekrar dolum ile tekrar kullanım uygulamalarının yaygınlaştırılması gerektiği belirlenmiştir.
Masa 8 – Denizlerde, İç Sularda ve Doğal Ekosistemlerde Plastik Kirliliği:
Plastiklerin denizlere ve doğal ekosistemlere ulaşmasını önlemede kaynağında ayrıştırmanın güçlendirilmesi, daima eğitim ve faal kontrol sistemlerinin kurulması ve uzun vadede altyapı ile üretim-tüketim sistemlerinin dönüştürülmesi gerektiği ortaya konmuştur.
Masa 9 – Tarımda Plastik Kullanımı, Mikroplastikler ve Gıda Güvenliği:
Masa 10 – Mikro ve Nanoplastikler: İnsan Sağlığı, Maruziyet ve Risk Değerlendirmesi:
Mikro ve nanoplastiklere ait ortak ölçüm ve tahlil prosedürlerinin, laboratuvar kapasitesinin ve risk kıymetlendirme altyapısının geliştirilmesi; maruziyetin azaltılması ve inançlı alternatiflerin geliştirilmesine yönelik Ar-Ge çalışmalarının desteklenmesi gerektiği ortaya konmuştur.
Masa 11 – Eğitim, İletişim ve Toplumsal Davranış Dönüşümü:
Sürdürülebilirlik eğitiminin kurumlar arası eşgüdümle güçlendirilmesi, plastik konusunda hakikat ve gaye kitleye uygun bağlantı araçlarının geliştirilmesi ve muteber bilgiyi sağlayacak ortak bir bilgi kaynağının oluşturulması gerektiği belirlenmiştir.
Masa 12 – Mevzuat, Denetim ve Kurumsal Yönetişim:
Mevzuat ve uygulamaya ait bilgilendirmenin ortak bir takvimle yürütülmesi, kaynağında farklı toplamanın genişletilmiş üretici sorumluluğu kapsamında güçlendirilmesi ve sistemin aktifliği için kayıt dışılığın azaltılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Masa 13 – Yeşil Finansman, Yatırım ve Teşvik Düzenekleri:
Plastik kesiminin dönüşümü için doğrulanmış bilgi temelli ve bölümün teknik özelliklerini dikkate alan finansman düzeneklerinin geliştirilmesi, teşviklerin tek bir yol haritası altında eşgüdümlenmesi ve 2027–2031 devrini kapsayan çok paydaşlı bir dönüşüm sisteminin kurulması gerektiği belirlenmiştir.
Masa 14 – Plastik Atık Verileri, İzleme ve Dijital Dönüşüm:
Plastik atık datalarının ortak standartlarda toplanması ve kurumlar arasında entegre edilmesi, beyanların saha bilgileriyle doğrulanması ve atığın kaynağından sonuncu sürece kadar dijital teknolojiler ve yapay zekâ takviyeli sistemlerle izlenmesi gerektiği ortaya konmuştur.
Masa 15 – 2053 Türkiye Plastik Vizyonu ve Uluslararası İş Birliği:
2053 Türkiye Plastik Vizyonu'nun Ulusal Plastik Stratejisi ve Eylem Planı ile somutlaştırılması; 2027–2031 periyodunda endüstrinin dönüşüm ve yatırım kapasitesinin güçlendirilmesi ve Türkiye'nin 2053'te Avrupa, Balkanlar, Orta Doğu ve Orta Asya'ya teknoloji, bilgi ve tecrübe aktaran bölgesel bir döngüsel plastik hub ülkesi pozisyonuna gelmesi gerektiği belirlenmiştir.
PLASTİK DÖNGÜSÜ SONUÇ RAPORU ÖNÜMÜZDEKİ GÜNLERDE KAMUOYU İLE PAYLAŞILACAK
Türkiye Plastik Atık Çalıştayı'nın akabinde Plastik Döngüsü Sonuç Raporu'nun ise önümüzdeki günlerde kamuoyuyla paylaşılması planlanıyor.
Çalıştayda ortaya konulan tekliflerin ayrıyeten ilgili kurumların misyon ve sorumluluk alanlarına nazaran sınıflandırılarak Bakanlık Bazlı Politika ve Değerlendirme Raporları'na dönüştürülmesi hedefleniyor.
Ortaya çıkan çıktılarla; plastik kirliliğiyle uğraşta öncelikli problemlerin ve gereksinimlerin belirlenmesi, uygulanabilir siyaset ve tahlil seçeneklerinin geliştirilmesi, kurumlar arası iş birliğinin güçlendirilmesi ve ulusal mevzuat ile strateji evraklarına katkı sunulması amaçlanıyor.
Çalıştayda ortaya konulan ortak aklın, 2053 Türkiye Plastik Vizyonu doğrultusunda geliştirilecek siyaset ve uygulamalara katkı sunması, plastik kirliliğiyle uğraşta çok paydaşlı iş birliğini güçlendirmesi ve COP31 sürecinde Türkiye'nin etraf ve iklim gündemine somut katkılar sağlaması hedefleniyor.
Kaynak: {Haber Merkezi}
Yorumlar 0
Yorum Yap
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın!