Araştırma yayımlandı: Sonbahar kısalırken ilkbahar uzuyor

Mevsimlerin başlangıç ve bitiş tarihlerindeki değişimlere ait araştırmalar, iklim değişikliğinin mevsimlerin müddetleri ve sıcaklık ortalamaları üzerindeki tesirlerine odaklanıyor.

Bu kapsamda, "1965-2020 periyodunda Türkiye genelinde mevsim kaymalarının belirlenmesi" başlıklı araştırmada, 65 meteoroloji müşahede istasyonuna ilişkin sıcaklık bilgileri incelendi.

SONBAHARLAR KISALIYOR

Araştırmada, Türkiye'nin tamamında yaz mevsiminin 10 yılda ortalama 2,1 gün erken başladığı hesaplandı.

Ortalama mühletler göz önünde bulundurulduğunda yaz başlangıcının en çok öne geldiği bölge 10 yılda yaklaşık 2,4 ila 2,9 günle Ege Bölgesi olurken, bu bölgeyi 1,4 ila 3,2 günle Marmara, 1,4 ila 2,8 günle Akdeniz, 1,2 ila 3,2 günle Karadeniz ve 0,3 ila 2,8 günle İç Anadolu izledi.

Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da öbür bölgelere nazaran daha düşük olacak formda 10 yılda yaklaşık 1 ila 1,5 gün olarak kaydedildi.

İLKBAHAR MEVSİMİ UZADI

Araştırmaya nazaran ilkbahar mevsimi, Güneydoğu Anadolu dışında tüm bölgelerde uzadı.

En besbelli uzama 10 yılda 1,5 ila 3,5 gün ile Marmara ve Batı Karadeniz'de görüldü. Güneydoğu Anadolu'da rastgele bir değişim saptanmadı.

Sonbahar mevsiminin Karadeniz, Marmara ve Ege bölgelerinde 10 yılda ortalama 2 ila 3 gün kısaldığı tespit edilirken Güneydoğu Anadolu'da sonbahar uzunluğunda değişiklik görülmedi.

Kış başlangıcının bilhassa Güneydoğu Anadolu'da 10 yılda 1-2 gün erkene kaydığı gözlemlendi, diğer bölgelerde değişikliğe rastlanmadı.

Samsun Üniversitesi Özdemir Bayraktar Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölüm Başkanı Doç. Dr. Hakan Aksu, iklim değişikliğiyle artan sıcaklıkların sırf sıcak hava dalgalarını artırmakla kalmayıp atmosferin daha fazla nem tutmasına ve ani, şiddetli yağışlarla taşkın üzere birbirini tetikleyen aşırı hava olaylarının daha sık yaşanmasına yol açabildiğini söyledi.

"SONBAHAR MEVSİMİNİN TERMAL ÖZELLİKLERİNİN DEĞİŞİMİ ÖNEMLİ"

Astronomik takvimde mevsimlerin 90'ar günlük sabit devirler olduğunu lakin gerçek mevsimleri tanımlamak için sıcaklık ve hava şartlarını dikkate alan dinamik bir yaklaşıma gereksinim olduğunu belirten Aksu, şöyle devam etti:

"Yükselen sıcaklıklar kış mevsimlerinin kısalmasına ve ılımanlaşmasına yol açarken yaz mevsimlerinin hem takvimsel müddetini uzatmakta hem de termal şiddetini artırmakta. Bu durum ilkbahar ve sonbahar üzere geçiş mevsimlerinde başlangıç ve bitiş tarihlerini kaydırıyor, bu da mevsimlerin uzamasına neden olabiliyor. Mevsimsel süreklilik istikrarını etkiliyor."

Sonbaharın, denizlerin yüksek ısı kapasitesi sayesinde iklim değişikliğinin tesirlerinin yavaşlatılması ve global iklimin dengelenmesine katkı sağlanması açısından son derece kıymetli olduğunu aktaran Aksu, "Üç tarafı denizlerle çevrili bir ülke için sonbahar mevsiminin termal özelliklerinin değişimi değerli hale geliyor. Deniz sıcak kalıyor ve onun üzerine birtakım sistemlerle soğuk ve sıcak havalar gelmeye devam ediyor." dedi.

Sonbahar sıcaklıklarının artmasının, deniz yüzeyi sıcaklıklarının yükselmesi ve atmosferik nem birikiminin bilhassa geçiş mevsimlerinde şiddetli konvektif yağış ve ani taşkın riskini artırabileceğini vurgulayan Aksu, geçiş mevsimlerinin bu açıdan daha riskli hale gelebileceğini tabir etti.

"REKOR SICAKLIKLAR VE AŞIRI YAĞIŞLAR İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN SOMUT GÖSTERGELERİ"

Aksu, tüm mevsimlerin termal ve takvimsel müddet ve karakteristiklerinde besbelli farklılaşmalar olduğuna değinerek, "Mevsimlerin termal karakteristikleri incelendiğinde yılın en sıcak 90 günlük dönemi olan yaz dönemi, her 10 yılda ortalama 0,2 ila 0,7 santigrat derece artışla sıcaklık artışının en yüksek gerçekleşeceği mevsim olarak öne çıkıyor." tabirlerini kullandı.

İklim değişikliğinin tesirlerinin artık görmezden gelinemeyecek noktada olduğu tespitini paylaşan Aksu, şöyle devam etti:

"Güncel tablo iklim değişikliğinin Türkiye'de artık geleceğe dönük bir projeksiyon olmaktan çıktığını, hem termal rejimde kırılan tarihi rekorlar hem de hidrolojik döngüdeki aşırı salımlarla, yani yağışların çok ekstrem yağışlara hakikat kaymasıyla kendini gösteren somut ve artarak devam eden bir gerçekliğe dönüştüğünü ortaya koyuyor." 

Mevsim kaymalarının tarım, güç, su kaynakları, afet idaresi ve turizm üzere alanlarda sosyoekonomik sonuçlar doğuracağını anlatan Aksu, iklim ahenk stratejilerinin disiplinlerarası bir anlayışla hayata geçirilmesi gerektiğini lisana getirdi.

"YAPRAK DÖKÜLMESİNİN VE VEJETASYON DÖNEMİNİN BİTİŞİ GECİKİYOR"

Doç. Dr. Aksu, Türkiye genelinde bitkilerin büyüyüp geliştiği devirdeki sıcaklıkların bariz halde arttığının altını çizerek, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Bu artış bitkilerde ve ağaçlarda ilkbaharda yapraklanma ile çiçeklenme üzere fenolojik safhaların öne kayarak erginleşme müddetinin kısalmasına, erken uyanan bitkilerde daha geç don riskinin yükselmesine ve birtakım ziyanlı popülasyonların da artmasına yol açıyor. Sonbahardaysa sıcaklıkların yüksek seyretmesi sebebiyle yaprak dökülmesinin ve vejetasyon periyodunun bitişi gecikiyor. Ayrıyeten sıcaklık birikimindeki yükseliş güney bölgelerde bitkiler üzerinde sıcaklık gerilimini artırıyor. İç ve Doğu Anadolu'nun yüksek rakım alanlarında daha evvel yetişmeyen birtakım kültür bitkilerinin tarımının yapılabilmesine imkan veren iklim zonlarının oluşmasına sebep olabiliyor."

Aksu, mevsim kaymalarının bu süratle sürmesi halinde önümüzdeki 20 ila 30 yılda tüm mevsimlerde zamanlama ve sıcaklık açısından değerli değişimler yaşanacağını, dünyanın kritik bir kırılma noktasında olduğu yorumunu yaptı.

Kaynak: {Haber Merkezi}