Yapay zekanın geleceği elektriğe bağlı

PricewaterhouseCoopers (PwC) "Küresel Veri Merkezi Görünümü 2026-2050" raporunu yayınladı.

Bilgilere nazaran, bilgi merkezi binaları ile sunucu, depolama, ağ ve gelişmiş işlemci ekipmanlarını içeren yatırımların bu yıl yaklaşık 800 milyar dolar düzeyinden 2030'da 1,1 trilyon dolara, 2050'de ise yıllık 1,8 trilyon dolara yükselmesi bekleniyor.

YATIRIMLARIN ARTMASI BEKLENİYOR

Böylece, yatırımların 2026-2050 periyodunda toplam 31,6 trilyon dolara ulaşması bekleniyor.

Yapay zeka talebinin mevcut elektrik şebekeleri üzerindeki baskıyı artırdığı belirtilirken, planlanan yatırımların hayata geçirilmesinin elektriğin data merkezlerine ne kadar süratli ve sağlam ulaştırılabileceğine giderek daha fazla bağlı olacağı bedellendiriliyor.

ÜRETİM KADAR ŞEBEKE ALTYAPISI DA KRİTİK

PwC, bilgi merkezi yatırımlarının hangi ülke ve bölgelere yöneleceğini belirleyecek esas faktörler arasında elektriği birinci sıraya koyuyor.

Rapora nazaran, büyük ölçekli bilgi merkezleri için uygun maliyetli, sağlam ve düşük karbonlu elektriğin kâfi ölçüde sağlanması birçok pazar açısından karşılanması en güç şartlardan biri haline geliyor.

Özellikle iletim kapasitesi, trafo merkezlerine erişim ve transformatörlerde yıllara ulaşabilen tedarik müddetleri, yeni projelerin nerede ve ne vakit devreye alınabileceğini belirleyen darboğazlar arasında yer alıyor.

Bu sebeple ülkelerin sadece yeni elektrik üretim kapasitesi oluşturması değil, üretilen elektriği data merkezlerinin bulunduğu noktalara taşıyabilecek şebeke altyapısını da tıpkı süratte geliştirmesi ehemmiyet kazanıyor.

Bazı bilgi merkezi işletmecilerinin tesislerinin bulunduğu alanlarda kendi elektrik üretim kapasitelerini geliştirmeye başladığına işaret edilen raporda, bunun tekil projelerin muhtaçlığını karşılamaya yardımcı olabileceği lakin kesimin geniş ölçekli büyümesi için gerekli şebeke yatırımlarının yerini alamayacağı belirtiliyor.

ELEKTRİK ÜZERİNDEKİ BASKIYI ARTIRIYOR

Yapay zeka iş yüklerinin daha güç yoğun işlemcilere dayanması da elektrik altyapısı üzerindeki baskıyı artırıyor.

Raporda, klâsik bulut altyapısının yüklü olarak merkezi süreç ünitelerine (CPU) dayanmasına karşılık, yapay zeka iş yüklerinde kullanılan grafik süreç üniteleri (GPU) ve hızlandırıcıların daha fazla güç tükettiği ve daha süratli bir teknolojik yenilenme döngüsüne sahip olduğu söz ediliyor.

Sunucu ve GPU'ların ekseriyetle 4-6 yılda bir yenilenmesi gerektiği belirtilirken, bilgi ve bağlantı teknolojileri ekipmanlarının toplam bilgi merkezi yatırımlarındaki hissesinin bu yıl yüzde 70'ten 2050'de yüzde 93'e yükselmesi bekleniyor.

PwC, her 1 dolarlık bilgi merkezi inşaat yatırımının ilerleyen periyotta yaklaşık 12 dolarlık bilgi ve bağlantı teknolojileri ekipmanı yatırım muhtaçlığını beraberinde getirebileceğini hesaplıyor.

Elektriğin kaynağı ve maliyeti de bilgi merkezi yatırımlarının coğrafik dağılımında giderek daha fazla ehemmiyet kazanıyor.

PwC tahlilinde, rekabetçi fiyatlarla yenilenebilir elektrik sağlayabilen ülkelerin data merkezi yatırımlarını çekme açısından avantaj kazanabileceğine işaret ediliyor.

YENİLENEBİLİR ENERJİ, YATIRIM REKABETİNDE AVANTAJ SAĞLIYOR

Bu kapsamda Şili, güçlü güneş gücü kaynaklarına dayalı rekabetçi elektrik fiyatlarıyla, Kanada ise istikrarlı şebekesi ve yenilenebilir güç altyapısıyla öne çıkan pazarlar arasında gösteriliyor.

Avrupa'da ise yenilenebilir güç yüklü elektrik sistemleri ve bilgi merkezlerinin soğutma gereksinimini azaltan iklim şartları İskandinav ülkelerine avantaj sağlıyor.

Bu çerçevede yapay zeka yatırımlarındaki rekabetin sırf data merkezi binaları, gelişmiş işlemciler ve sermaye üzerinden değil, bu altyapıyı uzun yıllar boyunca çalıştırabilecek elektrik üretimi ve şebeke kapasitesi üzerinden de şekillenmesi bekleniyor.

Küresel yatırımların bölgesel dağılımında Amerika kıtasının 2050'ye kadar 16,5 trilyon dolarla birinci sırada yer alması beklenirken, bunun 15,1 trilyon dolarının ABD'de gerçekleşeceği kestirim ediliyor. Böylelikle ABD'nin global yatırımların yaklaşık yüzde 48'ini tek başına çekmesi öngörülüyor.

Asya-Pasifik'te ise birebir periyotta 8,2 trilyon dolarlık data merkezi yatırımı bekleniyor.

Raporda, ülkelerin data egemenliğine yönelik siyasetlerinin da yatırımların global dağılımını değiştirebileceğine işaret ediliyor.

Güçlü iç talebe sahip lakin mevcut bilgi merkezi kapasitesi daha sonlu ülkelerin daha fazla yatırım çekebileceği bedellendiriliyor.

VERİ EGEMENLİĞİ TÜRKİYE'YE YATIRIM FIRSATI OLUŞTURABİLİR

Hükümetler ile finans, sıhhat ve kamu hizmetleri üzere düzenlemeye tabi kesimlerin kritik dataları ve yapay zeka iş yüklerini yabancı ülkelerdeki altyapılar yerine kendi hudutları içinde barındırmaya daha fazla yönelmesi halinde, yatırımların ülkeler arasındaki dağılımında değişiklik yaşanabileceği öngörülüyor.

Avrupa'nın toplam yatırım görünümünün ana senaryoya yakın kalması beklenirken, yatırımların ülkeler arasında yine dağılabileceği öngörülüyor.

Raporda, İngiltere'nin kamu ve finans bölümlerinin büyüklüğüyle öne çıkabileceği belirtilirken, kritik bilgi ve yapay zeka iş yüklerinin ülke içinde barındırılmasına yönelik muhtaçlığın artması halinde Türkiye ve Polonya'nın bu senaryoda daha fazla data merkezi yatırımı çekebileceği değerlendiriliyor.

Kaynak: {Haber Merkezi}