Vitrinde var, satışta yok dönemi sona eriyor: İşletmelere ağır ceza

Tüketiciyi uygun fiyatlı bir eserin duyurusu yahut vitrindeki fiyatıyla mağazaya çekip daha değerli bir esere yönlendiren uygulamalara karşı yeni yaptırım dönemi başlıyor. Ticaret Bakanlığının kontrolleri kapsamında, satışa sunulmak üzere sergilenen bir eserin haklı bir münasebet olmadan tüketiciye verilmemesi durumunda işletmeler idari para cezasıyla karşı karşıya kalacak.

Uygulama sırf fizikî mağazalarla sonlu olmayacak. Vitrin ve rafların yanı sıra e-ticaret siteleri ile dijital platformlarda sergilenen eserler de kontrol kapsamında pahalandırılacak.

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un ilgili kararları doğrultusunda 2026 yılında uygulanacak ceza, satıştan kaçınılan eserin vergiler dahil fiyatının yüzde 10'u üzerinden hesaplanacak. Fakat hesaplanan meblağ 3 bin 973 liranın altında kalırsa, işletmeye bu fiyattan daha düşük ceza uygulanmayacak.

"GEL-GEL" TAKTİĞİNE YAKIN TAKİP

Kamuoyunda "yemleme ve değiştirme" olarak bilinen usulde, tüketicinin dikkatini uygun fiyatlı bir eserle çekerek mağazaya yahut internet sitesine yönlendirilmesi, akabinde eserin çeşitli münasebetlerle satılmayarak daha kıymetli alternatiflerin önerilmesi hedefleniyor.

Özellikle mobilya, elektronik, otomotiv, hazır giysi ve emlak üzere fiyat rekabetinin yoğun olduğu kesimlerde karşılaşılan "az evvel satıldı", "stok tükendi", "bu yalnızca teşhir ürünü" yahut "sistem güncellenmedi" halindeki sözler, tek başına satıştan kaçınmak için haklı münasebet kabul edilmeyecek.

Bir eserin tüketiciye satılmaması için eser üzerinde açıkça "satılık değildir", "numunedir" yahut "satılmıştır" üzere bir ibarenin bulunması ya da eserin hasarlı olduğunun belgelenmesi gerekecek.

Bu kaidelerin bulunmadığı durumlarda, vitrinde yahut internet ortamında belirtilen fiyatla satışa sunulan eserin tüketiciye satılması gerekecek.

KAMPANYALI ÜRÜNLERDE STOK ŞARTI

Kampanya kapsamında yahut stoklarla hudutlu olarak satışa sunulan eserlerde ise işletmelerin stok ölçüsünü ve kampanyanın geçerli olduğu şartları tüketiciye evvelden açık ve anlaşılır biçimde bildirmesi gerekecek.

Böylece kampanyalı eserlerin satışa sunulduğu izlenimi oluşturulduktan sonra stok bulunmadığı gerekçesiyle tüketicinin farklı ve daha değerli eserlere yönlendirilmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.

CEZA ÜRÜNÜN FİYATINA GÖRE ARTACAK

Uygulanacak idari para cezası, satıştan kaçınılan eserin fiyatına nazaran değişecek. Örneğin 2 bin liralık bir eserin haklı münasebet olmadan satılmaması halinde yüzde 10'luk hesaplama 200 liraya karşılık gelecek. Lakin yasal taban hudut sebebiyle işletmeye 3 bin 973 liradan az ceza uygulanamayacak.

Ürünün fiyatı yükseldikçe uygulanacak ceza da artacak. 40 bin lira pahasındaki bir televizyonun satışından kaçınılması halinde ceza 4 bin lira olurken, 150 bin liralık bir mobilya takımında bu meblağ 15 bin liraya ulaşacak.

İhlalin birden fazla tüketiciye yönelik tekrarlanması halinde ise her bir süreç için farklı yaptırım uygulanabilecek. Ayrıyeten olayın niteliğine nazaran aldatıcı ticari uygulama ve aldatıcı reklam kararları kapsamında ek yaptırımlar da gündeme gelebilecek.

TÜKETİCİLERİN BELGE TOPLAMASI ÖNEM TAŞIYOR

Uzmanlar ve tüketici örgütleri, satıştan kaçınma durumuyla karşılaşan vatandaşların yaşanan olayı mümkün olduğunca belgelemelerini öneriyor.

Vitrindeki yahut raflardaki fiyat ile kasada talep edilen fiyat arasında farklılık bulunması ya da duyuruda yer alan eserin tüketiciye verilmemesi halinde etiket fotoğrafı, ekran imajı ve duyuru görselleri üzere dokümanların saklanması ehemmiyet taşıyor.

Tüketiciler, yaşadıkları mağduriyetleri e-Devlet üzerinden Ticaret Bakanlığına ileterek şikayette bulunabilecek. Satın alma süreçlerinden doğan uyuşmazlıklarda ise Tüketici Hakem Heyetleri ilgili müracaatları değerlendirmeye devam edecek.

5 SEKTÖRDE SATIŞ UYGULAMALARI MERCEK ALTINDA

Denetimlerde bilhassa fiyat rekabetinin yoğun olduğu birtakım kesimlerdeki satış uygulamalarının yakından takip edilmesi bekleniyor.

Mobilya: Showroomlarda indirimli fiyatla sergilenen eserlerin "teşhir ürünü" yahut "üretimi sona erdi" üzere münasebetlerle satılmaması ve tüketicinin daha kıymetli modellere yönlendirilmesi kontrol konusu olabilecek. Eser üzerinde açıkça satışa kapalı olduğuna dair bir ibare bulunmuyorsa teşhir eserinin satışının engellenemeyeceği belirtiliyor.

Elektronik: Telefon, televizyon ve beyaz eşya üzere eserlerde kampanyalı fiyatla müşteri çekildikten sonra "stok bitti" denilmesi, stok ölçüsü ve kampanya şartları evvelden açık halde belirtilmemişse ihlal kapsamında değerlendirilebilecek.

Otomotiv: Reklamlarda uygun fiyatla tanıtılan giriş düzeyi araçların bayilerde "satıldı" gerekçesiyle tüketiciye sunulmaması ve müşterinin daha yüksek donanımlı modellere yönlendirilmesi de inceleme konusu olabilecek.

Giyim: Vitrinde indirimli olarak gösterilen eserlerin mağazada yahut kasada "son eser satıldı" gerekçesiyle verilmemesi durumunda işletmenin uygulaması denetlenebilecek. Etiket fiyatı ile kasa fiyatının farklı olması halinde ise tüketici lehine olan fiyatın uygulanması temel alınacak.

Emlak: İnternet platformlarında piyasa pahasının çok altında fiyatlarla yayımlanan ve tüketiciyi aramaya yönlendiren "olta ilanlar" da mercek altında olacak. Duyuru için irtibata geçen tüketiciye "daire satıldı" yahut "kiralandı" denilerek daha yüksek fiyatlı öbür taşınmazların sunulması, aldatıcı ticari uygulama kapsamında değerlendirilebilecek.

Kaynak: {Haber Merkezi}