Türkiye'de her 10 konuttan 4'ü zelzele riskine karşı sigortasız

Türkiye’nin zelzele gerçeği, 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nin üzerinden geçen 27 yıla karşın konutların sigortalanma oranındaki açığı bir sefer daha gündeme taşıdı. Ülke genelindeki konutların sırf yüzde 58’i Zorunlu Deprem Sigortası kapsamında bulunurken, yaklaşık 4 konuttan 1'inin değil, 10 konuttan 4'ünden fazlasının zelzele teminatı dışında kalması dikkat çekiyor.

Marmara Depremi’nin akabinde 2000 yılında kurulan Doğal Afet Sigortaları Kurumu (DASK), aradan geçen çeyrek asrı aşkın müddette meydana gelen çok sayıda sarsıntıda sigortalıların ziyanlarının karşılanmasında kıymetli rol üstlendi. Bilhassa 6 Şubat 2023’te Kahramanmaraş merkezli sarsıntılar, zelzele sigortasının yanı sıra güçlü bir finansal garanti düzeneğinin ehemmiyetini de ortaya koydu.

DASK bilgilerine nazaran Türkiye genelinde Zorunlu Deprem Sigortası bulunan konut sayısı 11 milyon 700 bin 223 olarak kayıtlara geçti. Buna rağmen kurum, mevcut yüzde 58’lik seviyeyi kâfi görmüyor ve uzun vadede tüm konutların sigorta kapsamına alınmasını hedefliyor.

MARMARA BÖLGESİ SİGORTALILIKTA İLK SIRADA

Zorunlu Deprem Sigortası'nda bölgesel oranlar, zelzele riskine ait farkındalığın ve sigorta yaptırma eğiliminin bölgelere nazaran değiştiğini ortaya koyuyor.

En yüksek sigortalılık oranı yüzde 65 ile Marmara Bölgesi’nde bulunuyor. Marmara’yı yüzde 64 ile Doğu Anadolu, yüzde 63 ile Güneydoğu Anadolu, yüzde 59 ile Ege ve Akdeniz bölgeleri takip ediyor.

İç Anadolu Bölgesi’nde sigortalılık oranı yüzde 51 düzeyinde kalırken, en düşük oran yüzde 45 ile Karadeniz Bölgesi’nde görülüyor.

DASK Genel Sekreteri Balkır Demirkan, bölgesel farklılıkların sarsıntı tecrübesi ve toplumdaki farkındalıkla direkt irtibatlı olduğuna işaret ederek, sık zelzele yaşayan bölgelerde sigortalılık oranının daha yüksek olduğunu belirtti.

“YÜZDE 58 BİZİM İÇİN YETERLİ DEĞİL”

Demirkan, mevcut sigortalılık oranının DASK açısından kâfi olmadığını vurguladı.

Türkiye’de amaçlarının yüzde 100 sigortalılık olduğunu belirten Demirkan, sigortalılık oranı yüzde 99’a çıksa dahi gayelerine ulaşmış sayılmayacaklarını söz ederek, “Yüzde 58 bizim için kâfi bir düzey değil. Gayemiz yüzde 100. Yüzde 100 olana kadar mutlu olamayacağız, çalışacağız.” değerlendirmesinde bulundu.

Demirkan’a nazaran sigortalılık oranının yükselmesi sadece kişisel konut sahiplerinin ziyanlarının karşılanması açısından değil, büyük ölçekli afetlerde ülkeye sağlanabilecek finansman açısından da kritik kıymet taşıyor.

Sigorta havuzunun büyümesiyle birlikte muhtemel büyük bir sarsıntı sonrasında memleketler arası piyasalardan Türkiye’ye daha fazla finansman sağlanabileceğini belirten Demirkan, böylelikle afetin yol açacağı ekonomik yükün daha güçlü biçimde karşılanabileceğini aktardı.

25 YILDA 1397 HASAR YAPICI DEPREM

DASK’ın kuruluşundan bu yana Türkiye genelinde 1397 hasar yapan sarsıntı meydana geldi. Bu zelzeleler sebebiyle kuruma toplam 867 bin 275 ihbar ulaştı.

En fazla hasar yapan sarsıntı 175 sarsıntıyla 2020 yılında kaydedildi. Bu yılı 123 zelzeleyle 2021 takip etti.

İhbar sayısında ise 6 Şubat 2023 zelzelelerinin tesiri açık biçimde görüldü. DASK, 2023 yılında 653 bin 81 ihbar aldı. Böylelikle 2023, kurumun tarihindeki en yüksek ihbar sayısına ulaşılan yıl oldu. 2020 yılı ise 76 bin 431 ihbarla ikinci sırada yer aldı.

KAHRAMANMARAŞ DEPREMLERİNDE 540 BİN DOSYA İŞLENDİ

DASK’ın bugüne kadarki en büyük sınavı, 6 Şubat 2023’te meydana gelen Kahramanmaraş merkezli sarsıntılar oldu.

DASK Genel Sekreteri Demirkan, kurumun bu süreçte büyük bir hasar operasyonu yürüttüğünü belirterek, 9 ay içerisinde yaklaşık 540 bin evrakın işlendiğini ve 39 milyar lira hasar ödemesi gerçekleştirildiğini söyledi.

Kahramanmaraş merkezli zelzelelerde ortaya çıkan toplam finansal zararın yaklaşık 104 milyar dolar olduğunu aktaran Demirkan, bunun yaklaşık 5,5 milyar dolarlık bölümünün sigorta dalı tarafından karşılandığını bildirdi. DASK’ın kendi kapasitesi çerçevesinde karşıladığı meblağın ise yaklaşık 1,6 milyar dolar olduğunu söz etti.

Demirkan, kelam konusu sürecin DASK açısından değerli bir kurumsal tecrübe oluşturduğunu belirterek, gerçekleştirilen hasar operasyonunun memleketler arası ölçekte de dikkat cazip olduğunu lisana getirdi.

DEPREMİN SEYREK YAŞANDIĞI BÖLGELERDE ORAN DÜŞÜYOR

Sigortalılık oranındaki bölgesel farklılıklarda zelzele sıklığının değerli bir etken olduğuna dikkat çeken Demirkan, sarsıntıların daha seyrek yaşandığı bölgelerde vatandaşların risk algısının da buna bağlı olarak değişebildiğini söyledi.

Konya ve Karadeniz üzere bölgelerde zelzele sigortasına yönelik talebin daha düşük olduğuna işaret eden Demirkan, birtakım vatandaşların poliçelerini yaptırdıktan sonra sonraki yıllarda yenilemediğini aktardı.

Bu noktada Zorunlu Afet Sigortası (ZAS) düzenlemesinin kıymetine dikkat çeken Demirkan, mevcut sistemin sel, dolu ve yangın üzere her yıl karşılaşılabilen farklı doğal afetleri de kapsayacak halde genişletilmesinin sigorta şuurunun artırılmasına katkı sağlayabileceğini belirtti.

DASK’IN ÖNÜNDE YAPAY ZEKA DESTEKLİ DÖNEM

DASK, önümüzdeki devirde sırf sigortalılık oranını yükseltmeye değil, hizmet süreçlerini teknolojiyle güçlendirmeye de odaklanıyor.

Demirkan, kurumun önündeki 5 yıllık projeksiyonun hazırlandığını belirterek, yapay zekanın hem poliçe üretiminde hem de hasar süreçlerinde daha aktif kullanılmasına yönelik çalışmalar yürütüldüğünü söyledi.

Birden fazla pilot projenin devam ettiğini tabir eden Demirkan, gayelerinin mümkün bir zelzele sonrasında hasar tespit ve ödeme süreçlerini daha süratli, aktif ve gerçek formda gerçekleştirmek olduğunu kaydetti.

DASK ayrıca sigorta eserlerinin vatandaşlara daha kolay ulaştırılması ve poliçelerin daha süratli düzenlenebilmesi için ilgili düzenleyici kurumlarla çalışmalarını sürdürüyor.

“OLASI BİR MARMARA DEPREMİNİ KARŞILAYACAK KAPASİTEMİZ VAR”

Marmara Depremi’nin yıl dönümü hasebiyle vatandaşlara da ileti veren Demirkan, DASK’ın mevcut finansal kapasitesinin mümkün büyük bir zelzele karşısında kâfi düzeyde olduğunu vurguladı.

Demirkan, “Şu andaki kapasitemiz muhtemel bir Marmara sarsıntısını rahatlıkla karşılayacak düzeydedir. Sigortalılarımız bu hususta huzurlu olsun.” sözlerini kullandı.

DASK poliçelerindeki teminat meblağlarının enflasyona bağlı olarak tertipli formda artırıldığını belirten Demirkan, mevcut sigortalıların teminatlarının korunmasına yönelik düzeneğin bulunduğunu söyledi.

“POLİÇEYİ YAPTIRMAK KADAR YENİLEMEK DE ÖNEMLİ”

Vatandaşlara sarsıntı sigortasını sadece yasal bir mecburilik olarak görmemeleri davetinde bulunan Demirkan, sarsıntının ne vakit gerçekleşeceğinin evvelden bilinmesinin mümkün olmadığını hatırlattı.

Türkiye’de faal faylara ait çalışmaların riskin geniş bir coğrafyaya yayıldığını ortaya koyduğunu belirten Demirkan, sigorta yaptırmanın yanı sıra poliçelerin kesintisiz biçimde yenilenmesinin de büyük ehemmiyet taşıdığını tabir etti.

Kahramanmaraş merkezli zelzelelerde poliçe yenilemesinin kıymetinin acı biçimde görüldüğünü belirten Demirkan, vatandaşların “bugün olmaz, yarın olmaz” kanısıyla hareket etmemesi gerektiğini vurguladı.

Demirkan, “Poliçemizi yaptırmamız ve hiç ara vermeden daima bir formda yenilememiz lazım.” diyerek vatandaşlara davette bulundu.

DASK’ın önündeki temel maksat ise mevcut yüzde 58’lik sigortalılık oranını aşarak Türkiye’deki tüm konutları zelzele riskine karşı finansal teminat altına almak. Kurum, yüzde 100 sigortalılık oranına ulaşılmasının hem vatandaşların afet sonrasındaki toparlanma sürecini hızlandıracağını hem de Türkiye’nin büyük ölçekli sarsıntılara karşı finansal dayanıklılığını artıracağını değerlendiriyor.

Kaynak: {Haber Merkezi}