Türk astronomların yürüttüğü kapsamlı araştırma, Samanyolu Galaksisi’nin milyonlarca yıllık kozmik geçmişine dair yeni ipuçları ortaya çıkardı.
İstanbul Üniversitesi’nde gerçekleştirilen çalışmada, Samanyolu’nun geçmişte yutarak bünyesine kattığı düşünülen 4 yeni cüce galaksi kalıntısı ve 1 dağılmış global küme kalıntısı keşfedildi.
Bilim dünyasında büyük kıymet taşıyan çalışma, Samanyolu’nun nasıl oluştuğu ve vakit içerisinde nasıl değişim geçirdiğinin anlaşılmasına katkı sağlayacak.
SAMANYOLU’NUN GİZLİ GEÇMİŞİNE YENİ İZLER
İstanbul Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü araştırma vazifelisi Dr. Olcay Plevne ile doktora öğrencisi Furkan Akbaba tarafından yürütülen araştırmada, galaksimizin geçmişte yaşadığı birleşme süreçleri incelendi.
Araştırmanın temel gayesi, Samanyolu’nun bünyesine kattığı uydu cüce galaksilerin günümüzde hâlâ görülebilen izlerini ortaya çıkarmaktı.
Bilim insanları, bu süreci adeta bir DNA tahliline benzeterek yıldızların hareketlerini ve kimyasal özelliklerini birlikte kıymetlendirdi.
YAPAY ZEKA VE BÜYÜK VERİ ANALİZİ KULLANILDI
Araştırmada Avrupa Uzay Ajansı’na ilişkin Gaia uydusundan elde edilen bilgiler ile yer tabanlı teleskoplardan alınan müşahede sonuçları bir araya getirildi.
Gaia uydusu, SDSS-V teleskobu ve farklı müşahede araçlarından elde edilen yüksek çözünürlüklü astrometrik, fotometrik ve tayfsal datalar kullanılarak yaklaşık 1 milyon 400 bin yıldızın özellikleri tahlil edildi.
Bilim insanları, yıldızların hem uzaydaki hareketlerini hem de kimyasal yapılarını inceleyerek daha evvel fark edilmeyen yapıları ortaya çıkardı.
LİTERATÜRE 4 YENİ CÜCE GALAKSİ KALINTISI EKLENDİ
Çalışma sonucunda keşfedilen yeni yapılar, araştırmacıların isimlerinin birinci harfleri kullanılarak "FO1, FO2, FO3, FO4 ve FO5" halinde isimlendirildi.
Daha evvel bilim dünyasında 15’in üzerinde misal cüce galaksi kalıntısı bilinirken, gerçekleştirilen keşifle birlikte bu yapılara 4 yeni örnek daha eklenmiş oldu.
Araştırmada ayrıyeten kimyasal özelliklerindeki farklılıklar sayesinde 1 parçalanmış global küme kalıntısı da tespit edildi.
"GALAKSİMİZİN BİLİNMEYEN GEÇMİŞİNİ ÖĞRENMEMİZİ SAĞLIYOR"
Dr. Olcay Plevne, yeni keşiflerin galaksilerin oluşum süreçlerini anlamak açısından büyük ehemmiyet taşıdığını belirtti.
Plevne, yapılan çalışmanın Samanyolu’nun geçmişte yaşadığı birleşmeleri anlamaya yardımcı olduğunu tabir ederek, yeni tekniklerle bilinen yapıların arasında daha evvel fark edilmeyen sistemlerin ortaya çıkarıldığını söyledi.
Plevne, "Yeni 4 yapıyı keşfetmeyi başardık. Daha evvel literatürde 15’in üzerinde misal yapı bulunuyordu. Bunlara 4 yeni yapıyı daha kattık" değerlendirmesinde bulundu.
Yeni keşfedilen yapıların, galaksilerin evrim süreçleri ve yıldızların vakit içerisindeki değişimleri hakkında değerli bilgiler sağlayacağı belirtildi.
YILDIZLARIN "KOZMİK DNA"SI İNCELENDİ
Doktora öğrencisi Furkan Akbaba ise araştırmada yapay zeka usullerinden yararlanıldığını belirterek, yıldızların kimyasal bollukları ve hareketlerinin birlikte tahlil edildiğini aktardı.
Akbaba, yıldızların adeta kozmik DNA’larının incelendiğini söz ederek, makine öğrenmesi sistemlerinin araştırmada değerli rol oynadığını söyledi.
Araştırmada yapay zekaya muhakkak bir sonucu bulması yönünde yönlendirme yapılmadığını belirten Akbaba, sistemin mevcut bilgileri tahlil ederek literatürde bilinmeyen yeni yapıları ortaya çıkardığını kaydetti.
KEŞİF, GALAKSİ OLUŞUM MODELLERİNE KATKI SAĞLAYACAK
Bilim insanları, yeni müşahede datalarının elde edilmesiyle birlikte keşfedilen yapıların yaşları, Samanyolu ile ne vakit birleştiği ve kütleleri üzere bilgilerin daha detaylı formda ortaya çıkarılabileceğini belirtiyor.
Araştırmanın, gelecekte galaksi oluşum simülasyonlarında kullanılabilecek kıymetli bir gözlemsel bilgi kaynağı oluşturacağı ifade ediliyor.
İstanbul Üniversitesi takımının çalışması, memleketler arası hakemli bilimsel mecmua Publications of the Astronomical Society of the Pacific (PASP)’de yayımlanarak astronomi literatürüne kazandırıldı.
Kaynak: Anadolu Ajansı (AA)
Kaynak: {Haber Merkezi}
Yorumlar 0
Yorum Yap
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın!