Tüm yönleriyle Türkiye'de fon krizi süreci

2026'da yeni kuralların devreye alınmasının akabinde birtakım fonlarda likidite ve ödeme meseleleri ortaya çıktı. Pusula ve Tera Portföy'deki temerrütlerin akabinde SPK 7 portföy idare şirketinin 131 fonu için tasfiye kararı aldı.

Türkiye'de yatırım fonları üzerinden giderek büyüyen sorun, eylül ayında Borsa İstanbul'daki sert satışlarla birlikte kamuoyunun ana gündemlerinden biri haline geldi.

Ancak sürecin başlangıcı eylül ayı değildi.

SÜRECİN İLK İŞARETLERİ 2025 SONUNDA ORTAYA ÇIKTI

Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) açıklamasına nazaran, muhakkak portföy idare şirketlerinin fonlarının bilhassa fiili sirkülasyon oranı düşük paylarda olağan dışı fiyat hareketlerine sebep olduğuna ait tespitler 2025 yılının son çeyreğinde yapılmaya başlandı.

SPK'ya nazaran birtakım hür yatırım fonları ve para piyasası fonları üzerinden, fiili dolanım oranı düşük kimi paylarda şirketlerin temel finansal büyüklükleriyle açıklanamayacak fiyat hareketleri gözlemlendi.

Konu, 2 Aralık 2025'te Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek başkanlığında toplanan Finansal İstikrar Komitesi'nin gündemine taşındı.

Komite, SPK'nın alabileceği makroihtiyati önlemler konusunda tavsiye kararı aldı.

Bunun akabinde SPK bünyesinde 3 Aralık 2025'te bir çalışma grubu oluşturuldu.

İLK TEDBİR ARALIK 2025'TE GELDİ

Çalışmaların birinci sonuçlarından biri, nitelikli yatırımcı kaidelerinde yapılan değişiklik oldu.

SPK, 18 Aralık 2025'te nitelikli yatırımcılar için aranan finansal varlık toplamı meblağını 1 milyon liradan 10 milyon liraya yükseltti.

Sonraki aylarda SPK, Borsa İstanbul, Takasbank, Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) ve kesim temsilcileriyle fon piyasasının işleyişine ait düzenlemeler üzerinde çalıştı.

TEFAS'TA YENİ DÖNEM

Çalışmalar kapsamında Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu'nun (TEFAS) işleyişi de ele alındı.

SPK, TEFAS uygulama temellerini 17 Haziran 2026'da onayladı. Yeni uygulama 20 Temmuz 2026'da Takasbank tarafından hayata geçirildi.

Bunun yanı sıra borsada süreç gören gayrimenkul yatırım fonu ve teşebbüs sermayesi yatırım fonu katılma hisselerinin fon portföylerinde pahalanmasına ait de yeni bir uygulamaya geçildi.

28 AĞUSTOS'TA KURALLAR SIKILAŞTIRILDI

Sürecin en kıymetli dönüm noktalarından biri 28 Ağustos 2026'da yaşandı.

SPK, Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber'de kapsamlı değişiklikler yaptı.

SPK'nın açıklamasında düzenlemenin bilhassa para piyasası fonları ile pay senedi hür fonların bağlantılı taraflar arasındaki teminatsız borçlanma ve Borsa'daki olağandışı fiyat hareketleri yoluyla oluşturabilecekleri sistemik riskin finansal istikrara tesirini önlemeye yönelik olduğu belirtiliyor.

SPK'nın açıklamasına nazaran düzenlemenin maksatlarından biri, fonlar üzerinden oluşabilecek olağan dışı fiyat hareketleri ve alakalı taraflar arasındaki teminatsız borçlanmaların finansal istikrar üzerindeki tesirini azaltmaktı.

Düzenlemeyle birlikte birtakım fonların düşük halka açıklık oranına sahip paylardaki durumlarını azaltması gerektiği belirtildi.

Bu devrin akabinde birtakım düşük likiditeli paylarda sert satışlar görülürken, fonların likidite muhtaçlığı da gündeme geldi.

FONLARDAN PARA ÇIKIŞI HIZLANDI

Yaşanan sürecin değerli başlıklarından biri likidite sorunuydu.

Bir yatırımcı fondaki hissesini sattığında fonun yatırımcıya ödeme yapması gerekiyor. Fonun elinde kâfi nakit bulunmuyorsa portföyündeki varlıkları satması gerekiyor.

Ancak fonun elindeki paylar düşük süreç hacmine sahipse, yüksek ölçüdeki hisseyi kısa müddette satmak fiyatların sert biçimde düşmesine yol açabiliyor.

Böylece zincirleme bir süreç ortaya çıkıyor:

Yatırımcı fondan çıkıyor... Fon pay satıyor... Hisse fiyatı düşüyor... Fonun kıymeti geriliyor... Öbür yatırımcılar da çıkış yapıyor... Fonun nakit gereksinimi daha da artıyor...

Reuters'ın aktardığı değerlendirmelerde de kimi fonların yatırımcıların geri ödeme taleplerini karşılamak için daha likit varlıklarını satmak zorunda kaldığı ve satış baskısının öteki paylara yayıldığı belirtildi.

9 EYLÜL: PUSULA'NIN DEVRİ İÇİN GÖRÜŞMELER BAŞLADI

Sermaye piyasalarındaki soruşturma da eylül ayı öncesinde başlamıştı.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 19 Ağustos 2026 tarihli müzekkeresiyle kimi paylardaki olağan dışı fiyat hareketleri ve fonlar üzerinden gerçekleştirildiği öne sürülen süreçlere ait soruşturma yürütülüyordu.

Süreç 9 Eylül'de, Tera Yatırım'ın Pusula Finans Holding ve bağlı şirketlerini devralmak üzere görüşmelere başladığını açıklamasıyla daha görünür hale geldi.

10 Eylül'de tarafların bölümün temel ticari ve finansal şartlarında mutabakata vardığı açıklandı.

14 EYLÜL: PUSULA YÖNETİCİSİ TUTUKLANDI

14 Eylül'de Pusula Portföy Yönetim Kurulu Başkanı Muhammed Yarız, Bodrum'da savcılığa tabir verdi.

Yarız, tıpkı gün sevk edildiği mahkemece tutuklandı.

15 EYLÜL: FONLARDA İLK TEMERRÜT

Kriz açısından en kritik tarih ise 15 Eylül oldu.

Pusula Portföy, kimi yatırım fonlarında katılma hissesi iade ödemelerinde temerrüt oluştuğunu açıkladı.

Şirket, ilgili fonların hesabına süreç yapılan aracı kurumlarla mutabakat ve likidite idaresi sürecinin devam ettiğini bildirdi.

Böylece daha evvel düzenleyici kurumların üzerinde çalıştığı likidite ve yoğunlaşma sorunu, direkt yatırımcıların fonlardan çıkış taleplerini karşılayamaması halinde kamuoyuna yansıdı.

16 EYLÜL: TERA FONLARINDA DA TEMERRÜT AÇIKLANDI

Ertesi gün sorun öbür fonlara da sıçradı.

Tera Portföy'ün iki fonunda katılma hissesi iade ödemelerinde temerrüt oluştuğu açıklandı.

Temerrüt yaşanan fonlar Tera Portföy Hisse Senedi (TL) Fonu ile Tera Portföy Para Piyasası (TL) Fonu oldu.

Tera ayrıyeten birtakım hür fonlarda ünite hisse kıymeti hesaplama sıklığı ve iade müddetlerinde değişikliğe gidildiğini duyurdu.

BORSA'DA SERT SATIŞ DALGASI

Fonlardaki likidite sorunu kısa müddette Borsa İstanbul'a yansıdı.

16 Eylül'de BIST 100 endeksi yüzde 5,54 gerileyerek 13 bin 122,58 puandan kapandı.

Reuters'a nazaran endeksin haftalık kaybı yüzde 8'i aşarak Mart 2025'ten bu yana en sert haftalık düşüşlerden birine ulaştı.

Fonların likidite gereksinimini karşılamak için varlık satışına yönelmesi, satış baskısının artmasına sebep olan ögelerden biri olarak değerlendirildi. Düşük likiditeli paylarda başlayan hareket, daha likit paylara de yayıldı.

17 EYLÜL: FİNANSAL İSTİKRAR KOMİTESİ TOPLANDI

Aynı süreçte hükümet tarafında da müdahale geldi.

17 Eylül'de Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek başkanlığında Finansal İstikrar Komitesi harikulâde gündemle toplandı.

Komite, yaşanan hareketliliğin sonlu sayıdaki portföy idare şirketinin birtakım fonlarında ortaya çıkan kredi ve likidite problemlerinden kaynaklandığını açıkladı.

Komiteye nazaran sorun fon piyasasının belli bir kısmında yoğunlaşıyordu ve alınacak önlemlerin önceliği likidite sıkışıklığını gidermek ve bulaşma riskini önlemekti.

17 EYLÜL: SPK'DAN EN KAPSAMLI MÜDAHALE

Kriz karşısında en kıymetli düzenleyici müdahale 17 Eylül'de geldi.

SPK;

-Tera Portföy,

-Pusula Portföy,

-Hedef Portföy,

-Atlas Portföy,

-A1 Portföy,

-Pardus Portföy,

-Bulls Portföy,

tarafından kurulan ve TEFAS'ta süreç gören yatırım fonlarının süreçlerini durdurdu.

SPK 7 portföy idare şirketinin 131 fonun tasfiyesine karar verdi.

YATIRIMCI SAYISI: 455 BİN 758

SPK'nın 23 Eylül'deki açıklamasına nazaran kelam konusu 131 fonda tekil yatırımcı sayısı 455 bin 758 kişi olarak belirlendi.

21 EYLÜL: TASFİYE SÜRESİ 6 AYA ÇIKARILDI

İlk kararda tasfiye süreçlerindeki ilgili mühlet 3 ay olarak belirlenmişti. SPK, 21 Eylül'de bu süreyi 6 aya çıkardı.

Kurul, değişikliğin fonların portföy yapıları ve piyasa şartları dikkate alınarak varlıkların mümkün olduğunca uygun şartlarda satılabilmesine imkan sağlamak hedefiyle yapıldığını açıkladı.

SPK ayrıyeten 6 aylık mühletin tasfiyenin kesinlikle 6 ay süreceği manasına gelmediğini, süreçlerin daha erken tamamlanabileceğini belirtti.

TCMB'DEN LİKİDİTE MÜDAHALESİ

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası da piyasadaki likidite şartlarına yönelik adımlar attı.

Haftalık repo ihaleleriyle sağlanan fonlama artırıldı, bankaların Merkez Bankası nezdindeki borçlanma limitleri güncellendi ve teminatlara uygulanan iskonto oranlarında değişiklik yapıldı.

Reuters'ın aktardığına nazaran Merkez Bankası'nın repo fonlaması da kıymetli ölçüde artırıldı.

KREDİLİ İŞLEMLERDE ÖZ KAYNAK ŞARTI GEVŞETİLDİ

SPK'nın aldığı bir öbür önlem Borsa İstanbul'daki satış baskısının kredili süreçler üzerinden daha da büyümesini önlemeye yönelik oldu.

Kredili sermaye piyasası süreçlerinde yüzde 35 olan taban özkaynak müdafaa oranının süreksiz olarak yüzde 20'ye kadar indirilmesine imkan tanındı.

Uygulamanın en geç 2 Ekim 2026 seans sonuna kadar sürmesi öngörüldü.

SORUŞTURMA GENİŞLEDİ

Fonlardaki sorun sırf piyasa düzenlemeleriyle hudutlu kalmadı.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, sermaye piyasasında gerçekleştirilen süreçlerle ilgili soruşturmayı genişletti.

MASAK'tan birtakım şirketlerin ve yöneticilerinin 2024'ten itibaren para ve kripto varlık hareketlerinin incelenmesi istendi.

Soruşturma kapsamında çok sayıda kişi gözaltına alındı ve tutuklandı.

25 Eylül prestijiyle soruşturma kapsamında tutuklu sayısının 45'e yükseldiği bildirildi. Son gelişmeler kapsamında eski Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Erkan Kilimci'nin de tutuklananlar arasında olduğu aktarıldı.

Bugün ise tutuklu sayısı 51'e çıktı.

24 EYLÜL: VARLIKLARA EL KONMA TEDBİRLERİ

Soruşturma kapsamında 24 Eylül prestijiyle fon hesaplarında 387 milyon 461 bin 359,86 liralık varlık bulunduğu vurgulandı. Ayrıyeten 105 milyon TL ve 257 milyon TL için de el koyma önlemleri uygulandı.

PEKİ FONLARDAKİ PARALAR NE OLACAK?

SPK'nın aldığı tasfiye kararı, yatırımcıların paralarının direkt silindiği manasına gelmiyor.

Tasfiye sürecinde fonların portföylerindeki varlıkların satılması, borç ve yükümlülüklerin karşılanması ve kalan meblağın yatırımcılara dağıtılması öngörülüyor.

Ancak bilhassa düşük likiditeli payların kısa müddette satılması halinde fiyat baskısı oluşabileceğinden SPK, tasfiye mühletini 3 aydan 6 aya çıkardı. Emel, varlıkların piyasa şartları elverdiği ölçüde daha uygun şartlarda nakde çevrilebilmesi.

KRİZİN ÖZÜNDE NE VARDI?

Yaşanan süreci tek bir olayla açıklamak mümkün değil.

Birinci kademede kimi fonların düşük halka açıklık ve düşük süreç hacmine sahip paylarda yüksek durumlar oluşturması dikkat çekti.

İkinci etapta düzenleyici kurumlar bu yoğunlaşmayı azaltmak ve şeffaflığı artırmak için yeni kurallar hazırladı.

Üçüncü evrede yeni kuralların uygulanmaya başlamasıyla kimi fonların konumlarını tekrar düzenlemesi ve yatırımcı çıkışlarının hızlanması likidite gereksinimini artırdı.

Dördüncü evrede Pusula ve Tera Portföy'deki ödeme sıkıntıları kamuoyuna yansıdı.

Son basamakta ise fonların varlık satışı Borsa İstanbul'daki satış baskısını artırırken SPK, TCMB ve Finansal İstikrar Komitesi devreye girerek likiditeyi destekleyen, fon süreçlerini durduran, tasfiye sürecini düzenleyen ve piyasadaki bulaşma riskini sınırlamaya yönelik önlemler aldı.

BUGÜN GELİNEN NOKTA

25 Eylül prestijiyle süreç iki farklı kanaldan ilerliyor:

Piyasa tarafında: 7 portföy idare şirketinin 131 fonu tasfiye sürecinde. SPK, tasfiye süreçlerinin daha uygun piyasa şartlarında yapılabilmesi için süreyi 6 aya çıkardı.

Adli tarafta: Fonlar ve sermaye piyasası süreçlerine ait soruşturma devam ediyor; yeni gözaltı ve tutuklama kararları alınırken mali hareketler ve birtakım varlıklar üzerindeki önlemler de inceleniyor.

Böylece eylül ayında görünür hale gelen fon piyasasındaki sıkıntıların, 2025'in son çeyreğinde başlayan düzenleyici çalışmaların akabinde 2026 boyunca alınan önlemler ve son periyotta ortaya çıkan likidite meseleleriyle birlikte daha geniş bir boyut kazandığı görüldü.

CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN'DAN FON SORUŞTURMASI MESAJI

Fon soruşturmalarına ait gelişmeler de takip edilirken Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, "Yargımız kapsamlı soruşturma başlattı, gözaltılar ve tutuklamalar oldu. Sorumluluğu olan kim varsa hukuk önünde hesap sorulacaktır." dedi.

Kaynak: {Haber Merkezi}