TCMB'den Net Yanılgı ve Noksan'da kritik revizyon

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) Ödemeler Dengesi İstatistikleri'nde yaptığı Finans Hesabı revizyonları, son yıllarda dikkat çeken negatif Net Hata ve Noksan (NHN) sayılarının değerli kısmının kaynağını ortaya koydu.

TCMB'nin Haziran 2026 Ödemeler Dengesi İstatistikleri kapsamında yaptığı üç revizyonla, Ocak 2014-Mayıs 2026 periyodunda 34,3 milyar dolara ulaşan birikimli NHN, 14,5 milyar dolara geriledi.

MERKEZİN GÜNCESİ YAYIMLADI

Bugün Merkezin Güncesi köşesinde "Finans Hesabı Revizyonları Finans Hesabı Revizyonları ve Net Hata ve Noksan’a Etkileri" yazısı yeni revizyonları gözler önüne serdi.

Özellikle 2023-2026 devrinde revizyon öncesinde 57,8 milyar dolar olan negatif NHN, revizyonların akabinde 23,5 milyar dolara indi. Böylelikle son periyottaki negatif birikimin yarıdan fazlasının kaynağı tespit edilerek ilgili Finans Hesabı kalemlerine aktarıldı.

Revizyonların, 2021-2022 periyodundaki yüksek müspet NHN'yi aşağı, 2023-2025 periyodundaki negatif NHN'yi ise yukarı çektiği görüldü.

YURT DIŞI MEVDUATLARINDA YENİ VERİ KAYNAĞI KULLANILDI

İlk revizyon, yurt içi yerleşiklerin yurt dışındaki mevduatlarının hesaplanmasına yönelik yapıldı. Daha evvel yüklü olarak Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) bilgileri kullanılırken, gerçek şahısların yurt dışı mevduat hareketlerinin daha gerçek ölçülmesi gayesiyle SWIFT bilgilerinden de yararlanılmaya başlandı.

Bu değişikliğin Ocak 2023-Mayıs 2026 periyodunda NHN üzerindeki birikimli tesiri 13,3 milyar dolar olarak hesaplandı. Kelam konusu meblağın yeni bir kaynak çıkışını değil, daha evvel NHN'ye yansıyan süreçlerin hakikat kalemde gösterilmesini tabir ettiği belirtildi.

FİNANSAL TÜREV İŞLEMLERİ YENİDEN HESAPLANDI

İkinci revizyon, swap, forward ve opsiyon üzere finansal türev süreçlerinden doğan kâr ve ziyanların hesaplanmasına ait oldu.

Merkezi Kayıt Kuruluşu ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu datalarına dayalı mukavele bazlı yeni hesaplama altyapısıyla, süreçlerin ekonomik niteliğine uygun halde Finans Hesabı'ndaki Finansal Türevler kalemine kaydedilmesi sağlandı.

Bu revizyonun Ocak 2014-Mayıs 2026 devrinde NHN üzerindeki birikimli tesiri 6,5 milyar dolarlık net ziyan olarak hesaplandı.

EFEKTİF HAREKETLERİ DIŞ İŞLEMLERDEN AYRIŞTIRILDI

Üçüncü revizyon ise bankacılık sistemine giren ve çıkan döviz banknotlarının kaynağının ayrıştırılmasına yönelik gerçekleştirildi.

Yerleşiklerin finansal sistem dışında tuttukları dövizleri bankalara yatırması yahut bankalardan çekmesi, bankaların döviz varlıklarını değiştirse de yurt dışı yerleşiklerle gerçekleşen bir süreç manasına gelmiyor. Bu sebeple yurt içi kaynaklı efektif hareketlerinin dış süreçlerden ayrıştırılması sağlandı.

Bu düzenleme, makul devirlerde NHN'de yaşanan aşırı dalgalanmaların bir kısmının yurt dışı ekonomik süreçlerden bağımsız efektif hareketlerinden kaynaklandığını ortaya koydu.

CARİ AÇIK DEĞİŞMEDİ

Yapılan revizyonlar cari süreçler hesabını değiştirmedi. Daha evvel NHN'ye yansıyan kimi fiyatlar, ekonomik niteliklerine uygun Finans Hesabı kalemlerine aktarıldı.

Böylece cari açık tıpkı kalırken NHN'nin mutlak büyüklüğünün azalması, kelam konusu farkların değerli kısmının Finans Hesabı'ndaki kapsam, sınıflandırma, değerleme ve kayıt vakti farklılıklarından kaynaklandığını gösterdi.

TCMB değerlendirmesine nazaran bu değişiklik yeni bir kaynak girişini yahut çıkışını söz etmiyor. Gerçekleşmiş süreçlerin hakikat kalemler altında kaydedilmesini sağlıyor.

Bu sonuçlar, NHN'nin tamamının cari süreçler açığına eklenerek değerlendirilmesinin aldatıcı olabileceğine işaret ediyor. Yeni bilgi kaynaklarının kullanılmasıyla cari açık ve dış finansman muhtaçlığının daha sağlıklı değerlendirilmesinin önü açılıyor.

Kaynak: {Haber Merkezi}