Ömer Bolat: İnançsız eserler yapay zekayla tespit edilecek

E-ticaretle yapılan alışerislerde inançlı esere ulaşmak için ürütülen çalışmalar bir yenisi daha eklendi.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, piyasa nezaret ve kontrol kuruluşlarına bilgi temelli ve süratli karar alma kapasitesi kazandıran Elektronik Piyasa Nezareti ve Kontrolü (e-PGD) Sistemi ile yapay zeka dayanaklı metin ve görsel tahliliyle inançsız eserleri tespit edeceklerini belirterek, "Güvenli eser, inançlı gelecek vizyonumuzla pilot testlerini tamamladığımız bu sistemi çok yakında açacağız." dedi.

Bolat, AB Türkiye Delegasyonu Lider Yardımcısı Jurgis Vilcinskas, Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Çetin Ali Dönmez ile Tarım ve Orman Bakan Yardımcısı Ahmet Gümen'in iştirakiyle, Ticaret Bakanlığında düzenlenen "Ürün Güvenliği Haftası Açılış Konferansı"nda konuştu.

Ürün güvenliği konusunda ilgili bakanlıklarla işbirliklerine ait bilgi veren Bolat, bu yıl Eser Güvenliği Haftası'nın konusunun "Dijital Çağda Eser Güvenliği" olarak belirlendiğini söyledi.

Bolat, dünya ticaretinin kıymetli bir dönüşüm sürecinden geçtiğini, bu dönüşümün sırf milletlerarası ticaret kurallarını değil teknoloji ve iklim değişikliğine bağlı tasalar sonucunda klasik üretim süreçlerini de değiştirdiğini lisana getirdi.

Güvenlik paradigmasının yazılım kusurları ve güncellemeleri sonucunda ortaya çıkabilecek meseleleri, ihlalleri, otonom aygıt arızalarını ve siber güvenlik üzere riskleri içermek zorunda olduğunu lisana getiren Bolat, bu paradigma değişikliği sonucunda uygunluk kıymetlendirme süreçlerinde de dönüşüm yaşandığını anlattı.

DİJİTAL ESER PASAPORTU

Bolat, eser güvenliği teyidinin tedarik zincirlerinin daha aktif izlenebilirliğinin sağlanmasının gerekliliğini ortaya çıkardığına dikkati çekerek, "Bu noktada dijital eser pasaportu kavramı, eser güvenliği açısından eserlerdeki uygunluk konusunu takip edebilmek için çok kıymetli bir araç olarak gündemimizde yer almaktadır. Dijital eser pasaportu, sürdürülebilirlik ve döngüsellik amaçları doğrultusunda eser zincirinin tüm etaplarının şeffaf ve izlenebilir hale gelmesini sağlamaktadır." diye konuştu.

Dijitalleşme ile e-ticaretin de süratle büyüdüğünü vurgulayan Bolat, dijitalleşmenin getirdiği dönüşüm karşısında uygunluk ve eserlerin takibi ile eser güvenliği konusundaki garantiyi sağlama noktasında kıymetli vazifelerinin bulunduğunu söyledi.

Bolat, Bakanlık olarak ithalatta eser güvenliği kontrolünden sorumlu olduklarına işaret ederek, 2011 yılında devreye alınan Dış Ticarette Risk Temelli Denetim Sistemi (TAREKS) hakkında da bilgi verdi.

"TAREKS'E BU YILIN BİRİNCİ ÜÇ AYINDA 1,3 MİLYON MÜRACAAT YAPILDI"

TAREKS'in geçen yılın başında yenilendiğinin, böylelikle yapay zeka takviyeli yeni yapı kurulduğunun altını çizen Bolat, şu bilgileri paylaştı:

"TAREKS'te kayıt ve yetkilendirme prosedürlerinin evrak yükünden arındırılması ile kolaylık sağlandı. Atılan dijitalleşme adımlarıyla birlikte, TAREKS'te kayıtlı faal firma sayımız, yüzde 8 artışla 130 bine, faal kullanıcı sayımız da yüzde 48 artışla 32 bine yükselmiştir. Sanayi eserlerinin ithalatı için TAREKS'e yapılan müracaat sayısı, 2025 yılının ocak-mart devrinde 1 milyon iken bu yılın tıpkı periyodunda yüzde 30 artışla 1,3 milyona ulaşmıştır. TAREKS, günlük ortalama 20 bin adet başvuruyu, risk tahlili sürecinden muvaffakiyetle geçirmekte ve kesintisiz hizmet vermektedir."

"E-TİCARETTE GEÇEN YIL HACMİ YAKLAŞIK 4,6 TRİLYON LİRAYA, SÜREÇ SAYISI YAKLAŞIK 6 MİLYARA ULAŞTI"

e-Ticarette eser güvenliği konusunda da birçok ülkenin harekete geçtiğini anlatan Bolat, Türkiye'nin gerekli adımları atan birinci ülkelerden olduğunu ve ülkede e-ticaretin süratli yükseldiğini, geçen yıl hacminin yaklaşık 4,6 trilyon liraya, süreç sayısının da yaklaşık 6 milyara ulaştığını söyledi.

Bu süratli büyümenin, eser güvenliği alanında dijital dönüşümü unsur edinen yeni jenerasyon kontrol yaklaşımlarını da gerekli hale getirdiğini vurgulayan Bolat, bu kontrollerin yapılması için gerekli mevzuatları hazırlayarak yürürlüğe aldıklarını söyledi.

e-İthalat kapsamında ülkeye giren paketlerin eser güvenliği ve tüketicinin korunması kriterlerine uygunluğunun, ilgili bakanlıklarla iş birliğiyle pek çok farklı noktada incelendiğini anlatan Bolat, laboratuvar sonuçlarının çarpıcı bir tabloyu ortaya koyduğuna dikkati çekti.

"E-İTHALATTA İNANÇSIZ ESER ORANI YÜZDE 81"

Analizde yüzde 81 üzere yüksek oranda inançsız eser tespit edildiğine, eserlerin sıhhat ve güvenlik kriterlerine 10 ile 40 kat ortasında değişen oranlarda uymadıklarının anlaşıldığını lisana getiren Bolat, bu gelişme üzerine, 1 Şubat 2026'dan geçerli olmak üzere yurt dışı e-ticaret platformları üzerinden e-ithalat ismi altında yapılan kolaylaştırılmış gümrük beyannamesi uygulamasının muhakkak istisnalar dışında durdurulduğunu söyledi.

Numuneler, kitaplar, ilaçlar ve destek edici besinler ile sensör ve manyetik kart üzere kritik bilişim kesimlerinin, bu kısıtlamadan muaf tutulduğunu belirten Bolat, öbür eserlerin ise fakat olağan ithalat yoluyla ve yerli eserlerle tıpkı kontrollerden geçerek ticarete bahis olabileceğini lisana getirdi.

"TAKSONOMİ EVRAKI VE E-PGD SİSTEMİ İLE DİJİTAL DENETİM"

Bolat, e-ticarette eser güvenliğini artırmak için yeni projeler hayata geçirdiklerini, satıcılar için "Taksonomi Belgesi" hazırladıklarını belirterek, "Satıcıların ilanlarını mevzuata uygun hazırlayabilmeleri için bir rehber niteliğinde olan bu doküman, her ilanda yer alması gereken bilgileri içeriyor. Gayemiz, satıcılar için netlik, tüketiciler için hakikat bilgidir." dedi.

"YAPAY ZEKA TAKVİYELİ METİN VE GÖRSEL TAHLİLİ YAPARAK İNANÇSIZ ESERLERİ TESPİT EDECEĞİZ"

Dijital kontrol süreçlerine ait e-PGD Sistemi hakkında da bilgi veren Bolat, kelamlarına şöyle devam etti:

"Piyasa nezaret ve kontrol kuruluşlarımıza data temelli ve süratli karar alma kapasitesi kazandıran e-PGD Sistemi ile yapay zeka takviyeli metin ve görsel tahlili yaparak inançsız eserleri tespit edeceğiz. 'Güvenli Eser, İnançlı Gelecek' vizyonumuzla, pilot testlerini tamamladığımız bu sistemi çok yakında açacağız. TAREKS ve PGD-BİS bilgilerinden yararlanan bu sistem sayesinde riskli eserler direkt denetçilerin önüne düşecek."

"DİJİTAL ESER PASAPORTU ÇALIŞMALARI SÜRÜYOR"

Bolat, dijital dönüşümün mevzuata entegrasyonu kapsamında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile işbirliği içinde "Eko-tasarım Gereklilikleri Tüzüğü"nü uyumlaştırdıklarını anlattı.

Sürdürülebilir eserler için kritik ehemmiyetteki "Dijital Eser Pasaportu" düzeneği üzerindeki çalışmaların devam ettiğini belirten Bolat, Genel Eser Güvenliği Tüzüğü'nün de uyumlaştırılma sürecinde olduğunu söyledi.

Bu süreçlerde Avrupa Birliği (AB) Komitesi ile kurulan dijital diyalog sürecinin faal kullanıldığını söz eden Bolat, "Nihai hedefimiz, inovasyonu devam ettirmek ve ülkemiz eserlerinin rekabetçiliğini korurken data egemenliğini ve siber güvenliği sağlamaktır." diye konuştu.

"TÜRKİYE'NİN E-TİCARET PAZAR YERLERİ ÖNEMLİ BÜYÜME SERGİLEDİ"

Özellikle dokuma, elektronik ve demir-çelik üzere kesimlerde eserin tüm ömür döngüsünü takip etmenin stratejik öncelik haline geldiğine dikkati çeken Vilcinskas, "Türkiye'nin e-ticaret pazar yerleri, son yıllarda önemli bir büyüme sergiledi. Bu süratli değişim, piyasa düzenlemelerini daha kritik hale getirdi. Türkiye'nin bu aktifliği düzenlemesi ve üst seviye temsil, tüketici güvenliğine verilen kıymetin somut bir göstergesidir." ifadelerini kullandı.

Kaynak: {Haber Merkezi}