NATO'nun yeni finansal gücü: Savunma, Güvenlik ve Dayanıklılık Bankası

NATO, değişen güvenlik ortamında sadece askerî kapasitesini değil, savunma endüstrisini, kritik altyapılarını ve teknolojik üstünlüğünü de güçlendirmeye yönelik yeni adımlar atıyor. Bu kapsamda gündeme gelen Savunma, Güvenlik ve Dayanıklılık Bankası (Defence, Security and Resilience Bank-DSRB), İttifak’ın savunma alanındaki yatırımlarına uzun vadeli finansman sağlamayı amaçlayan yeni kuşak bir finansal yapı olarak öne çıkıyor.

İzmir Demokrasi Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Başkanı Prof. Dr. Arif Bağbaşlıoğlu, NATO’nun yeni güvenlik anlayışı çerçevesinde şekillenen DSRB’nin kuruluş sürecini, amaçlarını ve uluslararası güvenlik mimarisine mümkün tesirlerini kıymetlendirdi.

NATO’DA YENİ DÖNEMİN İŞARETİ: ORTAK FİNANSMAN MODELİ

Ankara’da 7-8 Temmuz tarihlerinde gerçekleştirilen NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, İttifak’ın geleceği açısından kritik kararların alındığı toplantılardan biri oldu. Rusya-Ukrayna Savaşı’nın Avrupa güvenlik istikrarlarını değiştirdiği, ABD ile Avrupa ülkeleri arasında savunma harcamaları konusunda yeni tartışmaların yaşandığı ve global rekabetin giderek sertleştiği bir devirde yapılan dorukta, savunma kapasitesinin artırılması temel gündem maddelerinden biri olarak öne çıktı.

Zirvede Avrupa ülkelerinin savunma yatırımlarını artırma yönündeki kararlılığı yine vurgulanırken, NATO içinde daha istikrarlı bir külfet paylaşımı anlayışının geliştirilmesi hedeflendi.

Bu sürecin değerli başlıklarından biri ise Kanada Başbakanı Mark Carney’nin, NATO üyesi sekiz ülke ve Ukrayna’nın takviyesiyle Savunma, Güvenlik ve Dayanıklılık Bankası’nın kurulacağını açıklaması oldu.

Kanada merkezli olarak yapılandırılması planlanan ve 2027 yılında faaliyete geçmesi hedeflenen DSRB, NATO’nun resmî bir kurumu olmayacak. Lakin banka; savunma sanayi yatırımlarının desteklenmesi, kritik altyapıların korunması ve güvenlik alanındaki uzun vadeli projelere finansman sağlanması açısından İttifak’ın yeni araçlarından biri olmayı amaçlıyor.

DSRB İLE SAVUNMA SANAYİİNE UZUN VADELİ DESTEK HEDEFLENİYOR

DSRB fikrinin temelinde, NATO müttefikleri ve ortak ülkelerin savunma ile güvenlik alanındaki yatırımlarına daha kolay ve düşük maliyetli finansman sağlama emeli bulunuyor.

Banka modeliyle; savunma sanayii şirketlerine direkt kredi verilmesi, ticari bankaların sağladığı finansmanların garanti altına alınması ve küçük ile orta ölçekli işletmelerin kritik projelere erişiminin kolaylaştırılması hedefleniyor.

DSRB’nin kuruluş süreci, NATO’nun son yıllarda teknoloji ve inovasyon alanında attığı adımların devamı niteliğinde bedellendiriliyor. Bu kapsamda daha evvel kurulan NATO İnovasyon Fonu ve Kuzey Atlantik Savunma İnovasyon Hızlandırıcısı (DIANA) üzere teşebbüsler, İttifak’ın teknolojik kapasitesini artırmayı amaçlayan kıymetli projeler arasında yer aldı.

2021 yılında Brüksel Zirvesi’nde alınan kararla oluşturulan NATO İnovasyon Fonu, kritik teknolojilere yönelik yatırımları desteklemek için 1 milyar avroluk bir risk sermayesi fonu olarak tasarlandı. DIANA ise savunma alanındaki yenilikçi teknolojilerin geliştirilmesi ve sivil dalla iş birliğinin artırılması hedefiyle hayata geçirildi.

GÜVENLİK ANLAYIŞI SADECE ASKERÎ GÜÇLE SINIRLI DEĞİL

NATO’nun yeni dönem güvenlik anlayışı, sırf askerî kapasitenin artırılmasını değil; güç sistemleri, ulaştırma ağları, dijital altyapılar, tedarik zincirleri ve kritik sanayi alanlarının korunmasını da kapsıyor.

Rusya-Ukrayna Savaşı sonrasında ortaya çıkan tablo, yüksek savunma bütçelerinin tek başına kâfi olmadığını gösterdi. Birçok Avrupa ülkesi savunma harcamalarını artırmasına karşın mühimmat üretimi, kritik ham madde tedariki, savunma teknolojileri ve üretim kapasitesi konusunda kıymetli eksikliklerle karşı karşıya kaldı.

Bu sebeple NATO’nun yeni yaklaşımı, sadece gayrisafi yurt içi hasıladan ayrılan hisseye değil, gerçek üretim kapasitesine ve dayanıklılık düzeyine de odaklanıyor.

DSRB’nin de bu anlayış doğrultusunda savunma sanayii altyapısını güçlendirecek yatırımları desteklemesi bekleniyor.

TÜRKİYE’NİN SAVUNMA SANAYİİ KABİLİYETİ ÖNEMLİ BİR AVANTAJ

DSRB’nin kurucu ülkeleri arasında Türkiye’nin yer alması, Türkiye’nin savunma sanayiindeki yükselen rolü açısından dikkat cazip bir gelişme olarak bedellendiriliyor.

Türk savunma sanayiinin son yıllarda geliştirdiği insansız sistemler, elektronik harp yetenekleri ve farklı teknoloji alanlarındaki üretim kapasitesi, Türkiye’yi milletlerarası savunma pazarında daha görünür hale getirdi.

Türk savunma ihracatının 10 milyar dolar düzeyini aşması ve Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) tarafından açıklanan dünyanın en büyük 100 savunma sanayii şirketi listesinde beş Türk firmasının yer alması, Türkiye’nin DSRB açısından stratejik ehemmiyetini artıran ögeler arasında gösteriliyor.

BÜYÜK EKONOMİLERİN KATILIMI BANKANIN GELECEĞİNİ BELİRLEYECEK

DSRB’nin kuruluş sürecinde Kanada dışında rastgele bir G7 ülkesinin başlangıç kademesinde yer almaması ise dikkat çeken noktalar arasında bulunuyor.

Birleşik Krallık, Almanya, Fransa, İtalya ve Japonya üzere büyük iktisatların birinci evrede projeye dahil olmaması, bankanın gelecekteki finansal kapasitesi konusunda soru işaretleri oluşturuyor.

Uzmanlara nazaran DSRB’nin aktifliği, büyük ölçüde ilerleyen periyotta yeni ülkelerin iştirakine ve oluşturulacak sermaye yapısına bağlı olacak.

Öte yandan Avrupa Yatırım Bankası, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası ve ulusal ihracat kredi kuruluşları üzere mevcut finansal yapıların savunma yatırımlarında oynadığı rol sebebiyle DSRB’nin, mevcut sistemin alternatifi mi yoksa tamamlayıcısı mı olacağı da vakit içinde netleşecek.

NATO’NUN GÜVENLİK EKONOMİSİNDE YENİ BİR DÖNEM BAŞLATABİLİR

Savunma, Güvenlik ve Dayanıklılık Bankası’nın başarılı olabilmesi için kâfi sermaye büyüklüğüne ulaşması, yatırım kararlarının şeffaf ve teknik kriterlere nazaran alınması ve başka memleketler arası finans kuruluşlarıyla uyumlu çalışması kritik değer taşıyor.

DSRB’nin savunma sanayii yatırımlarını hızlandırması, kritik teknolojilerin geliştirilmesine katkı sağlaması ve müttefik ülkelerin dayanıklılık kapasitesini artırması halinde NATO’nun güvenlik alanındaki ekonomik gücünü değerli ölçüde artırabileceği bedellendiriliyor.

Bu yönüyle DSRB, NATO’da külfet paylaşımının sırf savunma bütçeleri üzerinden değil, ortak yatırım ve finansman sistemleri üzerinden yine formlandığı yeni devrin sembollerinden biri olma potansiyeli taşıyor.

Kaynak: {Haber Merkezi}