Mekke İttifakı hakkındaki kanun teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi gündeminde.
Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı Arasında Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması'nın TBMM Genel Kurulu'ndaki görüşmelerine başlandı.
BİRİNCİ MADDE KABUL EDİLDİ
Söz konusu teklifin birinci maddesi kabul edilirken, öbür maddelere ait görüşmeler sürecek.
ANLAŞMA MÜŞTEREK SAVUNMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ GETİRİYOR
Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na taraf üç ülkeyi "Çekirdek Taraflar" olarak tanımlayan muahede metni; egemenlik, toprak bütünlüğü ve memleketler arası hukuka hürmet temelinde taraflara müşterek savunma yükümlülüğü getiriyor.
Anlaşmanın en kritik maddelerinden biri olan 2. Maddeye nazaran; taraflardan rastgele birine yönelik dış kaynaklı bir silahlı taarruz ya da askeri saldırganlık, tüm taraflara yönelik bir taarruz olarak kabul edilecek.
Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51. maddesinde yer alan "meşru müdafaa hakkı" çerçevesinde şekillendirilen madde uyarınca; taarruza uğrayan ülkeye, askeri imkan ve yetenekler de dahil olmak üzere mevcut tüm karşılıklı yardım imkanları kullanılarak derhal takviye sağlanacak.
SAVUNMA YARDIMI TALEP OLMADAN VE ŞARTSIZ YAPILMAYACAK
Anlaşmadaki bu karar, hücum anında gerçekleştirilecek 'otomatik' ve 'şartsız' bir takviyesi içermiyor. Yardım için evvel hücuma uğrayan ülkenin talepte bulunması gerekecek. Üç ülkenin yapacağı objektif bir değerlendirmenin akabinde sağlanacak dayanağın kapsam ve niteliğine karar verilmesi kural sayılıyor.
'Oydaşma' yani oy birliği yoksa karar da verilemeyecek. Askeri birlik gönderilmesi kararı ise Anayasa’nın 92’nci maddesi kapsamı dışına çıkılmadan yapılabilecek.
ORTAK ÜRETİM TRANSFERİ
Anlaşma, askeri paydaşlığın yanı sıra savunma sanayii alanında derin bir iş birliğini kaide koşuyor. Belirlenen çerçeve kapsamında taraflar: Savunma alanında ortak üretim gerçekleştirecek, İleri teknoloji gerektiren alanlarda ortak Ar-Ge ve inovasyon projeleri yürütecek, tarafların topraklarında uzman işçi vasıtasıyla insan kaynağı yetiştirecek ve askeri endüstriyi destekleyecek. Barışta, savaşta ve harikulâde hallerde mühimmat, silah, yakıt ve yedek modül tedarikini içeren kapsamlı bir lojistik dayanak düzeneği kuracak.
SEKRETARYA VE STRATEJİK SİYASİ VE SAVUNMA KOMİTESİ
İttifakın kurumsal omurgasını oluşturmak hedefiyle Dışişleri Bakanları, Savunma Bakanları ve Genelkurmay Başkanlarından oluşan "Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi" ihdas edilecek.
Komite, dönüşümlü konut sahipliğiyle yılda en az iki kere toplanacak; başkanlar ise gerekli görülmesi halinde yılda bir kere bir araya gelebilecek.
Anlaşma kapsamında teşkil edilecek daimi sekretaryaya Suudi Arabistan konut sahipliği yapacak.
Sekretaryaya 3 yıllık mühletle dönüşümlü bir Genel Sekreter başkanlık edecek ve birinci Genel Sekreter Pakistan vatandaşı olacak. Yeni ülkelerin ittifaka iştiraki ise sadece "Çekirdek Tarafların" oydaşmasıyla mümkün olabilecek.
Anlaşmanın 9. ve 13. maddeleri, terörle uğraş ve istihbarat alanındaki iş birliğini düzenliyor. Taraflar, mutabık kalınan inançlı kanallar üzerinden bilgi ve istihbarat paylaşımı yapacak. Elde edilen saklılık dereceli dokümanlar, "bilmesi gereken" prensibiyle korunacak ve üçüncü ülkeler ya da şirketlerle paylaşılamayacak.
Anlaşma, onay evraklarının sekretaryaya tevdi edilmesinin akabinde yürürlüğe girecek ve süresiz olarak geçerliliğini koruyacak. Metne nazaran taraflar, muahedenin yürürlüğe girmesini takip eden birinci 10 yıl boyunca muahededen ayrılamayacak. 10 yılın akabinde ise en az 3 ay evvelden yazılı bildirimde bulunarak çekilme hakkı kullanılabilecek.
TÜRKİYE BARIŞ DİPLOMASİSİNİ SÜRDÜRME ÇABASINI TARAF ÜLKELERLE GENİŞLETMEYİ HEDEFLİYOR
Anlaşma öbür ülkelere açık fakat 'isteyen her ülke' dahil olamayacak. Bunun için evvel ittifakın kurumsallaşma sürecinin tamamlanması ve üzerinde durulan kimi yapıların belirlenmesi gerekiyor.
Ayrıca ittifaka girecek ülkenin, ülkelerin bağımsızlık, egemenlik ve toprak bütünlüğüne hürmet, iç işlerine karışmama üzere milletlerarası hukukun unsurlarına hürmet duyması zarurî tutulacak. Bu hususta bir savunma sorumluluğu üstlenebilme yeteneğine sahip olması da kaide görülecek.
Türkiye, Mekke Ortak Savunma Anlaşması ile barış diplomasisi konusunda kişisel sürdürdüğü uğraşını taraf ülkelerle genişletmeyi hedefliyor.
Kaynak: {Haber Merkezi}
Yorumlar 0
Yorum Yap
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın!