Mekke Anlaşması TBMM Genel Heyeti'nden geçti

Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı Arasında Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması'nın TBMM Genel Kurulu'ndaki görüşmeleri tamamlandı. 

TBMM'DEN GEÇTİ

Söz konusu mutabakat 279 oyla Genel Kurul'da kabul edildi. 

Mekke Anlaşması, iç onay süreçlerinin tamamlanmasının akabinde yürürlüğe girecek. 

ANLAŞMA MÜŞTEREK SAVUNMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ GETİRİYOR

Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na taraf üç ülkeyi "Çekirdek Taraflar" olarak tanımlayan muahede metni; egemenlik, toprak bütünlüğü ve memleketler arası hukuka hürmet temelinde taraflara müşterek savunma yükümlülüğü getiriyor.

Anlaşmanın en kritik maddelerinden biri olan 2. Maddeye nazaran; taraflardan rastgele birine yönelik dış kaynaklı bir silahlı hücum ya da askeri saldırganlık, tüm taraflara yönelik bir atak olarak kabul edilecek.

Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51. maddesinde yer alan "meşru müdafaa hakkı" çerçevesinde şekillendirilen madde uyarınca; akına uğrayan ülkeye, askeri imkan ve yetenekler de dahil olmak üzere mevcut tüm karşılıklı yardım imkanları kullanılarak derhal dayanak sağlanacak.

SAVUNMA YARDIMI TALEP OLMADAN VE ŞARTSIZ YAPILMAYACAK

Anlaşmadaki bu karar, atak anında gerçekleştirilecek 'otomatik' ve 'şartsız' bir dayanağı içermiyor. Yardım için evvel hücuma uğrayan ülkenin talepte bulunması gerekecek. Üç ülkenin yapacağı objektif bir değerlendirmenin akabinde sağlanacak dayanağın kapsam ve niteliğine karar verilmesi koşul sayılıyor.

'Oydaşma' yani oy birliği yoksa karar da verilemeyecek. Askeri birlik gönderilmesi kararı ise Anayasa’nın 92’nci maddesi kapsamı dışına çıkılmadan yapılabilecek.

ORTAK ÜRETİM TRANSFERİ

Anlaşma, askeri iştirakin yanı sıra savunma sanayii alanında derin bir iş birliğini koşul koşuyor. Belirlenen çerçeve kapsamında taraflar: Savunma alanında ortak üretim gerçekleştirecek, İleri teknoloji gerektiren alanlarda ortak Ar-Ge ve inovasyon projeleri yürütecek, tarafların topraklarında uzman işçi vasıtasıyla insan kaynağı yetiştirecek ve askeri endüstriyi destekleyecek. Barışta, savaşta ve inanılmaz hallerde mühimmat, silah, yakıt ve yedek kesim tedarikini içeren kapsamlı bir lojistik takviye sistemi kuracak.

SEKRETARYA VE STRATEJİK SİYASİ VE SAVUNMA KOMİTESİ

İttifakın kurumsal omurgasını oluşturmak gayesiyle Dışişleri Bakanları, Savunma Bakanları ve Genelkurmay Başkanlarından oluşan "Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi" ihdas edilecek.

Komite, dönüşümlü mesken sahipliğiyle yılda en az iki sefer toplanacak; başkanlar ise gerekli görülmesi halinde yılda bir sefer bir araya gelebilecek.

Anlaşma kapsamında teşkil edilecek daimi sekretaryaya Suudi Arabistan konut sahipliği yapacak.

Sekretaryaya 3 yıllık mühletle dönüşümlü bir Genel Sekreter başkanlık edecek ve birinci Genel Sekreter Pakistan vatandaşı olacak. Yeni ülkelerin ittifaka iştiraki ise sırf "Çekirdek Tarafların" oydaşmasıyla mümkün olabilecek.

Anlaşmanın 9. ve 13. maddeleri, terörle çaba ve istihbarat alanındaki iş birliğini düzenliyor. Taraflar, mutabık kalınan inançlı kanallar üzerinden bilgi ve istihbarat paylaşımı yapacak. Elde edilen saklılık dereceli dokümanlar, "bilmesi gereken" prensibiyle korunacak ve üçüncü ülkeler ya da şirketlerle paylaşılamayacak.

Anlaşma, onay evraklarının sekretaryaya tevdi edilmesinin akabinde yürürlüğe girecek ve süresiz olarak geçerliliğini koruyacak. Metne nazaran taraflar, mutabakatın yürürlüğe girmesini takip eden birinci 10 yıl boyunca muahededen ayrılamayacak. 10 yılın akabinde ise en az 3 ay evvelce yazılı bildirimde bulunarak çekilme hakkı kullanılabilecek.

TÜRKİYE BARIŞ DİPLOMASİSİNİ SÜRDÜRME ÇABASINI TARAF ÜLKELERLE GENİŞLETMEYİ HEDEFLİYOR

Anlaşma öbür ülkelere açık lakin 'isteyen her ülke' dahil olamayacak. Bunun için evvel ittifakın kurumsallaşma sürecinin tamamlanması ve üzerinde durulan birtakım yapıların belirlenmesi gerekiyor.

Ayrıca ittifaka girecek ülkenin, ülkelerin bağımsızlık, egemenlik ve toprak bütünlüğüne hürmet, iç işlerine karışmama üzere milletlerarası hukukun unsurlarına hürmet duyması zarurî tutulacak. Bu mevzuda bir savunma sorumluluğu üstlenebilme yeteneğine sahip olması da kural görülecek.

Türkiye, Mekke Ortak Savunma Anlaşması ile barış diplomasisi konusunda kişisel sürdürdüğü eforunu taraf ülkelerle genişletmeyi hedefliyor.

Kaynak: {Haber Merkezi}