Kumarhane bölümü kapanıyor: Altcoin’lerde utility ve deFi dönemi

Geçen döngülerde kripto piyasasında kural kolaydı: Güçlü bir kıssa, kalabalık bir topluluk ve uygun bir reklam varsa, proje milyarlarca dolarlık bedele ulaşabiliyordu. Arkasında eser olup olmaması birden fazla vakit kimsenin umurunda değildi.

Bugün tablo farklı. Fenomenler FOMO ve pump.fun üzere memecoin platformlarını hâlâ öve öve bitiremiyor, ancak 2024’ün sonundan bu yana bu platformlarda çok büyük paralar kaybedildi. Düzmece kâr-zarar (PnL) ekran imgeleri artık kimseyi eskisi üzere ikna etmiyor. Kumarhane illüzyonundan uyanan yatırımcıların bir kısmı rotasını RWA (Gerçek Dünya Varlıkları) ve DeFi (Merkeziyetsiz Finans) projelerine çevirdi.

Önümüzdeki periyotta de her coin tıpkı bahtı paylaşmayacak. Yatırımcı para yatırmadan evvel şu soruların karşılığını arayacak: Bu proje ne işe yarıyor? Gerçek kullanıcısı var mı? Gelir üretiyor mu? Bu sebeple utility (kullanım değeri), ödeme protokolleri ve DeFi öne çıkıyor.

1. Kıssa sebep artık yetmiyor?

Kripto piyasasının birinci yıllarında fiyatı çoğunlukla beklenti belirliyordu. Biri kıssa anlatıyor, topluluk heyecanlanıyor, fiyat yükseliyordu. Lakin vakit içinde bir gerçek ortaya çıktı: Eseri, kullanıcısı ve geliri olmayan bir projenin yüksek pahasını korumak çok güç.

Bu yüzden yatırımcıların sorduğu soru değişiyor. “Bu coin kaç kat yapar?” sorusunun yanına, giderek onun yerine, “Bu proje nitekim ne işe yarıyor?” sorusu geliyor.

2. Projeye değil, tokena bakın

Bir projenin başarılı olması, tokenının da kazanacağı manasına gelmez. Asıl soru şu: Proje başarılı olursa, token sahibine ne düşer? Üç noktaya bakmak işi büyük ölçüde çözer:

• Utility mi, yalnızca governance mı? Token sırf oy hakkı veriyorsa, proje milyarlarca dolar hacim yapsa bile pahasının artması için güçlü bir sebep olmayabilir. Ağda sahiden kullanılan tokenlar, örneğin süreç fiyatı (gas) olarak ödenenler ya da ödemelerde mecburî olanlar, daha dayanıklı bir taban sunar.
• Unlock takvimi. Piyasada az token dolaşıyor fakat arkada çok büyük bir kilitli ölçü bekliyorsa, bu tokenlar çözüldükçe satış baskısı oluşabilir. Satın almadan evvel ne vakit, ne kadar token açılacağına bakın.
• Buyback (geri alım). Bir şirketin kârıyla kendi paylarını geri aldığını düşünün: Piyasadaki pay azalır, kalan payların hissesi büyür. Bir protokol de gelirinin bir kısmıyla kendi tokenını alıp yakarsa dolanımdaki arz düşer. Ancak bu, fiyatın kesinlikle yükseleceği manasına gelmez. Geri alımı besleyen gelir sürdürülebilir ve tokena gerçek bir talep varsa işe fayda. Gelir biterse geri alım da biter.

3. DeFi: Bankasız finans

DeFi, borç alıp verme, takas ve likidite sağlama üzere finansal süreçlerin blockchain üzerinde yapılmasıdır. Bir protokolü hakikaten kullanan beşerler varsa ve protokol gelir üretiyorsa, tokenın arkasında incelenebilecek gerçek bir iktisat var demektir. Bu yüzden piyasa kıymetinin (market cap) yanında şunlara bakmak gerekiyor:

• kullanıcı sayısı,
• işlem hacmi,
• TVL (Kilitli Toplam Değer),
• tokena bedel aktaran protokol geliri.

4. Stablecoinler ve tokenizasyon: Kripto ile bankaların buluşma noktası

Blockchain yıllarca yalnızca Bitcoin ve spekülatif altcoinlerle anıldı. Şimdi konuşulan mevzular farklı: Varlıkların blockchain üzerinde temsil edilmesi (tokenizasyon), stablecoinlerle ödeme yapılması, klâsik finans kurumlarının bu altyapıyı denemesi. Dünya Ekonomik Forumu da bu temasın güçlendiğine dikkat çekiyor. Önümüzdeki yıllarda blockchain, kripto piyasasının dışında da daha sık karşımıza çıkacak.

Büyük resim

Altcoin piyasası ölmedi, fakat artık her proje birebir anda yükselmiyor ve yükselmesi de beklenmemeli. Memecoinler ve saf spekülasyon piyasada kalmaya devam edecek. Buna karşılık ödeme sistemleri, stablecoinler, DeFi ve tokenizasyon üzere gerçek kullanımı olan alanlar daha fazla ilgi çekebilir.

Yatırımcının kendine soracağı soru da değişiyor: “Hangi coin yükselir?” yerine “Bu proje ne işe yarıyor ve token bana ne kazandırıyor?” Çünkü uzun vadede hoş bir öykü tek başına yetmeyebilir; gerçek kullanıcı, gerçek kullanım ve gerçek ekonomik faaliyet gerekir.

Dönem, spekülasyondan kullanıma, öyküden esere geçiyor.

Yasal Uyarı (Disclaimer): Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Bu içerik büsbütün genel bilgilendirme, eğitim ve makroekonomik tahlil gayeli olup, yatırım kararlarınızın sorumluluğu büsbütün kendinize aittir. Finans piyasaları yüksek finansal risk barındırır.

Kaynak: {Haber Merkezi}