Kene çeşidini cep telefonu kamerasıyla belirleyecek yapay zeka geliştiriliyor

Hacettepe Üniversitesi'nde vazife yapan araştırmacılar, insan yahut hayvanlara tutunan kenelerin tipinin akıllı telefonla çekilen fotoğraf üzerinden belirlenmesine yardımcı olacak yapay zeka dayanaklı sistem üzerinde çalışıyor. TÜBİTAK dayanağı alan proje, Türkiye'de yaygın görülen ve halk sıhhati açısından ehemmiyet taşıyan kene türlerine odaklanıyor.

Hacettepe Üniversitesi Biyoloji Bölümü Ekoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Olcay Hekimoğlu'nun yürüttüğü “Türkiye'de Kene Türlerinin Hızlı, Düşük Maliyetli ve Erişilebilir Teşhisi için Akıllı Telefon Tabanlı Yapay Zeka Modeli” projesi kapsamında kapsamlı bir kene manzara bilgi tabanı oluşturulacak.

ÖNCELİK KKKA AÇISINDAN ÖNEMLİ TÜRDE

Sistemin geliştirilmesinde bilhassa KKKA açısından ehemmiyet taşıyan “Hyalomma marginatum” cinsinin öbür kenelerden yüksek doğrulukla ayırt edilmesine öncelik verilecek.

Doç. Dr. Hekimoğlu, KKKA'nın Türkiye'de 2002'den bu yana 17 binden fazla olaya ve yüzlerce can kaybına yol açan önemli bir halk sıhhati sorunu olduğunu belirterek, kene çeşidinin kesin olarak belirlenmesinin uzman ve laboratuvar incelemesi gerektirdiğini söyledi.

Dünyada yapay zekayla kene tiplerinin belirlenmesine yönelik çalışmalar bulunduğunu aktaran Hekimoğlu, bu çalışmaların değerli kısmının Avrupa ve Amerika'daki çeşitlere odaklandığını söz etti.

Hekimoğlu, “Bizim projemizin farkı, direkt Türkiye'de yaygın görülen ve halk sıhhati açısından değerli kene cinslerine, bilhassa de KKKA açısından büyük değer taşıyan ‘Hyalomma marginatum’a nazaran geliştirecek olmamız.” dedi.

FOTOĞRAF YETERSİZSE SİSTEM UYARI VERECEK

Geliştirilecek uygulamanın sırf laboratuvar şartlarında değil, farklı telefonlar ve değişken ışık şartlarında çekilen gerçek saha fotoğraflarıyla da test edilmesi planlanıyor.

Hekimoğlu, fotoğrafın cins teşhisi için kâfi olmadığı durumlarda sistemin zorla bir cins ismi vermeyeceğini belirterek, kullanıcının yine fotoğraf çekmesinin isteneceğini yahut uzman değerlendirmesine yönlendirileceğini söyledi.

Hedeflerinin çiftçilerden hayvancılıkla uğraşanlara, sıhhat çalışanlarından tabiatta vakit geçiren vatandaşlara kadar geniş bir kümenin karşılaştığı kene hakkında kısa müddette bilimsel temele dayanan ön bilgiye ulaşabilmesini sağlamak olduğunu belirten Hekimoğlu, uygulamanın toplumun kene ve KKKA konusunda bilinçlenmesine de katkı sunmasını amaçladıklarını tabir etti.

İLK AŞAMADA 8 TÜR SİSTEME EKLENECEK

Projenin temelini muteber bir kene fotoğraf arşivinin oluşturulması oluşturacak. Çeşitlerin dış görünüş özellikleri değerlendirilirken seçilen örneklerin DNA tahlilleriyle de doğrulanması ve farklı açılardan görüntülenmesi sağlanacak.

Hekimoğlu, “Böylece yapay zekaya sadece ‘bu bir kene’ demeyeceğiz, hangi imgenin hangi cinse ilişkin olduğunu emniyetli örneklerle öğreteceğiz.” dedi.

İlk etapta Türkiye'de yaygın görülen ve halk sıhhati açısından öncelikli 8 kene cinsinin sisteme dahil edilmesi planlanıyor. Hekimoğlu, ilerleyen kademelerde Türkiye'de görülen öbür cinslerin de güncellenebilir sistem üzerinden uygulamaya eklenebileceğini belirtti.

UYGULAMA ÇEVRİMDIŞI DA ÇALIŞABİLECEK

Sistemin mümkün olduğunca telefon üzerinde ve internet temasına muhtaçlık duymadan çalışabilmesi hedefleniyor. Böylelikle internet erişiminin hudutlu olduğu kırsal bölgelerde de kullanıcıların kısa müddette ön bilgiye ulaşabilmesi amaçlanıyor.

Hekimoğlu, uygulamanın kenenin insan yahut hayvan bedeninden çıkarıldıktan sonra fotoğraflanması aslına nazaran tasarlanacağını belirtti. Kene cilde tutunurken bedeninin kıymetli kısmının görünmeyebileceğini ve şişmeye bağlı olarak formunun değişebileceğini tabir eden Hekimoğlu, en yanlışsız sonuç için kenenin çıkarıldıktan sonra mümkün olduğunca net halde fotoğraflanması gerektiğini söyledi.

Uygulamanın vereceği sonucun tıbbi teşhis niteliği taşımayacağını vurgulayan Hekimoğlu, sistemin sadece kenenin hangi tipe ilişkin olabileceğine ait ön bilgi sunacağını kaydetti.

3 YILDA TAMAMLANMASI PLANLANIYOR

Üç yıl sürmesi planlanan proje kapsamında yapay zeka modelinin hem denetimli ortamlarda hem de gerçek saha şartlarında performansı test edilecek.

Testlerin tamamlanmasının ve hedeflenen doğruluk seviyelerine ulaşılmasının akabinde taşınabilir uygulamanın vatandaşların kullanımına sunulması hedefleniyor.

Kaynak: {Haber Merkezi}