Karabük Üniversitesi'nde beyin sinyalleriyle bilgisayar denetimi sağlayan proje

Karabük Üniversitesinde (KBÜ) vazifeli akademisyenler, hareket yeteneği kısıtlı hastaların irtibat kurmasını ve çeşitli aygıtları direkt beyin sinyalleriyle denetim etmesini sağlayabilecek bir beyin-bilgisayar arayüzü geliştirdi. Geçen yıl başlatılan TÜBİTAK takviyeli projede, beynin görsel ihtarlara verdiği elektriksel reaksiyonlar tahlil edilerek kullanıcının tercih ettiği komutun belirlenmesi amaçlandı.

SSVEP SİNYALLERİYLE KOMUTLAR BELİRLENİYOR

KBÜ Biyomedikal Mühendisliği Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Abdullah Bilal Aygün'ün yürütücülüğünü yaptığı "Yenilikçi ve Uyarlanabilir Durağan Hal Görsel Uyaran Potansiyel Tasarımı ve Uygulaması" isimli projede, beyin-bilgisayar arayüzlerinde kullanılan SSVEP sinyallerine odaklanıldı.

SSVEP, beynin muhakkak bir frekansta yanıp sönen görsel uyarana karşı oluşturduğu otomatik ve ritmik elektriksel reaksiyon olarak tanımlanıyor. Sistemde kullanıcı belli bir görsel uyarana odaklandığında, beynin arka kısmında birebir frekansta oluşan elektriksel aktivite tespit edilerek ilgili komuta dönüştürülüyor.

Aygün, projeyle bilhassa ALS hastalarının ve çizgili kaslarını kullanmakta zahmet çeken bireylerin bilgisayar ve bilgisayarlı sistemleri direkt beyin sinyalleriyle denetim edebilmesini amaçladıklarını belirtti.

HARFLERİ BEYİN SİNYALİYLE SEÇEBİLECEK

Sistemin kullanımını örnekleyen Aygün, ekrandaki farklı harflerin farklı frekanslarda yanıp sönmesi durumunda kullanıcının seçtiği harfe odaklanmasıyla ilgili sinyalin beyinde oluştuğunu ve sistem tarafından tespit edilerek yazıya dönüştürülebildiğini anlattı.

Aygün, "Kişi direkt beyin sinyaliyle tekerlekli sandalyesini denetim edebilir, istediği şeyi harf harf yahut söz kelime bilgisayar ekranında yazdırabilir yahut asistan muhtaçlığı olmadan su, ilaç isteyebilir. Bunun üzere asistan gereksinimi olmadan taleplerini yerine getirebilir" dedi.

Sistemde her harfin farklı bir frekansta yanıp sönebildiğini tabir eden Aygün, kullanıcının örneğin muhakkak bir harfe odaklanması halinde beynin arka lobunda ortaya çıkan birebir frekanstaki sinyalin algılanarak seçimin bilgisayar ekranına aktarılabildiğini söyledi.

50 DOLARA TAŞINABİLİR SİSTEM

Projenin maliyet ve taşınabilirlik açısından da avantaj sunduğunu belirten Aygün, emsal bir donanımın 200-300 dolara mal olabileceğini, geliştirdikleri sistemi ise yaklaşık 50 dolara gerçekleştirdiklerini kaydetti.

Sistemin farklı gereksinimlere nazaran uyarlanabileceğini aktaran Aygün, "Her bir sütunu farklı komuta yönlendirdiğiniz, muhtaçlığa nazaran biçimlendirdiğiniz arayüzlerde 'İlacımı istiyorum', 'hastaneye gitmek istiyorum', 'su içmek istiyorum' üzere komutlara yönlendirdiğinizde de kişinin komutunu direkt bilgisayara aktarabilirsiniz. Bu formda uyarlanabilir bir tasarım elde ettik" ifadelerini kullandı.

10 GÖNÜLLÜ ÜZERİNDE TEST EDİLDİ

Projede geliştirilen sistemin 10 istekli üzerinde denendiğini belirten Aygün, gönüllülerden alınan beyin sinyallerinin kayıt altına alınarak tahlil edildiğini söyledi.

Aygün, elde edilen bilgilerin raporlandığını ve çalışmanın bilimsel literatüre kazandırılması maksadıyla alanındaki mecmuaların en üst yüzde 25'lik diliminde yer alan Q1 kategorisindeki bir akademik dergiye gönderildiğini ifade etti.

Kaynak: Anadolu Ajansı (AA)

Kaynak: {Haber Merkezi}