Global piyasaların gözü ABD-İran muahedesinde

Dün üst seviye ABD'li bir yetkili, İran'la mutabakat zaptının ABD adına Başkan Donald Trump ve Lider Yardımcısı JD Vance tarafından, İran tarafında ise Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf tarafından imzalandığını açıkladı.

ABD'li yetkili, "Bu mutabakat, müzakerelerimizin ve bağlarımızın gelecekte nasıl işleyeceğine dair bir çerçeve sunuyor. İranlılar nükleer programları, nükleer silah üretmediklerinin doğrulanması ve bölgedeki radikalizm ile terörizme finansman sağlamamaları hususlarında bizimle ne kadar işbirliği yapmaya istekli olurlarsa, dünya iktisadına o kadar sıcak karşılanacaklar." dedi.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'la sağlanan mutabakat kapsamında Tahran idaresinin "Asla bir nükleer silah sahibi olmayacağına dair muahedeye vardığını" belirtti.

ABD Lider Yardımcısı JD Vance ise Washington ve Tahran idareleri ortasında sağlanan mutabakatın "Yalnızca geniş bir çerçeve sağladığını ve kıymetli detayların sonraki müzakerelerde belirleneceğini" söyledi.

ABD ve İran ortasında mutabakat sağlanması ve taraflar ortasında mutabakat zaptının imzalanmasıyla global piyasalarda dün ralli havası görülürken muahedenin ayrıntılarının net olmaması nedeniyle yeni günde yatırımcıların temkinli davrandığı görülüyor.

Hürmüz Boğazı'ndan transit geçişe tekrar başlanmasına ait itimat ortamının tesis edilmesinin haftalar sürebileceğine yönelik iddialar, piyasalarda temkinli görünümün sürmesine neden oluyor.

KIRILGAN ZEMİN

Anlaşma, piyasalarda birinci etapta rahatlama yaratsa da bu durumun ABD ile İsrail'i karşı karşıya getirebileceğine yönelik haber akışı sürecin ne kadar kırılgan bir tabanda ilerlediğini ortaya koyuyor.

Analistler, iki tarafın muahedeye varması ve mutabakat zaptının imzalanmasının piyasalardaki kıymetli bir oynaklık kaynağını ortadan kaldırabilecek diplomatik bir atılım olduğunu, lakin muahedenin kalıcılığına ait kaygıların sürdüğünü belirtti.

Piyasaların odağını yarınki Fed toplantısına çevirmesi de risk iştahının azalmasına neden oldu.

Dış politika gündeminde ise Fransa'da düzenlenecek G7 Tepesi de yatırımcıların odağında bulunuyor.

Öte yandan Milletlerarası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva, Orta Doğu'daki savaşın üzerinden üç aydan fazla vakit geçmesine karşın global iktisadın dayanıklılığını koruduğunu belirterek, emtia fiyatları, enflasyon ve enflasyon beklentileri ile finansal şartların etkilendiğini lakin şimdi global bir yavaşlamaya işaret etmediğini bildirdi.

Makroekonomik bilgi tarafında ABD Merkez Bankası (Fed) New York şubesinin açıkladığı imalat endeksi, haziranda 5,7 bedeline inerek beklentilerin altında gerçekleşti. Ülkede sanayi üretimi de mayısta aylık bazda yüzde 0,1 ile beklentilerin altında artış gösterdi.

Söz konusu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yatay seyirle yüzde 4,48'de, dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 99,80 düzeyinde seyrediyor.

Altının onsu yüzde 0,3 artışla 4 bin 322 dolardan süreç görüyor.

Brent petrolün varil fiyatı ise yüzde 0,7 azalışla 82,4 düzeyinde seyrediyor.

NEW YORK BORSASI OLUMLU SEYRETTİ

New York borsası, ABD ile İran ortasında varılan mutabakat ve petrol fiyatlarındaki gerilemenin tesiriyle müspet seyretti.

ABD'li iş insanı Elon Musk'ın üst yöneticisi (CEO) olduğu uzay, havacılık ve yapay zeka şirketi Space Exploration Technologies Corp (SpaceX), ilk halka arz sürecinin tamamlandığını ve ek pay alım opsiyonunun kullanılmasıyla yaklaşık 85,7 milyar dolar brüt gelir elde edildiğini duyurdu. SpaceX hisseleri, şirketin 2 trilyon doların üzerinde değerlemeyle gerçekleştirdiği halka arzın akabinde ikinci süreç gününde yüzde 19,6 yükseldi.

Petrol fiyatlarındaki gerileme, enerji şirketlerinin payları üzerinde baskı oluştururken güç maliyetlerindeki düşüşten yarar sağlayan hava yolu şirketlerinin paylarını destekledi.

ABD'li güç şirketlerinden Exxon Mobil'in payları yüzde 4,14 ve Chevron'un payları yüzde 3,64 düştü.

Hava yolu şirketlerinden United Airlines'ın payları yüzde 3,85, American Airlines'ın payları yüzde 3,2 ve Delta Air Lines'ın payları yüzde 1,22 paha kazandı.

Fox payları ise şirketin Roku'yu 22 milyar dolarlık bir mutabakatla satın alacağını duyurmasının akabinde yüzde 15,2 geriledi.

Söz konusu gelişmelerle Dow Jones endeksi yüzde 0,92, S&P 500 endeksi yüzde 1,65 ve Nasdaq endeksi yüzde 3,07 bedel kazandı.

Dow Jones endeksi 51.945,89 puanla rekor seviyeyi gördü. ABD'de endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

AVRUPA BORSALARI İNGİLTERE HARİÇ YÜKSELDİ

Avrupa borsaları, ABD ile İran ortasında varılan mutabakatın tesiriyle haftanın birinci süreç gününü İngiltere hariç yükselişle tamamladı. İngiltere borsasındaki gerilemede güç şirketlerinin paylarındaki düşüşler tesirli oldu.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, yüksek güç fiyatlarının iktisadın başka alanlarına da sirayet etmeye başladığını belirterek, enflasyonun ikinci tıp tesirlerine karşı önlem bildirisi verdi.

Yüksek güç fiyatlarının iktisadın öteki alanlarına da sirayet etmeye başladığı ihtarında bulunan Lagarde, "Enflasyonun dolaylı tesirlerini son haftalarda neredeyse her alanda net bir biçimde görmeye başladık. Bilhassa fiyat artışı riskleri üzere ikinci tıp etkilerin su yüzüne çıktığını hissettiğimizde, kaçınılmaz olarak önlem almak zorundayız. Bu noktada bilhassa çekirdek enflasyon göstergesini yakından takip ediyoruz." dedi.

Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Joachim Nagel, Orta Doğu'daki tansiyonun azalması durumunda dahi Avrupa Merkez Bankasının (ECB) enflasyon riskine karşı ihtiyatlı duruşunu sürdüreceğini bildirdi.

Makroekonomik data tarafında Avro Bölgesi’nde sanayi üretimi nisanda bir evvelki aya nazaran yüzde 0,1, geçen yılın tıpkı ayına nazaran de yüzde 0,3 artış gösterdi.

Söz konusu gelişmelerle Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,05, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,4 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,66 bedel kazanırken, İngiltere'de FTSE 100 endeksi ise yüzde 0,39 bedel kaybetti. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

BOJ SİYASET FAİZİNİ 1995'TEN BU YANA BİRİNCİ SEFER YÜZDE 1'E ÇIKARDI

Asya borsaları Japonya Merkez Bankasının (BoJ) faiz kararı ve Çin'den gelen zayıf makroekonomik bilgiler sonrasında karışık bir seyir izleniyor.

BoJ, siyaset faizini 25 baz puan artırarak yüzde 1'e çıkardı. Banka böylelikle siyaset faizini 1995’ten bu yana birinci kere yüzde 1’e yükseltmiş oldu.

Kararın 7'ye karşı 1 oyla alındığı, heyet üyesi Toichiro Asada'nın ise faiz oranının yüzde 0,75'te tutulması istikametinde karşı oy kullandığı bildirildi. BoJ Başkanı Kazuo Ueda ise toplantıya sıhhat problemleri nedeniyle katılamadı.

Banka açıklamasında, "Temel TÜFE enflasyonunun yüzde 2'ye yaklaştığı ve finansal şartların elverişli olduğu göz önüne alındığında, Banka, ekonomik faaliyet ve fiyatlardaki gelişmelerin yanı sıra finansal şartlara cevap olarak siyaset faiz oranını yükseltmeye ve para siyasetindeki genişlemeci duruşun derecesini ayarlamaya devam edecektir." ifadelerine yer verildi.

Bu bağlamda, Orta Doğu’daki durumun gelecekteki seyrinin Japonya’nın ekonomik faaliyeti ve fiyatları üzerindeki tesirinin yakından takip edileceği belirtilen açıklamada, ekonomik faaliyet ve fiyatlara ait görünümün temel senaryosunun gerçekleşme mümkünlüğünü ve bu görünüme yönelik riskleri kıymetlendirerek, para siyasetindeki ayarlamanın zamanlaması ve suratının değerlendirileceği aktarıldı.

Banka açıklamasında, BoJ'un 2027'nin ocak-mart periyoduna kadar Japon devlet tahvillerine yönelik aylık alım fiyatını her çeyrekte yaklaşık 200 milyar yen azaltmasının planlandığı belirtildi.

Enflasyonist baskılar ve yendeki zayıflama faiz artırımına neden olan kıymetli sebepler ortasında yer aldı.

Zayıf yen, Japonya'nın ihracatının rekabet gücünü artırmasına karşın, ithalattan kaynaklı enflasyona sebep oluyor ve kamu maliyesini baskı altına alıyor.

Öte yandan Çin'de mayıs ayına ilişkin perakende satışlar, Aralık 2022'den bu yana birinci kere düşüş göstererek bir evvelki yıla nazaran yüzde 0,6 azaldı. Ülkede mayıs ayına ait kentsel sabit varlık yatırımları, gayrimenkul ve imalat dallarının de tesiriyle yüzde 4,1 azalış kaydetti.

Ülkede mayıs ayında yeni konut fiyatları yüzde 0,2, ikinci el konut fiyatları yüzde 0,3 azalırken, işsizlik oranı yüzde 5,2'den yüzde 5,1'e indi.

Çin'de mayıs ayına ait sanayi üretimi ise yüzde 4,5 artışla beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

Ülkede güçlü arz ile zayıf talep ortasındaki dengesizlik önemli boyutunu koruyor.

İran savaşının güç akışında yarattığı aksamanın emtia fiyatlarını yükseltmesi, Çin ekonomisini yıllardır etkileyen deflasyonist baskıların hafiflemesine katkı sağlasa da kelam konusu fiyat artışlarının talep değil maliyet kaynaklı olması iktisattaki kırılganlığın sürdüğüne işaret ediyor.

Öte yandan Avustralya Merkez Bankası, siyaset faizini yüzde 4,35'te sabit bıraktı.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,6, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 1,9 yükselirken, Çin'de Şanghay bileşik endeksinde yatay bir seyir izleniyor. Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,3 geriledi.

BORSA GÜNÜ YÜKSELİŞLE TAMAMLADI

Dün alış yüklü bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 3,64 bedel kazanarak 14.446,42 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli Süreç ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat ise dün günü akşam seansında olağan seans kapanışına nazaran yüzde 0,14 yükselişle 16.759,00 puandan tamamladı.

Dolar/TL dün günü 46,2900'dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında evvelki kapanışın çabucak üzerinde 46,3030'dan süreç görüyor.

Orta Doğu'da barış ikliminin tesis edileceğine yönelik beklentiler ve tahvil faizlerindeki gerilemenin tesiriyle Türkiye'nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS), 218,98 baz puana gerileyerek 19 Şubat'tan bu yana en düşük seviyesini gördü.

Kaynak: {Haber Merkezi}