Global piyasalar yapay zeka tasaları ve jeopolitik risklerle karışık seyrediyor

Enflasyon kaygılarının tahvil faizlerini bariz halde yukarı itmesi geçen hafta global piyasalarda risk iştahının azalmasına sebep oldu.

Cuma günü açıklanan bilgilere nazaran, ABD'de Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ağustosta aylık bazda yüzde 0,4, yıllık bazda yüzde 3,4 arttı.

Ülkede çekirdek enflasyon ise aylık yüzde 0,3 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

Öte yandan ABD Merkez Bankasının (Fed) bu haftaki faiz kararı piyasaların odağında bulunuyor.

FAİZ ARTIŞI

İstihdam piyasasına ait güçlü bilgiler, yükselen enflasyon beklentileri ve Fed Başkanı Kevin Warsh'un enflasyonla uğraşta kararlılık vurgusu sonrasında para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed'in bu hafta faiz artıracağına ait mümkünlük yüzde 87'ye yükseldi.

Petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyonist baskıları artırarak Fed'in erken faiz artırımına gideceği beklentilerine sebep olması, global tahvil faizlerini yükseltirken risk iştahını azaltmaya devam ediyor.

JEOPOLİTİK GERİLİMLER

Orta Doğu'da artan jeopolitik tansiyonlar de global piyasalarda risk iştahını törpüleyen en kıymetli ögeler arasında yer alıyor.

Suudi Arabistan'ın Hürmüz Boğazı'na alternatif olarak devreye aldığı günlük 7 milyon varil kapasiteli "Petroline" isimli Doğu-Batı Petrol Boru Hattı'nı Irak'tan düzenlenen taarruzlarla kapatmasının akabinde petrol arzına yönelik kaygılar arttı.

Bu gelişmeyle yeni haftanın birinci süreç gününde kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,6 artışla 107,3 dolarda seyrediyor.

Öte yandan Hürmüz Boğazı konusunda İran ve Arap ülkeleri arasında yarın yapılması planlanan bölgesel toplantı ertelendi.

10 YILLIK TAHVİL FAİZLERİ

Fed'e ait faiz artırım öngörülerinin güç kazanmasıyla yüzde 4,98 ile Ekim 2023'ten bu yana en yüksek seviyeyi test eden ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,97'de dengelenirken, dolar endeksi yüzde 0,2 artışla 99,4 düzeyinde, altının ons fiyatı yüzde 0,5 düşüşle 4 bin 329 dolarda seyrediyor.

Yapay zeka şirketlerinin teknolojilerini yavaşlatacağına dair telaşlar de teknoloji şirketlerinin paylarında satış baskısının artmasına neden oldu.

Yapay zeka şirketi Anthropic'in Üst Yöneticisi (CEO) Dario Amodei, yapay zeka sistemlerinin denetim edilmesine ait kaygıların artmasıyla şirketlere yapay zeka modellerinin geliştirilme suratını düşürme davetinde bulundu.

Tesla ve SpaceX Üst Yöneticisi (CEO) Elon Musk ve ABD merkezli yapay zeka şirketi OpenAI'ın Üst Yöneticisi (CEO) Sam Altman, sosyal medya hesaplarından Amodei'ye destek verdi.

NEW YORK BORSASI VE PETROL ETKİSİ

New York borsası, petrol fiyatlarındaki yükselişin sürat kesmesiyle cuma gününü yükselişle tamamladı.

Petrol fiyatları, Umman ve İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçişi süreksiz olarak yönetecek bir mutabakat olabileceğine yönelik haber akışıyla cuma günü azalmıştı.

Öte yandan ABD'de Michigan Üniversitesi tarafından ölçülen tüketici inanç endeksi de eylülde 47,8'e gerileyerek piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.

Tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi ise eylülde yüzde 4'ten yüzde 4,6'ya çıktı.

Ülkede federal hükümetin bütçe açığı ağustosta geçen yılın birebir ayına kıyasla yüzde 52 azalarak 167 milyar dolara düştü.

Söz konusu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 0,98, S&P 500 endeksi yüzde 0,86 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,96 kıymet kazandı.

ABD'de endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.

AVRUPA BORSALARI

Söz konusu gelişmelerle, Avrupa borsalarında cuma günü alış yüklü bir seyir izlendi.

İngiltere Merkez Bankasının (BoE) bu haftaki faiz kararı Avrupa piyasalarının odağında bulunuyor. Bankanın siyaset faizini sabit bırakması bekleniyor.

Cuma günü açıklanan bilgilere nazaran, İngiltere iktisadı temmuzda beklentileri aşarak yüzde 0,4 büyüdü.

Yüksek güç maliyetlerinin enflasyonist baskıları artırması ve tahvil getirilerinin yüksek seyretmesiyle BoE'nin bu yıl siyaset faizinde artışa gitmesi bekleniyor.

Söz konusu gelişmelerle cuma günü İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,39, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 0,82, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,78 ve İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,36 bedel kazandı.

Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.

ASYA BORSALARINDA KARIŞIK SEYİR

Bölgede, teknoloji şirketlerinde görülen düşüşler dikkati çekiyor. Güney Koreli teknoloji şirketleri SK Hynix'in payları yüzde 5,6, Samsung Electronics'in payları yüzde 3,5 ve Japonya merkezli SoftBank Group Corp'un payları yüzde 11,4 düştü.

Asya tarafında bu hafta Japonya Merkez Bankası'nın (BoJ) faiz kararı takip edilecek.

Artan güç maliyetlerinin enflasyonist tasaları artırması ve yenin bedel kaybetmesinin yarattığı baskıyla bankanın yüzde 1 düzeyindeki siyaset faizini 25 baz puan artırmasına kesin gözüyle bakılıyor.

Öte yandan bugün açıklanan bilgilere nazaran Japonya'da temmuz ayına ait sanayi üretimi aylık yüzde 0,2 azalarak, yıllık yüzde 3,9 artarak beklentilerin altında gerçekleşti.

Söz konusu gelişmelerle, haftalık bazda Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 2,8, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 1 gerilerken, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,4 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,2 yükseldi.

BIST 100

Cuma günü alış yüklü bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,51 kıymet kazanarak 14.467,25 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise cuma günü akşam seansında olağan seans kapanışına nazaran yüzde 0,14 yükseldi.

Dolar/TL cuma gününü yüzde 0,1 düşüşle 48,5121'den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında evvelki kapanışın yüzde 0,2 üzerinde 48,6200'dan süreç görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde data gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde'ın açıklamalarının takip edileceğini söyledi.

Kaynak: Anadolu Ajansı (AA)