Et yiyen bakteriler yeni bir küresel salgın olma yolunda ilerliyor

Küresel ısınma, tüm dünyanın en büyük sorunlarından biri haline geldi.

Geçmiş yıllarda global ısınmanın başlangıcında bilim insanları, hava sıcaklıklarının artmasıyla dünyada salgın hastalıkların baş göstereceğini ve yeni virüslerin insanlığı etkileyeceğini dair dünyayı uyarmışlardı.

Son 20 yılda globalleşme, elektriğe muhtaçlığın artması ve birçok ülkenin global ısınmayı destekleyici hareketleri sessiz bir kriz doğurdu.

Vibrio vulnificus (et yiyen bakteri), milyarlarca yıldır denizlerde yaşayan doğal bir bakteri tipi olarak bu günlere kadar geldi.

ÜÇ ÇEŞİDİ TESPİT EDİLDİ

Tıp dünyası tarafından resmi olarak 1976 yılında keşfedilip 1979 yılında ismi konulan bu bakteri, birinci bulunduğu vakit çok büyük bir tehdit olarak görülmedi.

Yıllar içerisinde bu bakterinin üç çeşidi olduğu tespit edilerek bilim dünyası tarafından kayıt altına alındı.

İNSAN PATOJENİ

Ancak insanlığı en çok ilgilendiren ve en tehlikeli olanı, Biyotip 1 (insan patojeni) olan versiyonu.

EN TEHLİKELİ PATOJEN

Biyotip 1, Vibrio vulnificus ailesinin insanları direkt hasta eden, kana karışarak septik şoka yol açan ve dokuları çürüten en saldırgan çeşidi olarak kayıtlara geçti.

Bu biyotip, insan bedeninde çok süratli çoğalmasını sağlayan özel genetik özelliklere sahip olmasıyla tüm başka biyotip çeşitlerinden ayrıldı.

NASIL BULAŞIR?

Biyotip 1, süratli yayılması ve basitçe bedene sızmasıyla biliniyor.

Çiğ deniz eserleri: Bakteri bulaşmış çiğ istiridye yahut midyenin yenmesiyle virüs mide asidini geçerek bağırsaklara, oradan da kana ulaşarak insanları enfekte ediyor.

Açık yaralar: Bedendeki küçük bir kesik, sıyrık yahut yeni yapılmış bir dövme ile deniz suyuna girildiğinde, yaradan virüs anında içeri girerek tüm bedeni etkilemeye başlıyor.

NEDEN ÇOK TEHLİKELİ?

Kan ve demir: Virüs kana ulaştığı anda bağışıklık hücrelerinden kısmen gizlenerek hastalarının kanındaki demiri kullanarak güçleniyor.

Hücreler ziyanı: Virüs, salgıladığı özel toksinler (RTX toksini) ve enzimler sayesinde temas ettiği insan hücrelerine önemli ziyan verme potansiyeline sahip.

Hızla mevt: Belirtiler başladıktan sonraki birinci 24–48 saat içinde tedavi edilmezse, tansiyonu düşürerek organ yetmezliğine (septik şok) ve mevte yol açıyor.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’ne (CDC) nazaran ağır enfeksiyon olaylarında vefat oranı, birkaç gün içinde yüzde 20’ye kadar çıkabiliyor.

Son yıllarda et yiyen bakteri sorunu dünya genelinde artış gösterdi.

DÜNYA GENELİ VAKA SAYISI EN ÇOK GÖRÜLEN YERLER

ABD, bu bakterinin dünyada en sistemli izlendiği ve en çok hadise bildirilen yerlerin başında geliyor.

Körfez kıyıları (Florida ve Louisiana), bakterinin ana merkezi haline geldi.

Özellikle 2022’deki Ian Kasırgası ve Eylül 2024’teki Helene Kasırgası sonrasında Florida’da deniz suyunun taşması ve yaralı insanların sel sularına maruz kalmasıyla hadiseler arttı.

Sadece 2024 yılında Florida’da, 82 hadise ve 19 vefat kayıtlara geçti.

2025 yılında ise Louisiana eyaletinde, ölümlü olaylarda yüzde 400’lük harika bir artış bildirildi.

AVRUPA VE BALTIK ÜLKELERİ

Avrupa kıtasında olağanda nadiren karşılaşılan bu bakteri, iklim krizine bağlı rekor sıcaklıklarla birlikte daha sık görülmeye başladı.

2018 Baltık Denizi ısı dalgası: 2014–2017 yılları arasında Avrupa’da yılda ortalama yalnızca 126 hadise görülürken, 2018 yazındaki aşırı sıcaklar nedeniyle Baltık Denizi suyu ısındığı için, Norveç, İsveç, Danimarka, Finlandiya, Polonya ve Estonya kıyılarında olay sayısı 445’e yükseldi.

İSRAİL'DE YENİ BİR TÜRÜN DOĞUŞU

1996 yılında İsrail'de balık çiftliklerinde çalışan emekçilerde yılan balıklarından bulaşan ağır enfeksiyon olayları görüldü.

Yapılan genetik incelemelerde bakterinin burada mutasyona uğradığı ve insanları hasta eden farklı varyantların ortaya çıktığı tespit edildi.

MEKSİKA VE TAYVAN

Meksika kıyıları: Ülkenin kıyı bölgelerindeki kabuklu deniz eserlerinde bakteri tespit edilerek ülke erken tedbir durumuna geçti

Ayrıca ülkede, çiğ balık eserlerinin tüketimine bağlı enfeksiyon olayları yaşandı.

Tayvan: Bilhassa kıyıya yakın, maddi açıdan yeterli durumda olmayan ve suya tam olarak erişimi olmadığı bildirilen insanlarda geçmiş yıllarda çok sayıda hadise görüldü; fakat tam olarak hadise sayısı açıklanmadı.

TÜRKİYE’DE DURUM NE?

Türkiye’de aktüel olarak doğrulanmış yahut resmi makamlarca bildirilmiş bir Vibrio vulnificus hadisesi bulunmuyor.

Ancak resmi bir olay olmasa da deniz suyu sıcaklıklarının artması sebebiyle uzmanlar, Akdeniz ve Ege kıyılarında potansiyel riskin izlenmesi gerektiğini belirtmektedir.

Kaynak: Ensonhaber Haber Merkezi