Türkiye'nin etraf ve sürdürülebilirlik alanındaki en kapsamlı dönüşüm hareketlerinden biri olarak 27 Eylül 2017 tarihinde Emine Erdoğan'ın himayesinde başlatılan Sıfır Atık Hareketi, 9. yılına ulaştı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın etrafın korunması, doğal kaynakların verimli kullanılması, israfın önlenmesi ve iklim değişikliğiyle çaba mevzularındaki güçlü iradesi, Türkiye'nin bu alandaki siyasetlerinin en kıymetli desteklerinden birini oluşturuyor.
Bugün Sıfır Atık yaklaşımı; iklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik kaybı, kirlilik, kaynak güvenliği, besin israfı, su idaresi ve döngüsel iktisat üzere birbirinden farklı görünen başlıkları ortak bir perspektifte buluşturan bir dönüşüm anlayışının değerli ögelerinden biri olarak öne çıkıyor.
Bu süreçte Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'un liderliğinde yürütülen etraf ve iklim siyasetleri, Sıfır Atık yaklaşımının iklim hareketiyle daha güçlü biçimde bütünleşmesine katkı sağlıyor.
Türkiye'nin sıfır atık, döngüsel iktisat, kaynak verimliliği ve iklim değişikliğiyle uğraş alanındaki çalışmalarının milletlerarası platformlarda daha görünür hale gelmesi, yaklaşımın sırf atık idaresiyle hudutlu olmayan kapsamını da ortaya koyuyor.
Türkiye'nin COP31 Başkanlığı sürecinde de sıfır atık yaklaşımı, iklim aksiyonunun kıymetli başlıklarından biri olarak öne çıkıyor.
Murat Kurum'un COP31 sürecindeki çalışmaları kapsamında Türkiye’nin iklim diplomasisinin güçlendirilmesi ve farklı paydaşların ortak maksatlar etrafında buluşturulması hedeflenirken, sıfır atık yaklaşımı da kaynak verimliliği ve döngüsel iktisat ekseninde bu sürecin kıymetli bileşenlerinden biri olarak bedellendiriliyor.
TÜRKİYE'DEN BİRLEŞMİŞ MİLLETLER'E UZANAN YOLCULUK
Sıfır Atık Hareketi'nin milletlerarası alandaki en kıymetli dönüm noktalarından biri, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 14 Aralık 2022 tarihinde kabul ettiği 77/161 sayılı 'Sıfır Atık Girişimleri' başlıklı karar oldu.
Türkiye'nin öncülüğünde hazırlanan ve 105 ülkenin ortak sunuculuğunu yaptığı karar ile 30 Mart, Birleşmiş Milletler tarafından 'Uluslararası Sıfır Atık Günü' duyuru edildi.
Böylece sıfır atık yaklaşımı, milletlerarası toplumun ortak gündeminde resmi bir günle görünürlük kazanan global bir mevzu haline geldi.
Birleşmiş Milletler, Uluslararası Sıfır Atık Günü kapsamında devletleri, BM kuruluşlarını, mahallî idareleri, özel dalı, akademiyi, sivil toplumu, bayanları ve gençleri sıfır atık uygulamalarını yaygınlaştırmaya ve sürdürülebilir üretim ve tüketim modellerine katkı sunmaya davet ediyor.
Bu gelişme, Türkiye'de 2017 yılında başlatılan Sıfır Atık Hareketi'nin ulusal bir etraf projesinden global ölçekte ortak bir dönüşüm gündemine taşınmasında kıymetli bir kilometre taşı oldu.
EMİNE ERDOĞAN'IN BM DÜZEYİNDEKİ ÖNCÜ ROLÜ
Sıfır Atık Hareketi'nin global ölçekteki görünürlüğünün artmasında Emine Erdoğan'ın milletlerarası platformlarda yürüttüğü çalışmalar da belirleyici bir rol üstlendi.
Emine Erdoğan, 30 Mart 2023 tarihinde Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda Uluslararası Sıfır Atık Günü münasebetiyle gerçekleştirilen üst seviye toplantıda açılış konuşmasını yaptı.
BM'nin resmi programında Emine Erdoğan, toplantının 'Keynote Address' konuşmacısı olarak yer aldı.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres de tıpkı toplantıda Türkiye'nin ve Emine Erdoğan'ın sıfır atık konusundaki liderliğine dikkat çekerek, Türkiye'nin Sıfır Atık projesinin öbür ülkeler için örnek oluşturabileceğini söz etti.
Guterres, toplantıda Emine Erdoğan'a Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanlığını üstlenmesi için davette bulundu.
12 Nisan 2023 tarihinde oluşturulan BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu, sıfır atık alanındaki başarılı uygulamaların ve uygun örneklerin ülkeler arasında paylaşılmasını, global ölçekte farkındalığın artırılmasını ve sıfır atık yaklaşımının yaygınlaştırılmasını amaçlıyor.
Kurulun başkanlığını Emine Erdoğan yürütürken, şura 13 üyeden oluşuyor.
Bu yapı, Sıfır Atık Hareketi'nin memleketler arası seviyede sadece etraf siyasetlerinin bir başlığı olarak değil, farklı ülkelerin tecrübelerini ve tahlillerini bir araya getiren çok taraflı bir iş birliği alanı olarak konumlandığını ortaya koyuyor.
'DÜNYA ORTAK EVİMİZ' ANLAYIŞINDAN KÜRESEL DÖNÜŞÜM VİZYONUNA
Sıfır Atık Hareketi’nin temelinde, çevreyi sadece korunması gereken bir alan olarak değil, gelecek jenerasyonlara karşı ortak bir sorumluluk ve emanet olarak gören anlayış bulunuyor.
'Dünya Ortak Evimiz' yaklaşımıyla tabir edilen bu anlayış; tüketim kültürünün yine değerlendirilmesinden kaynakların verimli kullanılmasına, atık oluşumunun kaynağında önlenmesinden tekrar kullanım ve geri dönüşüme kadar geniş bir dönüşüm alanını kapsıyor.
Bu çerçevede sıfır atık, sırf 'atık yönetimi' kavramıyla hudutlu olmayan; üretimden tüketime, dizayndan finansa, şehircilikten eğitime kadar farklı alanları birbirine bağlayan bir sistem yaklaşımı olarak ele alınıyor.
Birleşmiş Milletler de sıfır atık yaklaşımını sürdürülebilir tüketim ve üretim kalıplarının güçlendirilmesiyle ilişkilendiriyor.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, 2023 yılında yaptığı açıklamada sıfır atık yaklaşımının döngüsel iktisada geçiş ve çağdaş atık idare sistemlerinin geliştirilmesi açısından değerine dikkat çekmişti.
DOKUZ YILDA KITALARI AŞARAK DÜNYAYA ÖRNEK OLAN UYGULAMA
Sıfır Atık Hareketi, Türkiye'de başlatıldığı 2017 yılından bu yana kamu kurumlarından lokal idarelere, eğitim kurumlarından özel dala kadar çok geniş bir uygulama alanına ulaştı.
2025 yıl sonu prestijiyle Türkiye'de geri kazanım oranı yüzde 37,53 düzeyine yükselirken, hareket kapsamında yaklaşık 90 milyon ton atığın iktisada yine kazandırıldığı ve bunun yaklaşık 365 milyar liralık ekonomik katkı oluşturduğu bildiriliyor.
Aynı devirde geri kazanım sayesinde kıymetli ölçüde güç, su ve hammadde tasarrufu sağlanırken sera gazı emisyonlarının azaltılmasına da katkıda bulunuldu.
Sıfır Atık yaklaşımı, tıpkı vakitte Türkiye'nin 2053 net sıfır emisyon gayesiyle ilişkili kaynak verimliliği ve döngüsel iktisat siyasetlerinin kıymetli başlıklarından biri haline geldi.
DOKUZ YILDA 365 MİLYAR LİRALIK EKONOMİK DEĞER
Sıfır Atık Hareketi'nin dokuz yıllık seyahati, çevresel kazanımların yanı sıra Türkiye iktisadına sağladığı somut katkıyla da dikkat çekiyor.
2017 yılında yüzde 13 düzeyinde bulunan geri kazanım oranı, 2025 yılı sonunda yüzde 37,53'e yükseldi.
Aynı devirde Sıfır Atık Hareketi kapsamında yaklaşık 90 milyon ton geri kazanılabilir atık iktisada tekrar kazandırıldı.
Söz konusu kazanımın ölçeği sadece ekonomik bedelle hudutlu kalmadı.
Sıfır Atık uygulamaları sayesinde bugüne kadar yaklaşık 270 milyar kilovatsaat güç, 2 trilyon litre su ve 60 milyar litre petrol tasarrufu sağlandı.
Geri kazanım faaliyetleriyle yaklaşık 613 milyon ağacın kesilmesi ve 180 milyon ton sera gazı salımı önlendi.
Ayrıca yaklaşık 55 bin futbol alanı büyüklüğünde atık depolama alanı muhtaçlığının önüne geçildi.
Bu bilgiler, Sıfır Atık yaklaşımının sadece çevresel bir sorumluluk alanı olmadığını; doğal kaynakların korunmasının yanı sıra hammadde maliyetlerinin azaltılması, kaynak verimliliğinin artırılması, geri dönüşüm bölümünün büyütülmesi ve ekonomik bedelin atık olmaktan çıkarılarak tekrar üretim döngüsüne kazandırılması bakımından da stratejik bir ekonomik model oluşturduğunu ortaya koyuyor.
ULUSLARARASI İKLİM GÜNDEMİNİN ÖNEMLİ BULUŞMALARINDA SIFIR ATIK
Dokuzuncu yılında Sıfır Atık Hareketi, memleketler arası normların ve çok taraflı iş birliklerinin oluşmasına katkı sağlayan bir yaklaşım olarak yoluna devam ediyor.
Birleşmiş Milletler seviyesinde elde edilen kazanımların yanı sıra Sıfır Atık Forumu üzere çok paydaşlı platformlar, hareketin global ölçekte bilgi ve tecrübe paylaşımını güçlendiriyor.
Sıfır Atık Hareketi'nin memleketler arası ölçekte artan görünürlüğü, Sıfır Atık Vakfı'nın dünyanın kıymetli iklim haftalarında üstlendiği etkin rolle de kendini gösteriyor.
Vakıf, Londra ve New York başta olmak üzere global iklim gündeminin formlandığı değerli platformlarda ana paydaşlar arasında yer alarak; sıfır atık, kaynak verimliliği, döngüsel iktisat ve iklim hareketi arasındaki ilgiye dikkat çekiyor.
Kamu kurumlarından mahallî idarelere, okullardan üniversitelere, iş dünyasından sivil topluma ve bireylere kadar toplumun 7'den 70'e farklı kısımlarını kapsayan yaklaşım, etraf şuurunun günlük hayatın bir modülü haline gelmesini hedefliyor.
Bu süreç, Türkiye'nin etraf ve iklim siyasetleriyle da bütünleşiyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'un liderliğinde yürütülen çalışmalar ve Türkiye'nin COP31 Başkanlığı süreci, sıfır atık yaklaşımının iklim hareketi, kaynak verimliliği ve döngüsel iktisat başlıklarıyla daha güçlü biçimde buluşmasına taban hazırlıyor.
Sıfır Atık Hareketi'nin 2017'de başlayan seyahati, bugün Türkiye'nin ulusal tecrübesinin milletlerarası iş birliklerine dönüştüğü ve farklı aktörlerin ortak gayeler etrafında buluştuğu daha geniş bir yapıya ulaşıyor.
"DÜNYANIN FARKLI COĞRAFYALARINDA KARŞILIK BULAN KÜRESEL BİR HAREKETE DÖNÜŞTÜ"
Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, hareketin 9. yıl dönümüne ait değerlendirmesinde; dokuz yıllık süreçte Türkiye'nin ortaya koyduğu vizyonun global ölçekte karşılık bulduğunu söz ederek, Sıfır Atık Forumu'nun bu global dönüşümdeki rolüne de dikkat çekerek şunları söyledi:
"Sıfır Atık Hareketi’nin dokuzuncu yılı, Türkiye’nin dokuz yıl evvel ortaya koyduğu vizyonun bugün global ölçekte nasıl bir karşılık bulduğunu gösteren kıymetli bir dönüm noktasıdır. Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin himayelerinde başlayan bu seyahat, Birleşmiş Milletler tarafından tanınan, 30 Mart’ın Uluslararası Sıfır Atık Günü olarak kabul edilmesini sağlayan ve dünyanın farklı coğrafyalarında karşılık bulan global bir harekete dönüşmüştür.
Dokuz yıllık süreçte elde edilen yaklaşık 365 milyar liralık ekonomik katkı, Sıfır Atık yaklaşımının etraf siyasetlerinin çok ötesinde bir ekonomik dönüşüm modeli olduğunu da ortaya koyuyor. Yaklaşık 90 milyon ton atığın yine iktisada kazandırılması, aslında kayıp olarak gördüğümüz gereçlerin yine kıymete dönüşebileceğini gösteriyor. Buradaki temel problem, sırf geri dönüşüm oranlarını artırmak değildir. Asıl maksadımız; kaynak kullanımını azaltmak, eserlerin ve materyallerin hayat döngüsünü uzatmak, israfı kaynağında önlemek ve ekonomik sistemimizi daha döngüsel hale getirmektir.
Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın etraf ve iklim alanındaki güçlü iradesi, Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi'nin himayelerinde ortaya konulan Sıfır Atık vizyonu ve Sayın Murat Kurum'un liderliğinde yürütülen etraf, şehircilik ve iklim siyasetleri, Türkiye'nin bu alandaki dönüşümünü daha ileri bir noktaya taşıyor. COP31 sürecinde de bu yaklaşımı global iklim gündemiyle daha güçlü biçimde buluşturmayı hedefliyoruz. Bu seyahatin kıymetli kazanımlarından biri de Sıfır Atık Forumu’dur. Forumumuzu sırf bir aktiflik olarak görmüyoruz.
Burası, dünyanın farklı bölgelerinden gelen paydaşların tecrübelerini paylaştığı, ortak meselelere ortak tahliller geliştirdiği ve sıfır atığın geleceğini birlikte şekillendirdiği global bir ortak akıl platformudur. İstanbul'un bu buluşmaya konut sahipliği yapması, Türkiye’nin sıfır atık alanındaki tecrübesinin milletlerarası ölçekte paylaşılması açısından da büyük ehemmiyet taşıyor.
2026 Sıfır Atık Forumu’nda sıfır atık ile iklim aksiyonu arasındaki ilgiyi bilhassa öne çıkardık. Zira artık sıfır atığı sırf atığın idaresi olarak değerlendiremeyiz. Kaynakların korunması, üretim ve tüketim modellerinin dönüşümü, döngüsel iktisadın güçlendirilmesi ve iklim gayelerine ulaşılması birebir bütünün modülleridir.
Sayın Murat Kurum'un liderliğinde yürütülen etraf ve iklim politikaları ile Türkiye’nin COP31 Başkanlığı süreci, bu yaklaşımın global iklim gündemiyle daha güçlü biçimde buluşması açısından kıymetli bir fırsat sunuyor. COP31'e giden süreçte Sıfır Atık Forumu üzere platformlarla ortak aklı büyütmeye, farklı paydaşların tecrübelerini bir araya getirmeye ve somut uygulamaların yaygınlaşmasına katkı sağlamaya devam edeceğiz.
Sıfır Atık Hareketi'nin dokuzuncu yılı, bu sebeple geçmişin kazanımlarını kutladığımız kadar geleceğin sorumluluğunu da üstlendiğimiz bir devrin başlangıcıdır."
ATIKTAN ÖTE, KAYNAK VE GELECEK YÖNETİMİ
Sıfır Atık Hareketi'nin dokuzuncu yılı, etraf gündeminin geçirdiği dönüşüm açısından da yeni bir periyoda işaret ediyor.
Dünya genelinde artan kaynak tüketimi, atık ölçüleri, plastik kirliliği, besin kaybı, su gerilimi ve iklim değişikliği; atık idaresini tek başına ele alınamayacak kadar kapsamlı bir problem haline getiriyor.
Bu yaklaşım, birebir vakitte iklim aksiyonuyla direkt irtibat kuruyor. Daha az kaynak tüketimi, daha uzun eser ömrü, tekrar kullanım, geri dönüşüm ve döngüsel üretim modelleri; hem doğal kaynaklar üzerindeki baskının hem de atık kaynaklı çevresel tesirlerin azaltılmasına katkı sağlayabilecek araçlar arasında yer alıyor.
Bu yönüyle Sıfır Atık Hareketi, dokuzuncu yılında sırf geçmişte elde edilen kazanımları kutlayan bir hareket değil, geleceğin üretim ve hayat biçimlerini tekrar düşünmeye çağıran global bir vizyon olarak yoluna devam ediyor.
ORTAK HEDEF: DAHA ADİL, DAHA YAŞANABİLİR BİR DÜNYA
27 Eylül 2017’de Türkiye'de başlayan Sıfır Atık Hareketi, dokuzuncu yılında ulusal hudutların ötesinde ortak bir dünya perspektifi oluşturmayı sürdürüyor.
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 30 Mart'ı Uluslararası Sıfır Atık Günü duyuru etmesi ve Emine Erdoğan'ın BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanlığını üstlenmesi, Türkiye'nin ortaya koyduğu yaklaşımın global platformlardaki karşılığını ortaya koyan kıymetli gelişmeler arasında yer alıyor.
Sıfır Atık Hareketi, dokuzuncu yılında 'Dünya Ortak Evimiz' anlayışıyla; daha az israfın, daha verimli kaynak kullanımının, daha döngüsel iktisatların ve daha yaşanabilir bir geleceğin mümkün olduğu fikrini büyütmeye devam ediyor.
Çünkü sıfır atık, sırf atığı azaltmak değil; kaynağın pahasını bilmek, israfı önlemek ve geleceği bugünden korumak manasına geliyor.
Kaynak: {Haber Merkezi}
Yorumlar 0
Yorum Yap
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın!