İran dayanaklı Husilerin Babülmendep BoğazıBabülmendep Boğazı etrafında büyük bir kara harekatı başlatması, dünyanın en kritik ticaret güzergahlarından birini yine gündemin merkezine taşıdı.
Orta Doğu'daki savaş sebebiyle Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının akabinde Suudi Arabistan'ın petrol ihracatı için hayati bir alternatif haline gelen Babülmendep etrafındaki çatışmalarda yüzlerce kişi hayatını kaybetti.
'GÖZYAŞI KAPISI'
Husiler ile Suudi Arabistan arasında karşılıklı akınlar sürerken kümenin boğaza gerçek ilerlemesi, global petrol sevkiyatının geleceğine ait kaygıları artırıyor.
Arapçada geçmişte yaşanan gemi kazaları sebebiyle “Gözyaşı Kapısı” olarak bilinen Babülmendep Boğazı, Kızıldeniz'in güney ucunda bulunuyor ve Kızıldeniz'i Hint Okyanusu'ndaki Aden Körfezi'ne bağlıyor.
Yaklaşık 100 kilometre uzunluğundaki boğaz, en dar noktasında sırf 30 kilometre genişliğe sahip.
AVRUPA İLE ASYA ARASINDAKİ KISA YOL
Bir tarafında Arap Yarımadası'ndaki Yemen, öteki tarafında ise Afrika Boynuzu'ndaki Cibuti ve Eritre bulunuyor.
Bu dar coğrafya, Babülmendep'i dünya deniz ticaretinin en kıymetli geçiş noktalarından biri haline getiriyor.
Kızıldeniz, Süveyş Kanalı üzerinden Avrupa ile Asya arasındaki deniz ticaretini birbirine bağlıyor.
Petrol tankerleri ve yük gemileri Babülmendep'ten geçerek Süveyş Kanalı üzerinden Akdeniz'e ulaşıyor. Bu rota, Asya ile Avrupa ve Kuzey Amerika arasındaki seyahatleri binlerce kilometre kısaltıyor.
Ancak Husilerin Gazze savaşı sırasında Kızıldeniz'deki gemilere yönelik akınları, bu güzergahtaki trafiği kıymetli ölçüde azalttı.
IMF PortWatch datalarına nazaran 2023'te Süveyş Kanalı'ndan 26 bin 895 gemi geçti. Günde ortalama 73,7 gemiye karşılık gelen bu sayı, 2024'te 14 bin 498'e, 2025'te ise 14 bin 70'e geriledi.
HUSİLER MOCHA'YI ELE GEÇİRDİ
2026'nın ocak-ağustos periyodunda günlük ortalama geçiş sayısı 40,8'de kaldı.
Böylece trafik kriz öncesindeki düzeyin fakat biraz üzerinde yarısına ulaşabildi.
Husiler şu anda Babülmendep'e direkt kıyısı bulunan bölgeleri denetim etmiyor. Fakat daha kuzeydeki büyük Hudeyde limanı kümenin elinde bulunuyor.
Yemenli bir askeri kaynak ise pazartesi günü Husilerin Kızıldeniz kıyısındaki Mocha kentini ele geçirdiğini açıkladı.
Husiler temmuz ayında Suudi Arabistan'a karşı deniz ablukası duyuru etmelerinden bu yana Kızıldeniz'deki Suudi gemilerine tekraren saldırdı.
Grup buna karşın İran'ın Hürmüz Boğazı'nda uyguladığı ablukayı Babülmendep'e taşımayı, boğazı büsbütün kapatmayı yahut gemilerden geçiş fiyatı almayı planladığı tezlerini reddediyor.
AMAÇ SUUDİ PETROLÜNE BASKI MI?
Savaş Araştırmaları Enstitüsü'nün tahliline nazaran Husilerin temel maksatlarından biri Suudi Arabistan'ın petrol ihraç etme kapasitesine ziyan vermek.
Analizde kümenin Riyad üzerindeki ekonomik ve siyasi maliyeti sürdürülemez düzeye çıkararak Suudi Arabistan'ı askeri operasyonlarını durdurmaya zorlamaya çalıştığı belirtildi.
Babülmendep, mevcut Orta Doğu savaşından evvel de petrol ticareti açısından kritik değere sahipti.
ABD Enerji Enformasyon İdaresi'ne nazaran 2023 yılında dünyadaki petrol sevkiyatının yüzde 12'si bu boğazdan geçti.
HÜRMÜZ KAPANDI, PETROL BURAYA YÖNELDİ
İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatması, Babülmendep'in kıymetini daha da artırdı.
Suudi Arabistan, petrolünü Hürmüz yerine ülkenin batısındaki Kızıldeniz kıyısında bulunan Yanbu Limanı üzerinden ihraç etmeye başladı. Yanbu'dan yapılan Suudi ham petrol sevkiyatı savaşın akabinde süratle arttı.
Mart-temmuz periyodunda günlük ortalama ihracat yaklaşık 3,8 milyon varile ulaştı. Bu sayı savaş öncesindeki düzeyin yaklaşık beş katına karşılık geliyor.
Günlük 3,8 milyon varil, 2025'te dünya rafinerilerinde işlenen toplam ham petrolün yaklaşık yüzde 4,5'ine denk geliyor.
"EN BÜYÜK TEHLİKE BOĞAZIN KAPANMASI DEĞİL"
King's College London'dan güvenlik uzmanı Andreas Krieg'e nazaran asıl tehlike Husilerin Babülmendep'i büsbütün kapatması olmayabilir.
Krieg, “En büyük tehlike Babülmendep'in fizikî olarak kapanması değil, daima belirsizlik” değerlendirmesinde bulundu.
Uzman, uzun müddetli istikrarsızlığın Süveyş Kanalı'ndaki gemi trafiğini düşük tutabileceğini, bunun Mısır'a değerli ekonomik maliyetler getireceğini ve Avrupa-Asya ticaretinin hem mühletini hem de maliyetini artıracağını söyledi.
YEMEN'DEKİ SAVAŞ YENİDEN ALEVLENDİ
Orta Doğu'daki savaş, 28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a saldırması ve Tahran'ın bölge genelinde karşılık vermesiyle başladı.
Yemen'deki çatışmalar ise temmuz ayında tekrar şiddetlendi.
Husilerin Suudi Arabistan'ın Yemen hava alanı üzerindeki denetimine karşın bir İran uçağının Sana'ya inmesine müsaade vermesi yeni krizin başlangıç noktalarından biri oldu.
Suudi Arabistan dayanaklı Yemen hükümetinin havalimanını vurmasının akabinde başlayan karşılıklı taarruzlar, ülkede 2022'den beri büyük ölçüde korunan ateşkesi fiilen sona erdirdi.
Husiler daha sonra Suudi Arabistan'a karşı deniz ablukası duyuru ederek ülkenin tankerlerini ve topraklarını maksat almaya başladı.
Kaynak: {Haber Merkezi}
Yorumlar 0
Yorum Yap
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın!