Dünya genelinde besin fiyatları rekor kırdı: 4 yılın en büyük artışı

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), global besin raporunu açıkladı.

FAO, olumsuz hava şartları ve Karadeniz'deki savaşa bağlı aksamaların temel besin maddelerinin arzına yönelik telaşları artırmasıyla global besin fiyatlarının ağustos ayında 2022 sonundan bu yana görülen en yüksek düzeye ulaştığını bildirdi.

TARIM PİYASASINDA DENGELER BOZULDU

Avrupa'da tesirli olan aşırı sıcaklar ile kuraklık, şiddetli bir El Nino hava olayı tehdidi ve Ukrayna ile İran'daki savaşların tetiklediği ticari çalkantılar tarım piyasalarındaki istikrarları bozdu.

Yaşanan bu gelişmeler tahıl fiyatlarını son üç yılın, şekeri ise son bir yılın doruğuna taşıdı.

EMTİA FİYATLARI YÜKSELDİ

Uluslararası ticarete husus olan besin emtialarının aylık değişimlerini izleyen FAO Gıda Fiyat Endeksi, temmuz ayındaki revize edilmiş 130,8 puanlık datanın akabinde ağustos ayında ortalama 133,3 puana yükseldi.

Bu düzey, Rusya'nın Ukrayna'ya askeri müdahalesinin akabinde Mart 2022'de kaydedilen tarihi doruğun yaklaşık yüzde 17 altında kalsa da Kasım 2022'den bu yana görülen en yüksek sayı olarak kayıtlara geçti.

Gelişmelere ait değerlendirmede bulunan FAO Başekonomisti Maximo Torero, yaptığı yazılı açıklamada risklerin arttığına işaret etti.

"RİSK PRİMİ GIDA PİYASALARINA GERİ DÖNÜYOR"

Torero, "Küresel besin fiyatlarındaki ağustos artışı, risk priminin besin piyasalarına geri döndüğüne dair bir ikaz niteliğindedir: İklim şokları, jeopolitik tansiyonlar ve bozulan ticaret lojistiği bir araya gelerek arz beklentilerini daraltıyor" dedi.

Kurumun tahıllar, bitkisel yağlar, şeker, et ve süt eserlerini kapsayan tüm alt fiyat göstergeleri ağustos ayında artış kaydetti.

Avrupa'daki aşırı hava olayları mısır ve şeker pancarı hasadının yanı sıra hayvancılık üretimini olumsuz etkilerken, beklenen El Nino tabiat olayı Asya kıtasındaki palm yağı ve şeker rekoltesine yönelik tasaları tırmandırdı.

Dört buçuk yılı geride bırakan savaş ortamında Karadeniz'deki atakların tırmanması Rusya ve Ukrayna'dan yapılan tahıl sevkiyatlarını sonlandırdı.

ABD ile İran arasındaki çatışma ise tarım eserlerinde kullanılan gübre akışını zorladı.

EN BÜYÜK ARTIŞ ŞEKER FİYATLARINDA

Gıda kategorileri incelendiğinde, FAO Tahıl Fiyat Endeksi aylık bazda yüzde 2,2 artış göstererek Mayıs 2024'ten bu yana en yüksek düzeyine çıktı.

Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi de yüzde 0,6 yükselişle Haziran 2022'den bu yana en zirve noktaya ulaştı.

Kurumun şeker fiyat göstergesi ise yüzde 11,9 oranında sıçrayarak Haziran 2025'ten bu yana görülen en yüksek seviyeye tırmandı.

Bu artışta Avrupa ve Asya'daki hava koşullarına bağlı telaşların yanı sıra Brezilya'nın kritik güney-orta bölgesindeki üretim düşüşü tesirli oldu.

Öte yandan kuruluş yayımladığı farklı bir raporda, temmuz ayındaki varsayımına kıyasla 2026 global tahıl üretim beklentisini 3,4 milyon metrik ton aşağı çekerek 2 milyar 980 milyon tona indirdi.

SAVAŞLAR ANA ETKEN

Bu yeni bilgi, 2025 yılı düzeyinin yüzde 2,0 gerisine işaret ederken 2018'den bu yana kaydedilen en büyük yıllık düşüşe tekabül ediyor.

Ancak öngörülen toplam rekolte, kayıtlardaki en yüksek ikinci hacim olma özelliğini koruyor.

Kuruluş, 2026/2027 dönemi sonundaki dünya tahıl stok varsayımını de yüzde 1,1 düşürerek 947,2 milyon tona revize etti.

Mevcut beklenti bir evvelki dönemin sadece az farkla üzerinde seyrediyor.

İri daneli tahıl stoklarındaki aşağı yönlü varsayım, Karadeniz'deki nakliye kesintileri sebebiyle Rusya ve Ukrayna'da birikmesi beklenen buğday stoklarındaki yukarı yönlü revizyonun etkisini geride bıraktı.

Kaynak: {Haber Merkezi}