Dijital sınıflardan yapay zekâ destekli özel ders asistanlarına: Z kuşağı eğitimde yeni bir dönüşüm bekliyor

Dünya Öğretmenler Günü öncesinde Kaspersky, Gen Z’nin eğitimde yükselen yapay zekâ trendlerinin özellikle farkında olduğunu ve eğitim sektörünü yapay zekâ teknolojileri için gelecek vadeden alanlardan biri olarak gördüğünü ortaya koyuyor. Kaspersky’nin şirket içi pazar araştırma merkezi tarafından gerçekleştirilen yeni araştırmaya göre Gen Z, araştırmaya katılan diğer nesillere kıyasla yapay zekâ destekli öğretmenler ve sanal gerçeklik sınıfları gibi teknolojiler konusunda daha yüksek farkındalığa sahip.

Gen Z için dijital teknolojiler, öğrenme deneyiminin zaten doğal bir parçası haline gelmiş durumda. Çevrim içi platformlar, dijital araçlar ve yapay zekâ destekli hizmetlerle büyüyen bu nesil, teknolojinin insanların bilgiye erişme ve bilgiyi işleme biçimini nasıl değiştirdiğine yakından tanık oldu. Eğitim teknolojilerinin son yıllarda hızla yaygınlaşması da geleceğin sınıfının nasıl görünebileceğine ilişkin beklentilerini şekillendirdi.

Gen Z katılımcılarının %18’i, kişiselleştirilmiş yapay zekâ destekli öğretmenleri geleceğin en umut vadeden teknolojilerinden biri olarak görüyor. Bu oran, araştırmaya katılan tüm nesiller arasındaki en yüksek oran olurken, genel ortalama %16 seviyesinde bulunuyor. Sonuçlar, Gen Z’nin yapay zekâ destekli öğrenme deneyimlerine yönelik güçlü ilgisini ortaya koyarken, bu teknolojileri akıllı toplu taşıma ve bilinçli tüketimle benzer düzeyde konumlandırıyor. Benzer şekilde, katılımcıların %14’ü yapay zekâ asistanlarının yer aldığı VR/AR sınıflarını gelecek vadeden bir alan olarak değerlendiriyor. Bu konuda da Gen Z, diğer nesillerin önünde yer alıyor; genel ortalama %12 olarak ölçülüyor.

Ortaya çıkan bu tablo, teknolojinin eğitim sistemine her geçen gün daha derinlemesine entegre olduğu bir döneme denk geliyor. Z kuşağı katılımcılarının üçte ikisinden fazlası (%68), son beş yılda kendi eğitim hayatlarında teknolojinin çok daha yaygın şekilde kullanıldığını belirtiyor (genel katılımcı ortalaması %55). Dijital öğrenmedeki bu geniş tabanlı dönüşüm, yapay zekânın kişiselleştirilmiş destek ve etkileşimli öğrenme süreçlerinde daha kritik roller üstleneceği bir sonraki evrenin zeminini hazırlıyor.

Yapay zekâ asistanları; öğrencilerin karmaşık konuları kendi hızlarında keşfetmelerine, kişiye özel açıklamalar almalarına ve bireysel ihtiyaçlarına göre pratik yapmalarına olanak tanırken; VR ve AR gibi sürükleyici teknolojiler ise öğrenmeyi çok daha etkileşimli kılma potansiyeli taşıyor. Bununla birlikte, OECD Dijital Eğitim Görünümü raporunda ve UNESCO’nun eğitim ve araştırmada üretken yapay zekâya yönelik rehberinde vurgulandığı üzere, yapay zekânın eğitime entegrasyonu; insan denetimini, etik kullanımı, veri güvenliğini ve yeni teknolojilerle paralel olarak insani becerilerin de geliştirilmeye devam etmesini zorunlu kılıyor.

Yapay zekâ kullanımı yaygınlaşırken yapay zekâ okuryazarlığı da önem kazanıyor

Yapay zekânın dersliklerdeki varlığı arttıkça, asıl mesele artık öğrencilerin bu araçları kullanıp kullanmayacağı değil; onları ne kadar etkili ve sorumlu bir şekilde kullanabilecekleri oluyor. Yapay zekâ okuryazarlığı; öğrencilerin ve eğitimcilerin bu sistemlerin yeteneklerini ve sınırlarını kavramalarına yardımcı olarak modern eğitimin ayrılmaz bir unsuru hâline geliyor.

Kullanıcıların yapay zekâ araçlarından yararlanırken üç temel ilkeyi göz önünde bulundurması tavsiye ediliyor:

Bilgiyi teyit edin: Yapay zekâ tarafından üretilen yanıtlar yanlışlıklar, güncelliğini yitirmiş bilgiler veya bağlam eksiklikleri içerebilir. Öğrenciler yapay zekâ yanıtlarını nihai gerçek değil, bir başlangıç noktası olarak görmeli ve önemli olguları güvenilir kaynaklardan doğrulamalıdır.
İnsan uzmanlığını devrede tutun: Yapay zekâ, açıklamalar ve geri bildirimler sunarak öğrenmeyi destekleyebilir; ancak eleştirel düşünme, bağımsız analiz ve eğitimcilerin rehberliği vazgeçilmezliğini korur.
Kişisel verileri koruyun: Öğrenciler yapay zekâ platformlarıyla paylaştıkları bilgilere dikkat etmeli, verilerinin nasıl işlenebileceğinin bilincinde olmalı ve varsa gizlilik ayarlarını etkinleştirmelidir.

Kapsamlı siber güvenlik becerileri geliştirmek de aynı derecede önem taşıyor. Kaspersky Academy’nin “Cyberhygiene” (Siber Hijyen) eğitimi, kullanıcıların yaygın dijital riskleri anlamalarına ve hesaplarını, cihazlarını ve kişisel verilerini korumaya yönelik pratik alışkanlıklar edinmelerine yardımcı oluyor. Yapay zekânın eğitimdeki artan rolü karşısında öğretmenlere ve ebeveynlere rehberlik etmeyi amaçlayan Kaspersky; eğitimde yapay zekânın sorumlu kullanımına odaklanan çevrim içi eğitim serisi başlattı ve aileler ile çocuklar için yapay zekânın güvenli kullanımına dair kritik tavsiyeler sunan "Dijital Okul Çantası" rehberini hazırladı. Bu beceriler; yapay zekâ araçlarının ders çalışma, profesyonel yaşam ve günlük iletişimin doğal bir parçası hâline geldiği günümüzde giderek daha kritik bir değer kazanıyor.

“Z kuşağı, dijital teknolojilerin gündelik öğrenmenin doğal bir parçası olduğu bir çevrede büyüdü. Beklentileri de eğitimin bir sonraki aşamasının, yapay zekânın desteğiyle çok daha kişiselleştirilmiş ve etkileşimli öğrenme deneyimleri sunmaya odaklanacağını gösteriyor. Ancak bu geçiş süreci; algoritmalara aşırı bağımlılığın eleştirel düşünceyi ve bağımsız problem çözme yetisini tehdit ettiği ciddi zihinsel ve eğitsel çıkmazları da beraberinde getiriyor,” diyen Kaspersky Akademik İlişkiler Direktörü Evgeniya Russkikh, sözlerini şöyle sürdürdü: “Öte yandan, başarılı bir yapay zekâ entegrasyonu yalnızca teknolojinin varlığından çok daha fazlasını gerektirir. Öğrencilerin ve eğitimcilerin bilgiyi teyit etme, yapay zekâ sistemlerinin sınırlarını kavrama ve bu araçları etik ve sorumlu biçimde kullanma becerilerine sahip olması gerekiyor.”

*Araştırma, Kaspersky’nin pazar araştırma merkezi tarafından 2026 yılında gerçekleştirildi. Araştırmaya 18 ülkeden (Brezilya, Çin, Kolombiya, Mısır, Fransa, Almanya, Hindistan, Endonezya, İtalya, Malezya, Meksika, Rusya, Suudi Arabistan, İspanya, Güney Afrika, Tayland, Türkiye ve Vietnam) toplam 7.200 kişi katıldı.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı