Bir vakitler değerliydi, şimdi çöpe gidiyor: Erzurum'da kuzu yünleri alıcı bulamıyor

Erzurum'un yüksek rakımlı yaylalarında yazın habercisi olan kuzu kırkımı tüm süratiyle sürerken, elde edilen kaliteli kuzu yünleri eski günlerini arıyor.

Bir periyot büyük ekonomik kıymete sahip olan ve mesken dokumacılığından giysiye kadar birçok alanda kullanılan yünler, değişen tüketim alışkanlıkları ve sentetik gereçlerin yaygınlaşması sebebiyle bugün neredeyse büsbütün gözden düştü.

Üreticiler ise emekle topladıkları yünleri satacak pazar bulamamaktan yakınıyor.

YAZ GELDİ, KIRKIM MESAİSİ BAŞLADI

Aziziye ilçesine bağlı kırsal Söğütlü Mahallesi yaylalarında 3 ila 6 aylık kuzuların birinci kırkımı gerçekleştiriliyor. Hayvancılıkta "kuzu" ya da "toklu kırkımı" olarak bilinen uygulama, hem hayvanların yaz sıcaklarından korunması hem de dış parazitlere karşı daha sağlıklı kalmaları gayesiyle yapılıyor.

Yetiştiriciler, kırkım sürecini yağışsız ve sıcak havalarda gerçekleştirirken, hayvanların süreç sırasında rahat nefes alabilmesi için kırkım günü kuzuları yemlemeden çalışmaya başlıyor.

İNCE VE YUMUŞAK YÜN ARTIK RAĞBET GÖRMÜYOR

İlk kırkımdan elde edilen kuzu yünü, ergin koyun yününe nazaran daha ince, daha yumuşak ve daha pak yapısıyla yıllarca büyük ilgi gördü. Bilhassa yastık, yorgan ve çeşitli dokumacılık eserlerinin üretiminde tercih edilen doğal yün, sentetik dolgu gereçlerinin yaygınlaşmasıyla birlikte eski değerini büyük ölçüde yitirdi.

Bugün üreticiler, yüksek kaliteye sahip olmasına karşın kuzu yününü kıymetlendirecek alıcı bulmakta zorlanıyor.

GELENEKSEL MAKASLAR VE MODERN MAKİNELER BİR ARADA

Yaylalarda sürdürülen kırkım çalışmalarında hem geçmişten bugüne kullanılan "kırklık" ismi verilen el makasları hem de elektrikli kırkım makineleri kullanılıyor.

Kuzuların derilerinin epeyce ince ve hassas olması sebebiyle yetiştiriciler, kesik oluşmaması için büyük itina gösteriyor. Birinci defa kırkılan kuzular ise yakalanırken, yere yatırılırken ve makinelerin çıkardığı ses sebebiyle vakit zaman ürkek davranışlar sergiliyor.

"KUZULAR DA BİZ DE HEYECANLANIYORUZ"

Erzurum Şehir Hastanesi'nde laborant olarak vazife yapan ve birebir vakitte hayvancılıkla uğraşan Muhammet Lâçin, kırkım periyodunun yoğun emek gerektirdiğini belirtti.

Kuzuların artık 5-6 aylık olduğunu tabir eden Lâçin, sıcak havaların başlamasıyla birlikte kırkım vaktinin geldiğini söyledi.

İlk kere kırkılan kuzuların vakit zaman korktuğunu belirten Lâçin, hayvanların yakalanması, yatırılması ve makine sesleri sebebiyle gerilime girdiğini, kendilerinin de tıpkı heyecanı yaşadığını söyledi. Bir kuzunun kırkımının ortalama 10 ila 15 dakika sürdüğünü söz eden Lâçin, tüm sürünün kırkımı tamamlanıncaya kadar yaylada çalışmaya devam ettiklerini kaydetti.

YÜNLER YA DAĞITILIYOR YA DA İMHA EDİLİYOR

Eskiden kuzu yününün epey değerli olduğunu hatırlatan Muhammet Lâçin, doğal yünün yerini artık büyük ölçüde elyaf ve sentetik dolgu materyallerinin aldığını söyledi.

Köylerde eski formülleri sürdüren az sayıda kişinin hâlâ doğal yünü tercih ettiğini belirten Lâçin, muhtaçlık duyan komşularına ve yakınlarına yünleri fiyatsız verdiklerini söz etti.

Satılamayan ve değerlendirilemeyen yünlerin ise ekonomik karşılığı kalmadığı için sonunda imha edildiğini lisana getiren üreticiler, doğal ve kaliteli bir eserin bu formda ziyan olmasının hem kendileri hem de ülke iktisadı açısından değerli bir kayıp olduğuna dikkat çekiyor.