Balın bitkisel kaynağını yapay zeka ortaya çıkaracak

Balın doğal ve gerçek olup olmadığının belirlenmesinde değerli rol oynayan polen tahlilleri, yapay zeka teknolojisiyle daha süratli ve otomatik hale getirilecek.

Türk araştırmacıların geliştirdiği yeni sistem sayesinde balın hangi bitkilerin nektarından elde edildiği tespit edilebilecek, eserlerin beyan edilen bitkisel özellikleri bilimsel verilerle doğrulanabilecek.

Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ), Ankara Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesi iştirakinde yürütülen "AutoPol: Otomatize Polen Tanımlama ve Flora Takip Sistemi Geliştirilmesi" projesi, TÜBİTAK 1001 Programı kapsamında destekleniyor.

ODTÜ Robotik ve Yapay Zeka Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezi (ROMER) araştırmacılarının da misyon aldığı çalışmayla polenlerin tanımlanmasında otomasyon ve yapay zeka bir araya getiriliyor.

POLEN ANALİZİ YAPAY ZEKA İLE OTOMATİKLEŞECEK

Proje kapsamında alandan ve bal örneklerinden elde edilen polenler, otomatik tarama ve odaklama özelliklerine sahip özel bir mikroskop sistemiyle görüntülenecek. Dijital ortama aktarılan manzaralar, yapay zeka dayanaklı yazılımlar aracılığıyla incelenerek polenlerin tipi ve sayısı belirlenecek.

Geliştirilecek teknolojiyle bilhassa muhakkak bir bitkiden üretildiği belirtilen balların bu argümanları taşıyıp taşımadığı araştırılabilecek. Böylelikle polenlerin uzmanlar tarafından mikroskop altında tek tek incelenmesini gerektiren mevcut tahlil süreçlerinin hem hızlandırılması hem de daha standart hale getirilmesi amaçlanıyor.

SAHTE BALLA MÜCADELEDE YENİ DÖNEM

Projenin yürütücüsü, ODTÜ Robotik ve Yapay Zeka Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezi araştırmacısı Dr. Babür Erdem, çalışmanın üç üniversitenin işbirliğiyle sürdürüldüğünü söyledi.

Türkiye'nin dünya bal üretiminde üçüncü sırada bulunduğunu belirten Erdem, piyasadaki geçersiz ve tağşişli eserlerin tespitinde polen tahlilinin kıymetli bir sistem olduğunu söz etti.

Mevcut tahlillerde uzmanların uzun müddet çalışması gerektiğine dikkati çeken Erdem, geliştirilen sistemle bu sürecin büyük ölçüde otomatikleştirileceğini bildirdi.

Sistemin çalışma sistemini anlatan Erdem, şu bilgileri verdi:

"Bu noktada biz işin içerisine yapay zekayı dahil ederek balın içerisinde bu polenleri, mikroskoba koyduğumuz örneklerdeki polenleri otomatik olarak belirlemeyi amaçlıyoruz. Yani mekanik sistemleri ve yapay zekayı bir arada kullanarak mikroskoba örneğimizi koyacağız. Yapay zeka, örnek üzerinde mikroskobun altında otomatik olarak tarama yapacak ve otomatik olarak içindeki polen çeşitlerini, polen sayısını bize bir dokümantasyon olarak sunacak. Bunun sonucunda da süratli bir formda o balın gerçekliği hakkında konuşmamız mümkün olacak."

TÜRKİYE'NİN MİLLİ POLEN VERİ BANKASI OLUŞTURULACAK

AutoPol projesinin bir başka kıymetli gayesi ise Türkiye'nin birinci ulusal dijital polen veri bankasını oluşturmak.

Çalışma kapsamında farklı bölgelerden toplanacak polen örnekleri hem fizikî preparatlar halinde saklanacak hem de imajları dijital bilgi tabanına aktarılacak. Böylelikle Türkiye'nin bitki çeşitliliğine ait kapsamlı bir bilimsel kaynak oluşturulması hedefleniyor.

Erdem, polen bankasının projenin kıymetli çıktılarından biri olacağını belirterek, "Milli bir dijital polen veri bankası da oluşturmak bu projenin gayelerinden bir tanesi. Projemiz, Türkiye'de birinci olma özelliği taşıyor." dedi.

Dünyada benzeri çalışmaların bulunduğunu lakin Türkiye'de şimdi bu türlü bir polen data bankasının oluşturulmadığını aktaran Erdem, elde edilecek bilgilerin biyolojik çeşitlilik ve çevresel değişimlerin incelenmesine de katkı sağlayacağını kaydetti.

ALERJİ VE HAVA KALİTESİ ARAŞTIRMALARINA DA KATKI SAĞLAYACAK

Projenin ilerleyen etaplarında sistemin kullanım alanının bal tahlilleriyle sonlu kalmaması planlanıyor. Havadaki polenlerin toplanıp tanımlanmasıyla alerjenlerin izlenmesi, hava kalitesinin kıymetlendirilmesi ve bölgesel bitki örtüsündeki değişimlerin takip edilmesi de mümkün olabilecek.

Erdem, geliştirilecek sistemin bakanlıklar ve özel laboratuvarlar tarafından kullanılabileceğini belirterek, mevcut prosedürde bir bal örneğinin incelenmesi için uzmanların uzun saatler harcadığını anlattı.

Yeni teknolojiyle örneğin hazırlanıp polenlerin mikroskoba yerleştirilmesinin akabinde tarama ve tanımlama süreçlerinin otomatik yürütülebileceğini vurgulayan Erdem, böylelikle uzman iş gücünden ve vakitten tasarruf sağlanacağını tabir etti.

Sistemin kısa müddette daha fazla örneğin incelenmesine imkan tanımasının yanı sıra balın bitkisel kökeninin belirlenmesi ve geçersiz eserlerin tespitinde laboratuvarların çalışmalarını kolaylaştırması bekleniyor.

Kaynak: {Haber Merkezi}