Arkeologlar kazmayı küreği bıraktı: 50 bin kişilik kayıp kent internet sayesinde bulundu

Arkeoloji dünyası, ezber bozan bir keşif prosedürüyle sarsıldı.

Meksika'nın doğusundaki Campeche ormanlarının altında gizlenmiş geniş bir Maya kenti, balta girmemiş ormanlarda yürütülen fizikî bir hafriyat çalışmasıyla değil, büsbütün farklı bir maksat için toplanan eski LiDAR (Işık Algılama ve Menzilleme) bilgilerinin tekrar incelenmesiyle gün yüzüne çıkarıldı.

Antik Çağ mecmuasında yayınlanan araştırmaya nazaran, bugün "Valeriana" olarak isimlendirilen bu devasa yerleşim alanı, 2013 yılında bir etraf kuruluşu tarafından yapılan karbon izleme çalışmasının bilgileri ortasında on yılı aşkın müddettir fark edilmeden bekliyordu.

Bir doktora öğrencisinin dikkati keşfi getirdi

Bu büyük teknolojik atılım, o periyot Tulane Üniversitesi'nde doktora öğrencisi olan Luke Auld-Thomas'ın internette araştırma yapmasıyla başladı.

Çevresel izleme ve ormancılık faaliyetleri için 2013 yılında kaydedilen lakin arkeolojik emelle hiç tahlil edilmeyen bir bilgi kümesine rastlayan Auld-Thomas, bu dataları arkeolojik tekniklerle yine işledi.

Uçaktan fırlatılan yüz binlerce lazer darbesinin bitki örtüsünü dijital olarak kaldırarak yeryüzü hallerini ortaya çıkarma prensibine dayanan LiDAR teknolojisi sayesinde, ağaçların altındaki gizemli yapılar görünür hale geldi.

Yaklaşık 122 kilometrekarelik bir alanı kapsayan data kümesi incelendiğinde; kilometrekare başına ortalama 55 yapının düştüğü, toplamda 6 bin 764 antik yapının gizlendiği büyük bir Maya kent merkezi tespit edildi.

Manzaranın altında gizlenen bin yıllık kent

Araştırmacılar alan içerisinde iki büyük anıtsal bölge, geniş köprülerle birbirine bağlanan büyük meydanlar, tapınak piramitleri, antik bir top alanı ve su muhtaçlığını karşılamak gayesiyle baraj sistemiyle oluşturulmuş bir rezervuar belirlediler.

BBC’nin aktardığı bilgilere nazaran, yerleşim yoğunluğu baz alınarak yapılan kestirimler, kentin MS 750 ile 850 yılları ortasındaki tepe periyodunda 30 bin ila 50 bin ortasında bir nüfusa konut sahipliği yaptığını gösteriyor.

Kent sakinlerinin kente verdiği özgün isim günümüze ulaşmadığı için araştırmacılar, bölgeye yakın bir lagünden yola çıkarak kente "Valeriana" ismini verdi.

Keşifler dijital arşivlerde mi?

Çalışma takımı, bu keşfin bulunuş prosedürü açısından tarihi bir dönüm noktası olduğunu savunuyor. Günümüzde ormancılık, tarım, madencilik ve altyapı projeleri için dünya genelinde sistemli olarak LiDAR bilgileri toplanıyor lakin bu datalar uzman arkeologlar tarafından nadiren inceleniyor.

Valeriana örneği, sonraki büyük keşiflerin yeni saha araştırmaları başlatmak yerine, mevcut dijital arşivleri farklı bir bilimsel mercekle yine yorumlamaktan geçebileceğini kanıtlıyor.

Kaynak: {Haber Merkezi}