Amerikalıların İsrail yanlısı lobilere sabrı taştı

ABD'nin Michigan eyaletinde Demokrat Parti'nin Senato ön seçiminde yarışan iki aday pazartesi günü televizyonda karşı karşıya geldiğinde, tartışmanın başlamasının üzerinden sadece üç dakika geçmişti ki AIPAC'ın ismi gündeme geldi.

Financial Times'ın haberine nazaran; eski sıhhat yöneticisi ve ilerici kanadın adayı Abdul El-Sayed, rakibi ve dört dönemdir Temsilciler Meclisi üyeliği yapan Haley Stevens'ı İsrail yanlısı Amerikan İsrail Halkla İlişkiler Komitesi'ne (AIPAC) bağımlı olmakla suçladı ve bunu kampanyasının temel tenkit ögelerinden biri haline getirdi.

El-Sayed, "Aramızdaki fark AIPAC'ın harcadığı 46 milyon dolar." diyerek, "Bu yarışta rakibimin seçilmesi için rekor seviyede harcama yaptılar. Zira onun sağlam bir oy olacağını biliyorlar." sözlerini kullandı.

Stevens ise sırf "Michigan halkına karşı sorumluyum." diyerek bu argümanları reddetti. Fakat bu tartışmanın, salı günü yapılacak ön seçimlerde seçmen tercihlerini etkileyebilecek değerli başlıklardan biri olduğu bedellendiriliyor.

AIPAC ARTIK HER ZAMAN SİYASİ AVANTAJ SAĞLAMIYOR

ABD'nin en tesirli İsrail yanlısı lobi kuruluşu olan AIPAC, bu yıl Michigan başta olmak üzere birçok kritik ön seçimde belirleyici aktörlerden biri olarak öne çıktı.

Onlarca yıl boyunca AIPAC'ın takviyesini almak, Amerikalı siyasetçiler için seçim kazanma ihtimalini önemli ölçüde artıran değerli bir avantaj olarak görülüyordu. Fakat son devirde bu takviye, kimi adaylar açısından siyasi yük haline gelmeye başladı.

İsrail'in Gazze, Batı Şeria ve Lübnan'daki askeri operasyonlarına yönelik memleketler arası tenkitlerin artmasıyla birlikte AIPAC da hem sol hem de sağ siyasi etraflarda yoğun tenkitlerin maksadı oldu.

Kuruluş, kimi kesitler tarafından ABD siyasetindeki özel çıkar kümelerinin aşırı tesirinin sembolü olarak görülürken, kimileri ise onu İsrail'deki sertlik yanlısı hükümetlerin savunucusu ve ABD'nin Orta Doğu siyasetini etkileyen yabancı bir devletin dolaylı temsilcisi olarak değerlendiriyor.

TRUMP'IN İRAN SAVAŞI SONRASI ELEŞTİRİLER ARTTI

Özellikle muhafazakâr etraflarda AIPAC'a yönelik eleştiriler, ABD Başkanı Donald Trump'ın şubat ayında İran'a yönelik başlattığı savaşın akabinde daha da güç kazandı.

Trump'ın "Önce Amerika" (America First) siyasetini destekleyen birçok muhafazakâr seçmen, bu müdahaleyi seçim vaatleriyle çelişen bir adım olarak kıymetlendirdi.

Mart ayında Trump idaresindeki Terörle Mücadele Direktörlüğü misyonundan ayrılan Joe Kent, ABD'nin çatışmalara "İsrail ve onun güçlü Amerikan lobisinin baskısıyla" girdiğini savundu.

AIPAC'A KARŞI ÇIKMAK BAZI SEÇİMLERDE AVANTAJA DÖNÜŞTÜ

AIPAC tersi telaffuzlar, kimi seçim bölgelerinde adaylara siyasi avantaj sağlamaya başladı.

New York kentindeki Demokrat Parti ön seçiminde misyondaki Kongre üyesi Dan Goldman ile eski Sayıştay Başkanı Brad Lander karşı karşıya geldi.

Her iki aday da Yahudi kökenliydi, kendilerini "liberal Siyonist" olarak tanımlıyor ve birçok bahiste emsal görüşlere sahip bulunuyordu.

Ancak Lander, Goldman'ın AIPAC ile olan alakalarını seçim kampanyasının merkezine taşıdı. AIPAC'ın Goldman'ı desteklemesi, rakibi tarafından tesirli biçimde kullanıldı ve seçim yarışında kıymetli rol oynadı.

Seçim zaferinin akabinde WNYC radyosuna konuşan Lander, şu tabirleri kullandı:

"Gerçekten inanıyorum ki Wall Street'ten, kripto para dalından, yapay zekâ şirketlerinden ve AIPAC'tan para alan adaylardan seçmenler artık bıktı."

Lander, daha evvel Gazze'deki İsrail operasyonlarını "soykırım" olarak nitelendirmiş ve ABD'nin İsrail'e yaptığı askeri yardımların durdurulmasını savunmuştu.

MİLYONLARCA DOLARLIK SİYASİ GÜÇ

Bu seçim periyodunda 47 milyon doların üzerinde bağış toplayan AIPAC, ABD'nin en güçlü finansal kaynaklara sahip siyasi kuruluşları arasında yer alıyor.

Kuruluşun ilişkili siyasi aksiyon komitesi United Democracy Project (UDP), Elliott Management'ın kurucusu Paul Singer ile Apollo Global Management Üst Yöneticisi Marc Rowan üzere milyarderler tarafından destekleniyor.

30 Haziran prestijiyle UDP'nin seçim kampanyalarında kullanabileceği mali kaynak 80,3 milyon dolara ulaştı.

AIPAC’IN DEĞİŞEN SİYASİ KONUMU

AIPAC, 1950’li yılların ortasında kurulduğunda bilhassa sol çevrelerden güçlü destek görüyordu.

Metro State Üniversitesi tarih profesörü Doug Rossinow, geçmişte daha liberal siyasetçilerin İsrail’e daha fazla takviye verdiğini belirterek, "Holokost’un gölgesinde İsrail yanlısı olmak, Yahudilere takviye olmak ve onların güvenliğini güçlendirmek manasına geliyordu" değerlendirmesinde bulundu.

Ancak İsrail hükümetlerinin vakitle daha sağ çizgiye kayması ve AIPAC’ın Filistin siyasetlerinde daha sert tavırları desteklemesiyle bu yaklaşım değişmeye başladı.

NETANYAHU DÖNEMİYLE GERİLİM ARTTI

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun uzun mühlet İsrail siyasetinin merkezinde yer alması, AIPAC ile Demokrat Parti arasındaki tansiyonu artırdı.

Netanyahu’nun 2015 yılında dönemin ABD Başkanı Barack Obama’nın İran nükleer muahedesine karşı yürüttüğü kampanya, İsrail ile Demokrat Parti arasındaki ayrışmayı daha görünür hale getirdi.

AIPAC’ın seçim harcamalarının bilhassa 2022 yılında UDP’nin kurulmasının akabinde artması, tenkitlerin yoğunlaşmasına sebep oldu.

Demokrat Senatör Bernie Sanders’ın danışmanı Matt Duss, "AIPAC büsbütün Netanyahu hükümetiyle birebir çizgide hareket ediyor" dedi.

Duss, kuruluşun yıllardır "İsrail yanlısı olmanın ne manaya geldiğine dair dar bir tarif dayattığını" ve bunun Demokrat tabanda kendisini tartışmalı hale getirdiğini söyledi.

GAZZE SAVAŞI SONRASI TEPKİLER ARTTI

Hamas’ın 7 Ekim 2023’te İsrail’e yönelik saldırısı ve akabinde başlayan Gazze savaşı, AIPAC’a yönelik tenkitleri daha da artırdı.

Savaşta on binlerce Filistinlinin hayatını kaybetmesi, İsrail’in Lübnan atakları ve İran savaşıyla ilgili tartışmalar, kuruluşun siyasetlerinin tekrar sorgulanmasına yol açtı.

İsrail yanlısı lakin barış yanlısı çizgideki J Street kuruluşunun Başkan Yardımcısı Tali deGroot, "AIPAC’ın 'İsrail haklı ya da haksız her vakit desteklenmeli' yaklaşımı uzun müddettir Amerikan Yahudi toplumu ve Demokrat seçmenlerle uyumlu değil" dedi.

YAHUDİ TOPLUMUNDAN DA FARKLI TEPKİLER VAR

AIPAC’a yönelik birtakım tenkitler Yahudi toplumunda da tartışma konusu oluyor.

Bazı şahıslar, AIPAC tersi telaffuzların Yahudilerin devletleri ve kurumlar üzerinde zımnî denetim kurduğu yönündeki antisemitik komplo teorileriyle kesişebildiğini savunuyor.

Pensilvanya Valisi Josh Shapiro, Politico’ya yaptığı açıklamada, AIPAC’ın tenkitlerinin birtakım durumlarda siyasi görüşleri susturmak için kullanıldığını söyledi.

AIPAC: "BİZ AMERİKAN KURULUŞUYUZ"

AIPAC ise kendisinin Netanyahu hükümetinin sözcüsü olduğu yönündeki suçlamaları reddediyor.

Kuruluş sözcüsü Deryn Sousa, "Biz Amerikan kuruluşuyuz. Misyonumuz ABD-İsrail münasebetini güçlendiren Amerikan siyasetlerini desteklemek" dedi.

Sousa, yaklaşık 7 milyon Amerikalının farklı yaş, inanç ve siyasi görüşlerden gelerek AIPAC’a üye olduğunu belirtti.

SİYASİ PARA TARTIŞMASI BÜYÜYOR

AIPAC’ın seçimleri etkileme teşebbüsleri giderek daha fazla reaksiyon çekiyor.

Kuruluşun desteklediği bazı adaylar seçimleri kaybederken, AIPAC aykırısı telaffuzlar kullanan birtakım ilerici adaylar muvaffakiyet kazandı.

AIPAC ise bu seçim periyodunda desteklediği 188 adayın seçimleri kazandığını ve "İsrail zıddı 14 adaya karşı uğraş ettiklerini" belirtiyor.

Ancak uzmanlara nazaran tartışma sırf İsrail politikalarıyla sınırlı değil.

Columbia Üniversitesi Profesörü Basil Smikle, New York’taki Lander-Goldman yarışının tıpkı vakitte "siyasette büyük paranın tesirine yönelik bir tepki" olduğunu söyledi.

Smikle, "Bu sadece İsrail yanlısı bağışlarla ilgili değildi. Kripto para ve yapay zekâ bölümlerinden gelen büyük paralar da vardı. Buna karşı önemli bir reaksiyon oluştu" tabirlerini kullandı.

Kaynak: {Haber Merkezi}