ABD'nin İran'a nükleer atak tezi, Kazma Dağı'nı tekrar gündeme taşıdı

ABD ile İran arasında nükleer program üzerinden devam eden tansiyonda, mümkün yeni bir askeri operasyonun maksatları tartışılmaya başlandı.

ABD'li gazeteci Tucker Carlson'ın, Washington idaresinin İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun baskısıyla İran'a karşı nükleer taarruz seçeneğini gündemine aldığı yönündeki açıklaması, Natanz yakınlarında bulunan Kazma Dağı'na yönelik ilgiyi artırdı.

ABD Başkanı Donald Trump'ın da daha evvel Kazma Dağı'nı gündeme getiren açıklamalarda bulunması, kelam konusu bölgenin İran'ın nükleer programındaki mümkün rolüne ait tartışmaları yine alevlendirdi.

Trump, mevzuya ait değerlendirmesinde, "Mesela 'Pickaxe Dağı' (Kazma Dağı) sıkıntısı var, onunla da ilgilenmeniz gerekiyor. Bunların hepsini çok süratli bir biçimde halledebiliriz." ifadelerini kullanmıştı. Bu açıklama, Kazma Dağı'nın ABD açısından olası yeni gayelerden biri olabileceği yorumlarına yol açtı.

Washington idaresi, 22 Haziran 2025'te "Gece Yarısı Çekici Harekatı" kapsamında İran'ın Fordo, Natanz ve İsfahan'daki nükleer tesislerine atak düzenlemişti. ABD ve İsrail, operasyonların İran'ın nükleer programına ağır darbe indirdiğini savunmuştu.

Saldırıların akabinde ortaya çıkan uydu imajlarında ise Kazma Dağı etrafında yeni inşaat ve güçlendirme faaliyetleri dikkati çekmişti. Memleketler arası basında yayımlanan değerlendirmelerde, dağın içindeki tünel girişlerinin toprak ve kaya kesimleriyle tahkim edildiği, bölgede ağır iş makineleriyle hafriyat çalışmalarının devam ettiği ileri sürülmüştü.

İsrail istihbaratının değerlendirmelerinde de İran'ın gelişmiş nükleer santrifüjlerini Kazma Dağı'na taşıdığı ve yerin derinliklerinde müdafaa altına aldığı tezleri yer alıyor.

İRAN, NÜKLEER FAALİYETLERİNİ DAĞIN ALTINA MI TAŞIDI?

ABD Başkanı Trump'ın açıklamasına kadar memleketler arası kamuoyunda sonlu ölçüde bilinen Kazma Dağı, Natanz Nükleer Santrali'ne yaklaşık 1,5 kilometre uzaklıkta bulunuyor.

Bölgeyi stratejik açıdan değerli hale getiren ögelerin başında dağın sert granit yapısı geliyor. İran'ın burada 80 ila 100 metre derinliğe ulaşan tünel ve yer altı yapıları oluşturduğu argüman edilirken, dağın toplam derinliğinin 600 metreye kadar ulaştığı belirtiliyor.

İsrail, İran'ın kimi nükleer gereçlerini dağın yaklaşık 80 metre altında koruma ettiğini öne sürüyor. Bu savlar üzerinden ABD'ye yönelik yeni bir askeri operasyon baskısı oluşturulduğu bedellendiriliyor.

Dağdaki hafriyat çalışmalarının 2007 yılında planlandığı, sistematik faaliyetlerin ise 2020'de başladığı tabir ediliyor. İran'ın, Natanz Nükleer Santrali'nde 2020 ve 2021 yıllarında meydana gelen sabotajların akabinde kritik santrifüjlerini korumak emeliyle Kazma Dağı'na taşıdığı ileri sürülüyor.

Dağın granit yapısının, en gelişmiş sığınak delici bombaların dahi yer altındaki tesislere ulaşmasını zorlaştırdığı belirtiliyor. Bu özelliğin, bölgeyi İran'ın nükleer altyapısını korumak açısından değerli bir noktaya dönüştürdüğü değerlendiriliyor.

ESKİ ATOM ENERJİSİ KURUMU BAŞKANININ AÇIKLAMASI

Eski İran Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Ali Ekber Salihi, Natanz Nükleer Santrali'nin 2020 ve 2021 yıllarında ziyan görmesinin akabinde üretim zincirinin kesintiye uğramaması için santrifüjlerin öteki bir bölgeye taşınmasının gündemde olduğunu açıklamıştı.

Salihi, santrifüjlerin bir dağın içerisine yerleştirileceğini belirtmesine karşın taşınmanın yapılacağı bölgenin ismini paylaşmamıştı. Bu açıklama, İran'ın nükleer faaliyetlerini Natanz'a yakın pozisyondaki Kazma Dağı'nın derinliklerine taşıdığı yönündeki değerlendirmelere dayanak oluşturmuştu.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi de 12 gün süren savaş sırasında ülkeye ilişkin üçüncü bir nükleer tesisin taarruzlarda hasar gördüğünü duyurmuştu. İsfahan yakınlarında bulunan tesisin atak sırasında şimdi faaliyete geçmediğini belirten Erakçi'nin açıklaması, İran'ın yeni nükleer altyapısını Kazma Dağı'nda oluşturduğu savlarını yine gündeme getirmişti.

Buna karşın İran Meclisi Güvenlik Komisyonu üyesi Ahmed Behşayeş Erdestani, Kazma Dağı'na ait değerlendirmesinde, ülkenin asıl nükleer malzemelerinin burada bulunmadığını savundu.

Erdestani, Ali Ekber Salihi'nin "Fordo'yu vurduklarına nazaran, düz alanda bulunan tesislerimizi yer altına taşıyoruz." biçimindeki açıklamasının yanlış yorumlandığını belirterek, kelam konusu yer altı tesisinin Kazma Dağı olarak tanımlanmasının gerçek olmadığını ileri sürdü.

İRAN'DA NÜKLEER SALDIRIYA KARŞI HALK İÇİN EĞİTİM VİDEOSU

Kazma Dağı'na yönelik tezler ve mümkün bir ABD saldırısına ait tartışmalar sürerken, İran'da nükleer patlama ve radyoaktif sızıntı durumunda halkın alması gereken tedbirleri içeren bir eğitim görüntüsü da yayımlandı.

İran resmi haber ajansı IRNA'nın 29 Ekim'de paylaştığı görüntü, İsfahan Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetleri Kurumu tarafından hazırlandı. İmajlarda, nükleer patlama yahut radyoaktif maddelerin etrafa yayılması halinde vatandaşların nasıl hareket etmesi gerektiğine ait bilgilere yer verildi.

Eğitimde, mümkün bir patlama sırasında ortaya çıkabilecek yoğun ışığa direkt bakılmaması, birinci şok dalgası geçene kadar yere yakın bir noktada ve uygun bir mahzurun arkasında korunulması gerektiği belirtildi.

İlk patlama dalgasının akabinde inançlı hareket imkanı oluştuğunda en yakın dayanıklı binaya girilmesi tavsiye edilirken, sığınma sırasında bodrum katlarının yahut binanın pencerelerden uzak merkezi kısımlarının tercih edilmesi gerektiği aktarıldı.

Videoda radyoaktif kirlenmeye karşı uygulanacak şahsî paklık tedbirleri de anlatıldı. Açık alanda radyoaktif toza maruz kalmış olabileceğini düşünen bireylerin dış kıyafetlerini dikkatlice çıkararak kapalı bir poşete koymaları, akabinde ciltlerini ve saçlarını ılık su ve sabunla yıkamaları önerildi.

İsfahan Acil Servisi, beklenen bir radyoaktif hücum durumunda vatandaşlara panik yapmamaları, inançlı alanlarda kalmaları ve tahliye ya da sığınma konusunda resmi makamların açıklamalarını takip etmeleri çağrısında bulundu.

Kaynak: {Haber Merkezi}