ABD-İran mutabakatı, yüksek petrol fiyatlarıyla nefes alan Moskova için rüzgarı aksine döndürebilir

İsrail ile İran arasında 28 Şubat'ta başlayan çatışmalar ve Hürmüz Boğazı'ndaki arz kesintisi kaygıları petrol fiyatlarını son yılların en yüksek düzeylerine taşırken, ortaya çıkan tablo sırf üretici ülkeleri değil, güç ticaretinden nakliyata kadar geniş bir ekosistemi etkiledi.

Çatışmaların birinci periyodunda petrol piyasaları, dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın uzun müddet kapalı kalabileceğini fiyatlarken, bu süreçte Brent petrolün varil fiyatı yaklaşık 100 dolar düzeyinde dengelendi.

RİSK PRİMİ HIZLA GERİLEDİ

Ancak ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin İran'la yürüttüğü görüşmelerde ilerleme sağlandığına yönelik açıklamaları ve tarafların mutabakata yaklaşmasıyla birlikte piyasadaki risk primi süratle geriledi.

Bu kapsamda Brent petrol, 12 Haziran'da 10 Mart'tan bu yana birinci kere 90 doların altına gerileyerek günü 87,33 dolardan tamamladı.

14 MADDELİK MUTABAKAT

İran ve ABD'nin Pakistan arabuluculuğunda yürütülen görüşmeler sonucunda 14 Haziran'da savaşın sona erdirilmesini ve meselelerin müzakereler yoluyla çözülmesini öngören 14 maddelik mutabakata vardıklarını duyurmasının akabinde düşüş hızlandı.

Brent petrol 15 Haziran'da yüzde 5,8 bedel kaybederek 82,24 dolara geriledi.

İLK KEZ 80 DOLARI ALTINA İNDİ

Mutabakata yönelik iyimserliğin devam etmesiyle Brent petrol 16 Haziran'da 2 Mart'tan bu yana birinci defa 80 doların altına inerek günü 78,67 dolardan tamamladı.

İslamabad Mutabakatı olarak isimlendirilen muahede 18 Haziran'da İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Trump tarafından dijital ortamda imzalanarak yürürlüğe girdi.

SAVAŞ ÖNCESİ DÜZEYİNE DÖNDÜ

Böylece, Hürmüz Boğazı'nda ticari gemi geçişleri son 5 günde savaş öncesi düzeyin yüzde 25'ine ulaşırken bilhassa ham petrol ve petrol eserleri akışında besbelli artış görülmesiyle Brent petrolün varil fiyatı dünü 73,87 dolardan tamamlayarak, 27 Şubat'tan bu yana birinci kere 75 doların altına geriledi ve savaş öncesi seviyesine döndü.

Rusya-Ukrayna Savaşı'nın akabinde ağır yaptırımlarla karşı karşıya kalan Moskova, jeopolitik krizin tesiriyle son aylarda güç piyasalarında yaşanan arz tasaları sebebiyle tekrar ehemmiyet kazanmaya başladı.

YAPTIRIMLAR GEÇİCİ OLARAK ESNETİLDİ

Hürmüz Boğazı'ndaki kesintilerin global petrol arzını tehdit etmesi ve fiyatları yükseltmesi üzerine ABD yönetimi, piyasadaki sıkışıklığı hafifletmek emeliyle Rus petrolüne yönelik birtakım yaptırımlarda süreksiz esneklik sağladı.

Yaptırımlardaki bu esneklik ve yükselen petrol fiyatları Moskova'nın güç gelirlerini destekledi.

EMTİA İHRACATI

Rus finans kuruluşu Sberbank'ın değerlendirmelerine nazaran, Orta Doğu'daki savaşın petrol fiyatlarını yukarı taşıması Rusya'nın emtia ihracat gelirlerine olumlu yansıdı.

Banka bu sebeple ülkenin 2026 yılı emtia ihracatı varsayımını yukarı yönlü revize etti. Rusya Maliye Bakanı Anton Siluanov da petrol fiyatlarındaki yükseliş sayesinde bütçeye yaklaşık 200 milyar ruble ek gelir sağlandığını açıkladı.

MUAFİYET 17 HAZİRAN'DA SONA ERECEK

Buna rağmen, petrol fiyatlarındaki düşüş ve Orta Doğu kaynaklı arz risklerinin azalması, Moskova'nın son aylarda elde ettiği kazanımların kalıcılığına ait soru işaretlerini artırdı.

ABD Hazine Bakanlığına bağlı Yabancı Varlıkları Koruma Ofisi'nin (OFAC) nisanda yayımladığı genel lisansta, Rus menşeli ham petrol ve petrol eserlerine ait birtakım süreçlere tanınan yaptırım muafiyetinin 17 Haziran'da sona ereceği belirtilmişti.

NET AÇIKLAMA YAPILMADI

Ancak Bakanlık kelam konusu tarihte yeni bir uzatma duyurusu yayımlamazken, Donald Trump idaresi bu durumun yaptırımların tekrar devreye alınacağı manasına gelip gelmediği konusunda net bir açıklama yapmadı.

Öte yandan Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov, dün yaptığı açıklamada Rusya ile ABD'nin ikili alakalarda uzun müddettir devam eden meselelerin tahliline yönelik yeni bir istişare çeşidi düzenlemeyi planladığını söyledi.

Kaynak: Anadolu Ajansı (AA)

Kaynak: {Haber Merkezi}