ABD basını paylaştı: 14 unsurluk ABD-İran mutabakat metni

Dünyanın beklediği haber geldi. 

ABD ile İran kalıcı barış konusunda mutabakata vardı. 

İmzaların cuma günü atılması beklenirken mutabakat metninin ayrıntıları şimdi kamuoyu ile paylaşılmadı. 

ABD Başkanı Donald Trump, ilk olarak mutabakatın ayrıntılarını cuma gününden sonra açıklayacağını söylerken daha sonra bu duyuruyu mutabakat öncesi de yapabileceğini tabir etti. 

CNN MUTABAKATIN HUSUSLARINI DUYURDU

Anlaşmanın ayrıntıları merak edilirken ABD Basınından dikkat çeken bir tez ortaya atıldı. 

CNN'e nazaran, Amerika Birleşik Devletleri, geçen hafta sonu İran ile varılan mutabakat muhtırasının resmi metnini kamuoyuyla paylaştı.

TOPLAM 14 HUSUSTAN OLUŞUYOR

"İslamabad Mutabakat Muhtırası" ismini taşıyan 14 unsurluk resmi doküman, Hürmüz Boğazı’nın yine ticari geçişlere açılmasını, İran’a yönelik bazı mali kısıtlamaların hafifletilmesini ve önümüzdeki devirde yapılacak teknik görüşmelerde nükleer programın nasıl ele alınacağına dair yol haritasını içeriyor.

Üst seviye bir ABD yetkilisi, bu metnin temel hedefinin Hürmüz Boğazı'nı derhal sivil trafiğe açmak ve İran'ı nükleer gereçlerini imha etmeye zorlamak olduğunu belirtti.

60 GÜNLÜK BİR MÜZAKERE SÜRECİNİ BAŞLATACAK

Gelecek cuma günü İsviçre'de yüz yüze imzalanması planlanan mutabakat, kalıcı bir en son muahedenin kurallarını müzakere etmek üzere 60 günlük bir süreci başlatacak.

Buna nazaran 14 Amerika Birleşik Devletleri ile İran İslam Cumhuriyeti Ortasındaki İslamabad Mutabakat Mutabakatı şöyle;

BİRBİRLERİNİN İÇ İŞLERİNE KARIŞMAYAYI TAAHHÜT ETTİLER

1 - Amerika Birleşik Devletleri, İran İslam Cumhuriyeti ve mevcut savaştaki müttefikleri, Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sonlandırıldığını ilan etmek gayesiyle bu Mutabakat Muhtırası’nı (MOU) imzalamakta; bundan bu türlü birbirlerine karşı rastgele bir savaş veya askeri operasyon başlatmamayı, birbirlerine karşı güç kullanmaktan yahut güç kullanma tehdidinden kaçınmayı ve Lübnan'ın toprak bütünlüğü ile egemenliğini garanti altına almayı taahhüt etmektedir. En son mutabakat, Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerde savaşın kalıcı olarak sonlandırıldığını ve bu paragrafın öbür kararlarını teyit edecektir.

2 - Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti, birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne hürmet göstermeyi ve birbirlerinin iç işlerine karışmaktan kaçınmayı taahhüt eder.

DENİZ ABLUKASI SONLANDIRILACAK

3 - Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti, karşılıklı istek ile uzatılabilir olmak kaydıyla, en fazla 60 gün içinde en son muahedeyi müzakere etmeyi ve bu mutabakata varmayı taahhüt eder.

4 - Bu Mutabakat Muhtırası’nın imzalanmasının çabucak akabinde Amerika Birleşik Devletleri, deniz ablukasını ve İran İslam Cumhuriyeti’ne yönelik her türlü engelleme yahut müdahaleyi kaldırmaya başlayacak ve deniz ablukasını 30 gün içinde büsbütün sonlandıracaktır. Bu mühlet zarfında gemi trafiği, İran İslam Cumhuriyeti tarafından savaş öncesindeki trafik hacmine uygun halde yine tesis edilecektir. Amerika Birleşik Devletleri ayrıyeten, sonuncu muahededen sonraki 30 gün içinde kuvvetlerini İran İslam Cumhuriyeti’nin yakın etrafından çekmeyi taahhüt eder.

İRAN'IN YİNE KALKINMASI İÇİN 300 MİLYON DOLAR

5 - Bu Mutabakat Muhtırası’nın imzalanması üzerine İran İslam Cumhuriyeti, Basra Körfezi’nden Umman Denizi’ne ve aykırısı istikamette ticari gemilerin inançlı ve fiyatsız geçişi için, yalnızca 60 günle sonlu olmak üzere, elinden gelen en uygun çabayı göstererek gerekli düzenlemeleri yapacaktır. Ticari gemi trafiği derhal başlayacak olup teknik ve askeri mahzurların kaldırılması ile İran İslam Cumhuriyeti tarafından yapılacak mayın temizleme çalışmaları dikkate alınarak 30 gün içinde büsbütün oturtulacaktır. İran İslam Cumhuriyeti, Hürmüz Boğazı'ndaki gelecekteki idare ve denizcilik hizmetlerini belirlemek hedefiyle, yürürlükteki uluslararası hukuk ve Hürmüz Boğazı'na kıyıdaş devletlerin egemenlik hakları doğrultusunda, diğer Basra Körfezi kıyıdaş devletleriyle istişare ederek Umman Sultanlığı ile diyalog yürütecektir.

6 - Amerika Birleşik Devletleri, İran İslam Cumhuriyeti’nin tekrar imarı ve ekonomik kalkınması için bölgesel ortaklarıyla birlikte en az 300 milyar Amerikan doları fiyatında, karşılıklı olarak mutabık kalınan kesin bir plan geliştirmeyi taahhüt eder. Bu planın uygulanmasına yönelik düzenek, 60 gün içinde sonuncu muahedenin bir kesimi olarak kesinleştirilecektir. İlgili mali süreçler için gerekli tüm lisanslar, muafiyetler ve müsaadeler Amerika Birleşik Devletleri tarafından verilecektir.

İRAN NÜKLEER SİLAH GELİŞTİRMEYECEK

7 - Amerika Birleşik Devletleri; Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları, Memleketler arası Atom Gücü Ajansı (UAEA) Yönetim Kurulu kararları ve ABD'nin tek taraflı tüm birincil ve ikincil yaptırımları dahil olmak üzere İran İslam Cumhuriyeti’ne yönelik her türlü yaptırımı, son muahedenin bir modülü olarak belirlenecek bir takvim çerçevesinde sonlandırmayı taahhüt eder. İran İslam Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri, üstte zikredilen yaptırımların sonlandırılması konusunun kritik kıymetini kabul etmekte ve karşılıklı mutabakata varmak emeliyle müzakerelerde bu mevzuları derhal ele alma niyetlerini beyan etmektedir.

8 - İran İslam Cumhuriyeti, nükleer silah tedarik etmeyeceğini yahut geliştirmeyeceğini tekrar teyit eder. Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti, zenginleştirilmiş gereç stokunun akıbetini, yedinci paragrafta belirtilen takvime uygun olarak karşılıklı belirlenecek bir sistem uyarınca ve UAEA nezaretinde alanda seyreltilmesi (down-blend) minimum usulüyle çözmeyi kabul etmiştir. İki taraf ayrıyeten, son muahedede üzerinde mutabık kalınacak tatmin edici bir çerçeveye dayanarak, zenginleştirme konusunu ve İran İslam Cumhuriyeti’nin nükleer gereksinimlerine ait karşılıklı olarak belirlenen başka konuları tartışmayı kabul etmiştir. Kesin muahede bu paragrafın kararlarını teyit edecek olup İran İslam Cumhuriyeti üstte belirtilen nükleer mevzuların kritik kıymetini kabul etmektedir. Taraflar, karşılıklı mutabakata varmak gayesiyle müzakerelerde bu hususları derhal ele alma niyetlerini beyan ederler.

ABD EK YAPTIRIM UYGULAMAYACAK

9 - En son muahedeye kadar Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti mevcut durumu (statüko) muhafazayı kabul eder. İran İslam Cumhuriyeti nükleer programının mevcut durumunu koruyacak, Amerika Birleşik Devletleri ise yeni bir yaptırım uygulamayacak ve bölgeye ek askeri güç sevk etmeyecektir.

10 - Amerika Birleşik Devletleri, bu Mutabakat Muhtırası’nın imzalanmasının çabucak akabinde ve yaptırımlar büsbütün sonlandırılana kadar, ABD Hazine Bakanlığı’nın İran ham petrolü, petrol ürünleri ve türevlerinin ihracatı ile bankacılık işlemleri, sigorta, nakliyat vb. dahil olmak üzere ilgili tüm hizmetler için muafiyetler (waiver) çıkaracağını taahhüt eder.

İRAN'IN KISITLANMIŞ FONLARI HÜR BIRAKILACAK

11 - Amerika Birleşik Devletleri, bu Mutabakat Muhtırası’nın uygulanmaya başlanmasıyla birlikte İran İslam Cumhuriyeti’nin dondurulmuş yahut kısıtlanmış fonlarını ve varlıklarını büsbütün kullanıma hazır hale getirmeyi taahhüt eder. Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti, bu fonların özgür bırakılmasına ait prosedürler üzerinde müzakereler sırasında karşılıklı olarak mutabık kalacaktır. Kelam konusu fonlar, özgün hesapta tutuluyor yahut transfer ediliyor olsa dahi, İran İslam Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından belirlenen rastgele bir son alıcıya ödeme yapılması için büsbütün kullanılabilir hale getirilecektir. Amerika Birleşik Devletleri buna uygun olarak gerekli tüm lisans ve müsaadeleri çıkarmayı taahhüt eder.

12 - Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti, bu Mutabakat Muhtırası’nın başarılı bir biçimde uygulanmasını ve gelecekte sonuncu mutabakata ahengi izlemek üzere yürütücü bir sistemin kurulmasını kabul eder.

NİHAİ MUTABAKAT İÇİN MÜZAKERELER BAŞLAYACAK

13 - Bu Mutabakat Muhtırası’nın imzalanmasının akabinde ve bu muhtıranın 1, 4, 5, 10 ve 11. paragraflarının uygulanmaya başlanması ile bu tedbirlerin kesintisiz sürdürülmesi kuralına bağlı olarak; Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti, münhasıran öteki paragraflar üzerinde en son muahedeye yönelik müzakereleri başlatacaktır.

14 - Son muahede, bağlayıcı bir BM Güvenlik Kurulu kararı ile onaylanacaktır.

Kaynak: {Haber Merkezi}