10 soruda 12. Yargı Paketi: Dolandırıcılık ceza indirimi

Kamuoyunda "12. Yargı Paketi" olarak bilinen Kanun ile dolandırıcılık ile nitelikli dolandırıcılık cürümlerine iştirakin, kendisine yahut diğerine haksız bir menfaat sağlamak hedefiyle, kendisine yahut diğerine ilişkin bankaya yahut kredi kartı üzere ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları yahut kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdinde bulunan hesabın kullanılmasını sağlayan zarurî bilgileri yahut araçları diğerine vermek fiili ile sonlu olması halinde verilecek ceza yarı oranında indirilecek.

KANUNDA ÖNE ÇIKANLAR:

- Dolandırıcılık ile nitelikli dolandırıcılık cürümlerine iştirakin, kendisine yahut diğerine haksız bir menfaat sağlamak emeliyle, kendisine yahut diğerine ilişkin bankaya yahut kredi kartı üzere ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları yahut kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdinde bulunan hesabın kullanılmasını sağlayan zarurî bilgileri yahut araçları diğerine vermek fiili ile sonlu olması halinde verilecek ceza yarı oranında indirilecek.

- Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ait kararlar, azap ve eziyet hataları ile kamu görevlisinin vazifesi nedeniyle işlediği ve Anayasa'nın 17. maddesi kapsamında berbat muamele kabul edilebilecek kabahatler hakkında uygulanmayacak.

- Hukuk Muhakemeleri Kanunu kapsamında duruşmalar arasındaki müddet 3 aydan daha uzun olamayacak.

- Türk Borçlar Kanunu ile Türk Ticaret Kanunu'na nazaran faiz ödenmesi gereken hallerde, ölçüsü kontrat ile tespit edilmemişse bu ödeme yıllık, TCMB'nin evvelki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi süreçlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde 80'i üzerinden yapılacak.

10 SORUDA 12. YARGI PAKETİ

Kanun ile hayata geçirilecek yeni düzenlemelerle ilgili 10 soru ve cevapları şöyle:

1- KAMUOYUNDA "IBAN MAĞDURLARI" OLARAK BİLİNEN HAKSIZ MENFAAT İÇİN BANKA HESAP BİLGİLERİNİ BAŞKALARIYLA PAYLAŞANLARA YÖNELİK DÜZENLEME NASIL OLACAK?

Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) nitelikli dolandırıcılığa yönelik 158'inci maddesine eklenen fıkraya nazaran, dolandırıcılık ile nitelikli dolandırıcılık cürümlerine iştirakin, kendisine yahut diğerine haksız bir menfaat sağlamak maksadıyla, kendisine yahut diğerine ilişkin bankaya yahut kredi kartı üzere ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları yahut kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdinde bulunan hesabın kullanılmasını sağlayan mecburî bilgileri yahut araçları diğerine vermek fiili ile sonlu olması halinde verilecek ceza yarı oranında indirilecek.

2 - "IBAN MAĞDURİYETİ" KONUSUNDA GEÇİŞ HÜKÜMLERİ NE GETİRİYOR?

Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten evvel TCK'nin "Dolandırıcılık" yahut "Nitelikli dolandırıcılık" maddeleri uyarınca haklarında karar verilmiş olup da belgesi kanun yolu incelemesinde bulunan sanıklardan, eklenen fıkranın uygulanacağı sanıkların bölge adliye mahkemeleri ceza dairelerinde bulunan evrakları hakkında bozma kararı verilecek ve evrak birinci derece mahkemelerine gönderilecek. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığında bulunan evraklar ise gelişlerindeki metoda uygun olarak birinci derece mahkemelerine iletilecek.

Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten evvel dolandırıcılık yahut nitelikli dolandırıcılıktan haklarında karar verilmiş olup da evrakı infaz etabında olan ve haklarında TCK'nin aktif pişmanlığa ait 168. maddesi uygulanmamış mahkumlardan eklenen fıkranın uygulanacağı mahkumlar, mağdurun uğradığı ziyanı mahkemece yapılacak ihtardan itibaren 6 ay içinde motamot geri verme yahut tazmin suretiyle büsbütün gidermesi halinde TCK'nin 168. maddesinin ikinci fıkrasındaki "Etkin pişmanlığın kovuşturma başladıktan sonra ve ancak karar verilmezden evvel gösterilmesi halinde, verilecek cezanın yarısına kadarı indirilir" kararından faydalanabilecek. Bu müddet içinde mağdurun ziyanı büsbütün giderilinceye kadar, fıkra uyarınca infazın ertelenmesine yahut durdurulmasına karar verilemez. Bu kararlar, kanunun yürürlüğe girdiği tarih prestijiyle karar verilmiş olup da kanun yoluna başvurulmaması nedeniyle kanunun yürürlüğe girmesinden sonra katılaşan kararlar bakımından da uygulanacak.

3 - MİKTARI SÖZLEŞME İLE TESPİT EDİLMEMİŞ ÖDEMELERİN FAİZİ NASIL HESAPLANACAK?

Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un "Kanuni Faiz" kararında yapılan değişikliğe göre, Türk Borçlar Kanunu ile Türk Ticaret Kanunu'na nazaran faiz ödenmesi gereken hallerde, ölçüsü mukavele ile tespit edilmemişse bu ödeme yıllık, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) evvelki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi süreçlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde 80'i üzerinden yapılacak. Kelam konusu oran, 30 Haziran günü evvelki yılın 31 Aralık günü uygulanan reeskont oranından 5 puan yahut daha çok farklı ise yılın ikinci yarısında 30 Haziran günü belirlenen oranın yüzde 80'i geçerli olacak.

4 - HAKİM VE SAVCILARIN EĞİTİM SÜREÇLERİ NASIL OLACAK?

Hakimler ve Savcılar Kanunu'nda yapılan düzenlemeyle, isimli yargı hakim ve savcı yardımcıları ile idari yargı hakim yardımcılarına, ilgisine nazaran, Anayasa ve insan hakları hukuku, ceza hukuku, özel hukuk, yönetim hukuku, vergi hukuku ve tarz hukuku alanları ile duruşma idaresi, karar ve gerekçeli karar yazımı, adalet hizmetlerinin idaresi ve kontrolü, milletlerarası kuruluşlar ve kontratlar, sık karşılaşılan davalar ve ferdî gelişim bahislerinde eğitim verilecek. Yazılı imtihanlarda eğitim verilen mevzulardan soru sorulacak ve 100 tam puan üzerinden pahalandırılacak. Sonuçlar yazılı imtihan kurulunca tutanağa bağlanacak ve Türkiye Adalet Akademisine teslim edilecek.

Sözlü imtihanda hakim ve savcı yardımcısının, eğitim hususlarına ait mevzuat, içtihat ve uygulama bilgisi, mesleksel yeterliliği, türel sıkıntıları kavrama, çözme ve söz etme yeteneği, özgüveni, temsil yeteneği ve davranışlarının mesleğe uygunluğu, Türkçeyi aktif bir formda kullanma marifeti ile genel kültür ve yetenek seviyesi pahalandırılacak.

Düzenleme kapsamında ayrıyeten, hakimlik ve savcılık mesleğinin gerektirdiği hukuksal bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan mevzularda ekspere başvurulması halinde uyarma cezası verilecek.

5 - GENETİK İNCELEME SONUÇLARININ GİZLİLİĞİNE İLİŞKİN DÜZENLEME NELERİ KAPSIYOR?

Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "genetik inceleme sonuçlarının gizliliği"ni içeren kararında yapılan değişikliğe nazaran, inceleme sonuçları kimlik bilgilerinden arındırılmış halde mahsus bir sisteme kaydedilecek ve bir örneği belgesinde kanıt olarak saklanmak üzere soruşturma yahut kovuşturma makamına gönderilecek. Sisteme kaydedilen ve belgede kanıt olarak saklanan bilgiler, kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz mühletinin dolması, itirazın reddi, beraat yahut ceza verilmesine yer olmadığı kararının verilip nihaileşmesi hallerinde derhal, öbür hallerde mahkeme kararının katileşmesinden itibaren 20 yıl geçmesiyle cumhuriyet savcısının huzurunda yok edilecek ve bu konu evrakında koruma edilmek üzere tutanağa geçirilecek.

Bilgisi sisteme kaydedilen kişi bu müddet içinde şahsî datanın saklanmasını gerektiren maksadın ortadan kalkması yahut haklı bir sebebin bulunması halinde hakim yahut mahkemeden bu bilgilerin silinmesini talep edebilecek. Bu karar uyarınca sisteme kaydedilen bilgiler, yürütülmekte olan bir soruşturma yahut kovuşturma kapsamında maddi gerçeğin ortaya çıkarılması hedefiyle mahkeme, hakim yahut cumhuriyet savcısı kararıyla kullanılabilecek.

Sisteme kaydedilen bilgiler, yürütülmekte olan bir soruşturma yahut kovuşturma kapsamında maddi gerçeğin ortaya çıkarılması maksadıyla mahkeme, hakim yahut cumhuriyet savcısı kararıyla kullanılabilecek. Mahkeme yahut hakim kararlarına karşı itiraz yoluna, cumhuriyet savcısının kararına karşı ise sulh ceza hakimliğine başvurulabilecek.

6 - KAÇ YIL HAPİS CEZASI ALINIRSA HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASINA KARAR VERİLEBİLECEK?

Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Hükmün açıklanması ve kararın açıklanmasının geri bırakılması" düzenlemesinde yapılan değişikliğe nazaran, sanığa yüklenen hatadan ötürü yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza, 2 yıl yahut daha az vadeli mahpus yahut isimli para cezası ise mahkemece kararın açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilecek.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilmesi için sanığın daha evvel kasıtlı bir cürümden mahkum olmamış bulunması, mahkemece, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tavır ve davranışları göz önünde bulundurularak yine hata işlemeyeceği konusunda görüşe varılması, cürmün işlenmesiyle mağdurun yahut kamunun uğradığı zararın motamot iade, cürümden evvelki hale getirme yahut tazmin suretiyle büsbütün giderilmesi gerekecek. Açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen kararda mahkum olunan mahpus cezası ertelenemeyecek ve kısa periyodik olması halinde seçenek yaptırımlara çevrilemeyecek.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının verilmesi halinde sanık, 5 yıl müddetle kontrole tabi tutulacak. Kontrol mühleti içinde kişi hakkında kasıtlı bir hata sebebiyle bir daha kararın açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilemeyecek.

7 - HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASINA İLİŞKİN DÜZENLEME HANGİ SUÇLARDA UYGULANMAYACAK?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ait düzenleme, azap ve eziyet kabahatleri ile kamu görevlisinin vazifesi nedeniyle işlediği ve Anayasa'nın "Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı" başlıklı 17. maddesi kapsamında berbat muamele kabul edilebilecek cürümler hakkında uygulanmayacak.

8 - HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU KAPSAMINDA DURUŞMALAR ARASINDAKİ SÜRELER KISALACAK MI?

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda yapılan değişikliğe nazaran, duruşmalar arasındaki mühlet 3 aydan daha uzun olamayacak. İşin niteliği gereği eksper incelemesinin uzaması yahut istinabe yoluyla tahkikat süreçlerinin yürütülmesi üzere zarurî hallerde, hakim münasebetini belirterek daha uzun bir müddet belirleyebilecek. Ses ve imaj nakledilmesi yoluyla bulundukları yerden duruşmaya katılmasına karar verilenler hakkında, ikrar, yeminin edası, davanın geri alınmasına muvafakat, davadan feragat, davayı kabul ile sulh olma halleri hariç olmak üzere, elle atılan imzaya ait kararlar uygulanmayacak. Bu karar, düzenlemenin yayımı tarihinden itibaren 3 ay sonra yürürlüğe girecek.

9 - ÇALIŞMA GÜCÜNÜN AZALMASINDAN YA DA YİTİRİLMESİNDEN DOĞAN KAYIPLAR İLE ÖLENİN DESTEĞİNDEN YOKSUN KALAN KİŞİLERİN BU SEBEPLE UĞRADIKLARI KAYIPLAR NEDENİYLE HESAPLANAN TAZMİNATA HANGİ TARİHTEN İTİBAREN KANUNİ FAİZ İŞLETİLECEK?

Türk Borçlar Kanunu'nda yapılan değişikliğe nazaran, çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ile ölenin dayanağından mahrum kalan bireylerin bu nedenle uğradıkları kayıplar sebebiyle, ziyan görenin yahut dayanakta bulunan kişinin yararının bilindiği periyoda ait hesaplanan tazminat ölçüsünün toplamına haksız fiil yahut ziyan doğuran olayın meydana geldiği tarihten, ziyan görenin yahut takviyede bulunan kişinin karının bilinemediği periyoda ait hesaplanan tazminat ölçüsünün toplamına ise karar tarihinden itibaren yasal faiz işletilecek.

Tazminatlar için ifa gayesiyle tahkikat başlayıncaya kadar ödenen bedel, ödeme tarihine nazaran belirlenecek tazminat ölçüsünden oransal olarak mahsup edilecek.

10 - DANIŞTAY'A YÖNELİK HANGİ DÜZENLEME VAR?

Danıştay Kanunu'nda yapılan değişikliğe nazaran, 2016'dan itibaren 10 yıl içinde Danıştay'daki daire sayısının 10'a düşürülmesine yönelik 23 Temmuz 2026'da sona erecek mühlet 4 yıl daha uzatılacak. Ayrıyeten Danıştay daire sayısının azalmayacak olması münasebetiyle boşalan her 2 üyelik için bir üye seçimi yapılması uygulamasından da 23 Temmuz 2030'a kadar vazgeçilecek.

Kaynak: {Haber Merkezi}